thumb|right|100px|Divisie insigne 1943-45 De Duitse 24e Pantserdivisie (Duits: 24. Panzer-Division) was een Duitse pantserdivisie in de Tweede Wereldoorlog. Deze pantserdivisie werd als enige pantserdivisie omgevormd van een cavaleriedivisie, de 1e Cavaleriedivisie. De divisie kwam in actie in het Duitse zomeroffensief van 1942 en werd die winter vernietigd in Stalingrad. Na een heroprichting in Frankrijk werd de divisie opnieuw naar de Zuidsector van het oostfront overgebracht en was van oktober 1943 tot januari 1945 daar in actie. Vervolgens kwam de divisie in actie in Oost-Pruisen, waar ze grotendeels werd vernietigd. Resten capituleerden in mei 1945 in Sleeswijk-Holstein.
Oprichting De 24e Pantserdivisie werd opgericht op 28 november 1941 op het oefenterrein Stablack (Oost-Pruisen) door omdopen van de 1e Cavaleriedivisie en vervolgens omvorming. De eenheids- en gevechtstraining werden uitgevoerd op de oefenterreinen van Mailly-le-Camp en Coëtquidan (april en mei 1942) in Frankrijk. De gehele divisie werd vanaf 10 mei 1942 ingeladen en per spoor naar het oostfront getransporteerd. Tegen 6 juni 1942 was de divisie aangekomen bij Koersk en ging daarna door door naar Shchigry.
Inzet Zomeroffensief 1942 thumb|right| Panzer III, Sd.Kfz. 250 en Sd.Kfz. 251 van de divisie op 21 juni 1942 thumb|right|Sd.Kfz. 251 van de divisie met Wurfrahmen 40, juni 1942 thumb|right|Panzer II van de divisie in Stalingrad Onder bevel van het 48e Pantserkorps van het 4e Pantserleger (Heeresgruppe Süd) begon de divisie op 28 juni 1942 aan het Duitse zomeroffensief (Fall Blau). De tanks rukten op richting Voronezj en konden, in samenwerking met de Gemotoriseerde Divisie Großdeutschland, de stad op 8 juli 1942 gedeeltelijk innemen. Daarna werd een opmars gemaakt in de grote bocht van de Don richting Kalach. Herhaaldelijk gedwongen te stoppen vanwege bevoorradingsproblemen veroorzaakt door de overbelaste transportroutes, bereikte de divisie begin augustus de Don en nam deel aan de Slag bij Kalach. Nadat ze op 12 augustus de rivier waren overgestoken, trok de eenheid, als onderdeel van het 24e Pantserkorps, richting Stalingrad.
Slag om Stalingrad Tijdens de Slag om Stalingrad was de divisie opnieuw ondergeschikt aan het 4e Pantserleger en het 48e Pantserkorps. Op 4 september bereikte de divisie, na hevige gevechten, de buitenwijken van Stalingrad, met nog slechts 34 operationele tanks. Na de Sovjet-verdedigingsperimeter te hebben doorbroken, bereikte de divisie op 10 september de buitenwijk Minnina, met nog slechts de helft van de toegestane sterkte aan soldaten en slechts tien tanks operationeel.
De tankcompagnieën van de divisie werden op alle grote slagvelden in de stad ingezet, zoals de strijd in de buitenwijken om het zuidelijke deel van de stad, Mamajev-koergan, Dzerzhinsky Tractorfabriek, "Barricades" wapenfabriek met de arbeidersnederzettingen, Staalfabriek Rode Oktober en Operatie Hubertus. Zo nam deze divisie ook deel aan de hevige huis-aan-huisgevechten in Stalingrad, ook al is een pantserdivisie doorgaans niet tactisch uitgerust en getraind voor dergelijke gevechten.
In de pocket Als gevolg van het Sovjet-tegenoffensief dat op 19 november 1942 begon (Operatie Uranus), raakte de divisie ingesloten in de Stalingrad-pocket. Tijdens het Sovjet-eindoffensief, Operatie Koltso, raakte de divisie ingesloten in de zogenaamde noordelijke pocket. De divisie vocht door tot de overgave van het 6e Leger op 2 februari 1943.
Einde De 24e Pantserdivisie capituleerde op 2 februari 1943 in Stalingrad, waarbij ongeveer 1500 leden van de divisie gevangen werden genomen.
Heroprichting Medio maart 1943 arriveerden 2.000 tot 3.000 soldaten van de overblijfselen van de 24e Pantserdivisie in Lisieux, Frankrijk, waar de heroprichting onmiddellijk begon. Dit omvatte het inzetten van het resterende personeel van de 24e Pantserdivisie, vervangende veldeenheden van het vervangingsleger (waaronder aanzienlijke aantallen Luftwaffe-personeel van ontbonden luchtmachteenheden), en terugkerende soldaten op verlof, gedetacheerd personeel en herstellenden. De reorganisatie was voltooid in juni 1943.
