Het Archeologisch complex Doerankoelak (Bulgaars: Археологически комплекс Дуранкулак) is een prehistorische vindplaats in Zuidoost-Europa. De site bevindt zich op het "Grote Eiland" in het Doerankoelakmeer, in het uiterste noordoosten van Bulgarije, nabij de Zwarte Zee en de grens met Roemenië.Durankulak. The door to civilization (Presentation, Kavarna 29.08.2023). From the 5th millennium BC to the 10th century AD Het archeologische complex van Doerankoelak is ontsloten en voor bezoekers toegankelijk, met een goed ontwikkelde toeristische infrastructuur. Op het Grote Eiland worden gebouwen uit circa 4800 v.Chr. tentoongesteld.
Beschrijving Het complex omvat een meerlagige nederzettingsheuvel uit het neolithicum en kopertijd, en een omvangrijk grafveld dat wordt toegeschreven aan de HamangiacultuurSlavchev V., Monuments of the final phase of Cultures Hamangia and Savia on the territory of Bulgaria, Revista Pontica vols. 37 – 38 (2004 – 2005), pp. 9 – 20. en de Varnacultuur, en resten uit de bronstijd, ijzertijd en late oudheid. De vroegste bewoning dateert uit het 6e millennium v.Chr.
Systematische opgravingen vonden plaats tussen 1974 en 2005 onder leiding van de Bulgaarse archeologe Henrieta Todorova.H. Todorova. Ausgrabungen in Durankulak, Bezirk Tolbuchin. – In der Periode 1975 – 1981. NachrNiedersUrgesch 52, 1983, 77 – 89.I. Vajsov. Die archäologische Lokalität Durankulak Forschungsergebnisse 1974 – 2007). – In: H. Todorova (ed.). Durankulak, Band III, Rahden/Westf 2016 (Verlag Marie Leidorf GmbH), 13 – 20. (ISBN|978-3-86757-015-2; ISBN|3-86757-015-9) Vanaf 2015 worden nieuwe onderzoeks- en documentatiecampagnes uitgevoerd door Ivan Vajsov en Vladimir Slavchev, waarbij moderne methoden zoals drones, fotogrammetrie en 3D-modellering worden ingezet.
Het Archeologisch complex van Doerankoelak omvat nederzettingen uit het laat-neolithicum en de kopertijd (Hamangiacultuur en Varnacultuur), een nederzetting uit de late bronstijd,H. Todorova. Zur spätbronzezeitlichen Siedlung auf der „Großen Insel“ bei Durankulak (Bulgarien). – In: Bohuslav Chropovsky, Joachim Hermann (eds.) Beiträge zum bronzezeitlichen Burgenbau in Mitteleuropa: Kulturgeschichtliche und sozialökonomische Grundlagen (Berlin 1982) 417 – 425. resten van hellenistische bebouwing, een rotsheiligdom gewijd aan de godin Cybele,H. Todorova. Durankulak – Territorium sacrum of Kybela in the chora of Kalatis. – In: Ansient Greek Colonies in the Black Sea 2, (Eds. D. Grammenos, E. Petropoulos), BAR – International Series 1675 (1), (Oxford) 2007. 35 – 50. (; )I. Vajsov, G. Mavrov, H. Todorova (†). Das hellenistische Höhlenheiligtum der Gottheit Kybele. – In: H. Todorova (ed.). Durankulak, Band III, Rahden/Westf 2016 (Verlag Marie Leido) evenals nederzettingssporen uit de vroege middeleeuwen.
De eerste bewoners van het gebied waren de mensen van de Hamangiacultuur, die worden gedateerd tussen het midden van het 6e millennium en het midden van het 5e millennium v.Chr. Zij vertegenwoordigen de vroegste verschijning van het neolithische leven in Dobroedzja.History of Dobrogea, Volume 1. Second, revised edition () De Hamangia-gemeenschappen waren kleinschalige landbouwers en plantenverzamelaars die huizen bouwden, keramiek vervaardigden en dieren hielden en jaagden. Rond 4700/4600 v.Chr. was steenarchitectuur al algemeen in gebruik en werd een voor Europa uniek kenmerk van de nederzetting.
De nederzetting bij het meer van Doerankoelak bestond uit een goed georganiseerde groep gebouwen van aanzienlijke omvang, vaak met meerdere ruimtes. Ze waren aangelegd volgens een plan dat generaties lang werd herhaald tijdens de opeenvolgende fasen van herbouw. De huizen waren rechthoekig en groot; smalle paden scheidden de afzonderlijke structuren, die vrijstaand stonden of tegen andere gebouwen waren aangebouwd. De constructies waren robuust en opgebouwd uit grote houten palen die in funderingssleuven waren geplaatst, verbonden met houten planken of gevlochten takken, en bedekt met leem of klei. In alle bouwhorizonten, met uitzondering van de vroegste, waren de huizen intern verdeeld in afzonderlijke, meestal rechthoekige ruimtes.
De stenen structuren en huisfundamenten zijn goed bewaard gebleven. Daarnaast bevinden zich op de site een grot en enkele cisternen. Doerankoelak behoort tot de weinige goed bewaarde monumenten van de vroege landbouwsamenlevingen in Europa en biedt een belangrijk inzicht in hun dagelijks leven.
De opgravingen in Doerankoelak vonden plaats tussen 1974 en 1997. In deze periode werden 1204 prehistorische begravingen zorgvuldig geregistreerd en de resten van 25 huizen blootgelegd.Todorova, H. 2002. Durankulak, Band II, die prähistorischen gräberfelder von Durankulak, Teil 1. Berlin-Sofia: Publ. House Anubis.Todorova H. 2002. Durankulak, Band II, die prähistorischen gräberfelder von Durankulak, Teil 2. Berlin-Sofia: Publ. House Anubis.
Belangrijkste vondsten antropomorfe figuren uit de neolithische en kopertijdlagen fijn gedecoreerde keramiek werktuigen van steen, Stekeloesters, been en koper rijk gevarieerde grafgiften die wijzen op sociale differentiatie
Doerankoelak geldt als een sleutelvindplaats voor het onderzoek naar de vroegste permanente nederzettingen, symbolische systemen en sociale structuren in het westelijk Pontische gebied.
Afbeeldingen
Categorie:Archeologische vindplaats in Bulgarije Categorie:Neolithische vindplaats in Europa Categorie:Kopertijdvindplaats in Europa