Pinetum De Belten is een pinetum in Vorden, gemeente Bronckhorst, in de Nederlandse provincie Gelderland. Het werd in 1961 gesticht door Jonkheer Mr. Pieter Rutger Feith (1899-1980) en maakt deel uit van het landgoed De Belten.

Een pinetum is een gespecialiseerd arboretum, een bomentuin, met een collectie coniferen en andere naaktzadigen. Pinetum De Belten heeft een collectie van ongeveer 1000 naaldbomen. Het terrein van deze gespecialiseerde botanische tuin is 1,8 hectare groot. Het pinetum verwierf in 2019 een plaquette van de Nederlandse Dendrologische Vereniging.

Locatie, toegang en beheer Het pinetum De Belten ligt aan de Wildenborchseweg 15, op ongeveer 5 kilometer van Vorden, in de richting van Lochem. Het maakt deel uit van het landgoed De Belten, dat eigendom is van de familie Feith.

Het landgoed en het pinetum liggen op een zandrug; de ondergrond is dus nogal arm en droog.

Het pinetum is het gehele jaar door gratis toegankelijk.

Het pinetum is ondergebracht in de ANBI-stichting Pinetum De Belten; het beheer is grotendeels in handen van de familie en vrijwilligers.Zie bijv.: en zie ook:

Geschiedenis In 1961 begon de toenmalige eigenaar van het landgoed De Belten met een verzameling coniferen op een deel van het landgoed; in eerste instantie vooral Abies, Picea, Chamaecyparis en Juniperus. Jhr. mr. Pieter Rutger Feith (1899-1980) was een echte verzamelaar. Hij reisde stad en land af om nieuwe taxa aan zijn collectie toe te voegen. Over de opbouw van de collectie werd hij geadviseerd door Simon Doorenbos, de toenmalige directeur van de Haagse plantsoenendienst en door dendroloog Dick van Hoey Smith. Hij wist op het terrein van minder dan 2 ha wel vijftienhonderd verschillende taxa bij elkaar te brengen. De zoon van Pieter Rutger Feith zei daar later het volgende over: “Dit is ons wel opgebroken, want toen mijn vader in 1980 overleed waren stukken van het pinetum zo in elkaar gegroeid dat gedeeltes niet meer toegankelijk waren.” De verzamelwoede van de oprichter leidde er wel toe dat het pinetum op een gegeven moment als de grootste particuliere coniferencollectie in de wereld werd aangemerkt. Op een andere plaats wordt gesproken over "een van de grootste particuliere verzamelingen in Nederland" ().

Na het overlijden van de oprichter ging de zorg voor het pinetum over op zijn zoon jhr. mr. Rhijnvis Feith en diens zusters. Het eigendom van het pinetum was al in 1974 overgegaan in handen van een stichting, voorgezeten door Rhijnvis Feith, gepensioneerd manager van een oliemaatschappij en verre nazaat van de dichter Rhijnvis Feith. Zijn echtgenote Beate Feith-Schnitger en zijn (verre) nicht Etty Segers-Feith waren ook intensief betrokken bij het pinetum. Ook andere familieleden hadden bemoeienissen; daarnaast enkele boomkwekers en dendrologen.

De stichting besloot in 1994 tot een rigoureuze schoonmaak. Daarbij werd advies ingewonnen bij Ger Bootsman, voormalig hortulanus van pinetum Blijdenstein in Hilversum. Er werden 600 bomen verwijderd, nadat er tevoren stekken en enten van waren genomen, “om het voortbestaan van de zeldzame soorten te garanderen.” Waar aanvankelijk de bomen per familie en geslacht bij elkaar werden geplant, werd nu meer aandacht aan het visuele aspect gegeven. De natuurlijke glooiingen van het terrein werden gevolgd, met hoge bomen op de hooggelegen delen en in het midden een vallei met bescheiden groeiers zoals jeneverbessen, dwergconiferen en lage taxussoorten. Het resultaat van de werkzaamheden is dat in beschouwingen over het pinetum in tijdschriften steevast de bijzondere sfeer en de grote afwisseling, in kleur en in vorm, worden genoemd.Zie bijv. Enzerink 2019, p. 84-85 en van Geest 2001, p. 84. En vooral tijdens de schaarse momenten dat er nog sneeuw valt ligt het pinetum er heel mooi bij.

Collectie Het totale aantal bomen en struiken in de collectie bedraagt ongeveer 1050. Er zijn ruim 800 taxa vertegenwoordigd.Gegevens, tenzij anders vermeld, ontleend aan de catalogus per 1 januari 2025; zie: De collectie bevat een groot aantal cultivars. Enkele geslachten die er uit springen zijn bijvoorbeeld: Chamaecyparis (schijncipres): ruim 170 taxa; Taxus met bijna 100 taxa; Abies (zilverspar): bijna 90 taxa — daarvan worden de cultivars van de Koreaanse zilverspar (Abies koreana) door Siemens e.a. uitdrukkelijk genoemd; Juniperus (jeneverbes): ongeveer 80 taxa, waarvan de (gewone) Jeneverbes (Juniperus communis) door Siemens apart vermeld wordt; Picea (spar): bijna 80 taxa; Pinus (den): bijna 70 taxa; Thuja (levensboom): ongeveer 65 taxa; Cryptomeria, met bijna 40 verschillende sikkelcipressen (Cryptomeria japonica); Ginkgo met ongeveer 20 verschillende Japanse notenbomen (Ginkgo biloba).

Opmerkelijk in de collectie zijn de vele, soms zeldzame, kweekvormen (cultivars), bijvoorbeeld de draadvormige selecties van Chamaecyparis pisifera. Opvallend zijn ook de inmiddels volwassen geworden dwergvormen. "Sommige zijn redelijk klein gebleven, andere zijn soms metershoog uitgegroeid en hebben zo een geheel eigen karakter gekregen."

Erkenning In 2019 ontving het pinetum De Belten als derde arboretum in Nederland de “plaquette” van de Nederlandse Dendrologische Vereniging. De plaquette werd uitgereikt door de toenmalige burgemeester van Bronckhorst, mevr. Marianne Besselink. Deze plaquette wordt uitgereikt aan arboreta of collectietuinen die een bijzondere inspanning leveren of hebben geleverd op het terrein van de vorming, het herstel of de continuering van een belangrijke levende dendrologische collectie.Zie . Zie ook: . Zie ook:

Externe links

Voetnoten

Bronnen

Categorie:Arboretum Categorie:Botanische tuin in Nederland Categorie:Geografie van Bronckhorst