Verplaatsing naar Italië Medio augustus 1943 werd de divisie per spoor naar Noord-Italië vervoerd, naar het gebied Modena – Bologna – Florence – Pisa – Livorno. Daar werd de divisie ingezet voor de beveiliging en kustverdediging. De divisie nam ook deel aan de ontwapening van het Italiaanse leger (Fall Achse) in september 1943.
Overplaatsing naar het oostfront De divisie werd daarna op transport gezet naar het oostfront, waar versterkingen hard nodig waren. Vanaf 17 oktober 1943 vocht de divisie opnieuw in de zuidelijke sector van het oostfront en nam deel aan de defensieve gevechten aan de Dnjepr bij Novo Staro Dub. Dit werd gevolgd door verdere defensieve gevechten in het gebied Dnjepropetrovsk – Krivoy Rog. Van 29 december 1943 tot 21 februari 1944 verdedigde divisie het bruggenhoofd bij Nikopol. Daarna volgde een terugtocht door de Oekraïne. Begin maart was ze betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië en trok zich vervolgens terug over de Boeg en de Moldova naar de uitlopers van de Roemeense Karpaten. Van maart tot medio mei 1944 was de divisie betrokken bij defensieve gevechten in Noord-Bessarabië, met name de twee slagen om Târgu Frumos. Na verdere defensieve gevechten aan de bovenloop van de Moldova werden tot begin juni tegenaanvallen uitgevoerd ten noorden van Iași.
Na een korte periode van herbouw tot juli werd de divisie naar Galicië overgebracht. Van augustus tot begin september voerde ze tegenaanvallen en verdedigingsgevechten uit tussen de rivieren San en Weichsel. De werkelijke personeels- en materieelsterkte van de divisie varieerde in deze periode aanzienlijk. Hoewel de personeelssituatie (met uitzondering van de pantsergrenadiers en de genie) relatief goed was, lag de operationele paraatheid voor alle belangrijke wapens ruim onder de 50%.
Verdediging bij de Dukla-pas Op 15 september 1944 werd het korps overgeplaatst naar de Beskiden om zich aan te sluiten bij het 24e Pantserkorps. Daar werd het korps ingezet om de Duklapas te verdedigen.
Hongarije Vanaf 11 oktober 1944 vond er spoorvervoer naar Hongarije plaats, naar het bruggenhoofd Szolnok aan de Tisza. Naast de verdedigingsgevechten werden er tot 12 januari 1945 ook tegenaanvallen uitgevoerd in het gebied tussen de Tisza en de Ipeľ.
Oost-Pruisen Daarna werd de divisie, met achterlating van haar zware wapens en pantservoertuigen, per sneltrein naar Marienburg in Oost-Pruisen vervoerd. Na een geïmproviseerde heruitrusting van wapens en voertuigen rond Elbing, kwam de divisie in actie in het zuiden van Oost-Pruisen. Van 21 februari tot 27 maart 1945 nam ze deel aan verdedigingsgevechten in Ermland en trok zich vervolgens terug naar het bruggenhoofd rond Heiligenbeil. Eind maart werden de resten van de divisie over het Frisches Haff naar de Frische Nehrung en Pillau getransporteerd. Medio april 1945 volgde een evacuatie per schip naar Sleeswijk-Holstein.
Einde De restanten van de divisie, die nog zo'n 4000 tot 5000 man telden, capituleerden bij Eckernförde in Sleeswijk-Holstein op 8 mei 1945.
Slagorde 1942 thumb|Panzer III‘s van het pantserregiment in Rusland, juni 1942 Panzerregiment 24 Schützen-Brigade 24 Schützen-Regiment 21 Kradschützen-Bataillon 4 Artillerie-Regiment 89 Aufklärungs-Abteilung 40 Panzerjäger-Abteilung 40 Pionier-Bataillon 40 Nachrichten-Abteilung 86 Versorgungstruppen 40
1943 Panzer-Regiment 24 Panzer-Grenadier-Regiment 21 Panzer-Grenadier-Regiment 26 Panzer-Artillerie-Regiment 89 Panzer-Aufklärungs-Abteilung 24 Heeres-Flak-Artillerie-Abteilung 283 Panzerjäger-Abteilung 40 Panzer-Pionier-Bataillon 40 Panzer-Nachrichten-Abteilung 86 Panzer-Versorgungstruppen 40
Tanksterkte De tanksterkte van Panzerregiment 24 naar datum geeft een goed beeld van startsterktes bij offensieven, verliezen en aanvullingen over de jaren. Datum PzKw II PzKw III(kort) PzKw III(lang) Flammpanzer PzKw III(75) PzKw IV(kort) PzKw IV(lang) Jgdpz IV StuG PzBefw Totaal 28 juni 1942 32 54 56 - - 20 12 - - 7 181 18 november 1942 5 9 17 - 5 5 12 - - 2 55 oktober 1943 - - - 14 - - 49 - 44 9 116 31 mei 1944 - - - - - - 40 (36) - 16 (15) - 56 (51) 15 maart 1945 - - - - - - 3 (2) 5 (3) 3 (0) - 11 (5) Details over de in de tabel genoemde tank-types: PzKw II = Panzerkampfwagen II PzKw III (kort) = Panzerkampfwagen III t/m Ausführung J PzKw III (lang) = Panzerkampfwagen III vanaf Ausführung J Flammpanzer = Flammpanzer III Ausf. M PzKw III (75) = Panzerkampfwagen III Ausführung N PzKw IV (kort) = Panzerkampfwagen IV t/m Ausführung F1 PzKw IV (lang) = Panzerkampfwagen IV vanaf Ausführung F2 Jgdpz IV = Jagdpanzer IV/70(V) StuG = meest Sturmgeschütz III PzBefw = Panzerbefehlswagen (verschillende typen) Als twee getallen genoemd worden, betekent dit: aanwezig (inzetbaar), bijvoorbeeld 61 (20).
De volgende tabel geeft het aantal inzetbare tanks aan in Panzerregiment 24 van juni t/m november 1942 tijdens het Duitse zomeroffensief: Datum 17-6 27-6 1-7 7-7 11-7 18-7 30-7 10-8 15-8 24-8 31-8 18-9 1-10 10-10 17-10 22-10 31-10 10-11 Aantal 169 167 157 133 136 141 138 116 82 59 41 22 27 27 34 13 14 12
Bovenliggende bevelslagen Legerkorps Leger Legergroep Plaats/regio Begin Eind in oprichting Wehrkreis I 28 november 1941 januari 1942 in oprichting Wehrkreis IX februari 1942 reserve 7. Armee Heeresgruppe D noord-Frankrijk maart 1942 reserve 4. Panzerarmee Heeresgruppe Süd Koersk juni 1942 48e Pantserkorps 4. Panzerarmee Heeresgruppe Süd Voronezj eind juni 1942 9 juli 1942 48e Pantserkorps 4. Panzerarmee Heeresgruppe B Voronezj 9 juli 1942 23 juli 1942 51e Legerkorps 6. Armee Heeresgruppe B Don 23 juli 1942 14e Pantserkorps 6. Armee Heeresgruppe B Don augustus 1942 17 augustus 1942 48e Pantserkorps 4. Panzerarmee Heeresgruppe B Stalingrad 17 augustus 1942 16 september 1942 51e Legerkorps 6. Armee Heeresgruppe B Stalingrad 17 september 1942 11e Legerkorps 6. Armee Heeresgruppe B Stalingrad december 1942 2 februari 1943 in oprichting Lisieux medio maart 1943 in oprichting 15. Armee Heeresgruppe D noord-Frankrijk 11 augustus 1943 II SS Pantserkorps direct onder bevel Heeresgruppe B noord-Italië 16 augustus 1943 51e Legerkorps direct onder bevel Heeresgruppe B noord-Italië oktober 1943 40e Pantserkorps 1. Panzerarmee Heeresgruppe Süd Nikopol 17 oktober 1943 4e Legerkorps 1. Panzerarmee Heeresgruppe Süd Krivoy Rog 27 november 1943 40e Pantserkorps 1. Panzerarmee Heeresgruppe Süd Krivoy Rog 30 november 1943 1 januari 1944 reserve 6. Armee Heeresgruppe Süd Krivoy Rog 1 januari 1944 30 januari 1944 ?? 8. Armee Heeresgruppe Süd Krivoy Rog 30 januari 1944 5 februari 1944 ?? 6. Armee Heeresgruppe Süd Krivoy Rog 6 februari 1944 40e Pantserkorps 6. Armee Heeresgruppe A Mykolajiv maart 1944 17e Legerkorps 8. Armee Heeresgruppe A Bessarabië april 1944 8. Armee Heeresgruppe A Iași mei 1944 2e helft juli 1944 59e Legerkorps 17. Armee Heeresgruppe Nordukraine San, Weichsel 2e helft juli 1944 1944 17. Armee Heeresgruppe Nordukraine Dukla 11 oktober 1944 6. Armee Heeresgruppe Süd noord-Hongarije medio oktober 1944 57e Pantserkorps 6. Armee Heeresgruppe Süd noord-Hongarije november 1944 29e Legerkorps 8. Armee Heeresgruppe Süd noord-Hongarije december 1944 4e Legerkorps 8. Armee Heeresgruppe Süd Slovakije januari 1945 12 januari 1945 Para-Pantserkorps HG 4. Armee Heeresgruppe Nord Oost-Pruisen januari 1945 26e Legerkorps 4. Armee Heeresgruppe Mitte Oost-Pruisen maart 1945 reserve OKH Oost-Pruisen april 1945
Commandanten Enkele van de commandanten