Mehmet Baransu (geboren in 1977) is een Koerdische journalist en auteur uit Turkije. Hij is correspondent voor Taraf en werkte eerder voor Aksiyon (1997–2000).Hij is winnaar van de Sedat Simavi Journalistiekprijs van 2009. Baransu staat bekend om zijn onderzoek naar het Turkse leger; hij berichtte over het “Cage Action Plan”, dat onderdeel werd van de Ergenekon-processen, en publiceerde in januari 2010 documenten over “Balyoz” ("Sledgehammer"), een vermeend coupproject dat in 2003 door Turkse militairen zou zijn opgesteld.
In januari 2010 leverde Baransu, in verband met het Sledgehammer-onderzoek, een koffer af bij het Hoofdofficier van Justitie in Istanbul. Deze koffer bevatte bewijsmateriaal van het coupplan, zoals cd’s, tapes, geprinte documenten en handgeschreven notities.
Het Sledgehammer-plan omvatte onder meer het bombarderen van twee moskeeën in Istanbul, een aanval op een militair museum die aan religieuze extremisten zou worden toegeschreven, en het neerhalen van een Turks vliegtuig waarbij Griekenland de schuld zou krijgen.
Van de 365 verdachten werden er op 21 september 2012 in totaal 331 veroordeeld tot gevangenisstraffen, terwijl de overige 34 werden vrijgesproken. Drie gepensioneerde generaals kregen levenslang wegens “poging om de regering met geweld omver te werpen”, maar hun straffen werden later verlaagd naar 20 jaar.
Het Turkse Constitutionele Hof oordeelde in juni 2014 dat de rechten van de meeste veroordeelden waren geschonden en beval de onmiddellijke vrijlating van 236 van hen. De rest werd later vrijgelaten. Een nieuw proces begon op 3 november 2014. Rapporten die in december 2014 en februari 2015 werden uitgebracht, beweerden dat een deel van het bewijsmateriaal in de zaak was vervalst.
In 2010 werd bekend dat de telefoons van zowel Baransu als zijn vrouw, Esra Baransu, door de Turkse gendarmerie waren afgeluisterd op basis van valse voorwendselen. De Gendarmerie had aftapbevelen verkregen door de IMEI-codenummers van de telefoons van de Baransu’s onterecht te presenteren als behorend tot fictieve verdachten van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK). In 2011 werden vijf militaire officieren veroordeeld tot elk vijf jaar gevangenisstraf voor deze handelingen. In 2011 verscheen er online een geluidsopname, naar verluidt afkomstig van een militair functionaris, waarin werd gezegd dat Baransu moest worden gedood als waarschuwing voor anderen.
Zijn boeken omvatten Mösyö: Hanefi Avcı’nın Yazamadıkları (2010), waarin wordt beweerd dat de voormalige politiechef Hanefi Avcı betrokken was bij foltering en connecties had ontwikkeld met de Devrimci Karargâh-groep, en dat Avcı zijn boek over Ergenekon had gepubliceerd om een arrestatie te voorkomen. Zijn boek Pirus uit 2012 beweerde dat er plannen waren om de stafchef Hilmi Özkök te vermoorden om een staatsgreep in 2004 mogelijk te maken, en suggereerde dat deze plannen werden verijdeld toen Amerikaanse functionarissen er lucht van kregen.
Vroege leven en opleiding Baransu studeerde in de Verenigde Staten al meer dan drie jaar bezig met een proefschrift over kindermoorden.
Mediacarrière "Sledgehammer"-plot IIn 2014 oordeelde het hoogste gerechtshof van Turkije dat de officieren die waren veroordeeld in verband met het “Sledgehammer”-complot geen eerlijk proces hadden gekregen.
Op 1 maart 2015, na beschuldigingen van de regerende partij dat de “Sledgehammer”-documenten vervalsingen waren, werd Baransu aangehouden in zijn huis in het district Kağıthane in Istanbul. Ondertussen doorzochten antiterreureenheden van de politie zijn huis gedurende tien tot twaalf uur (de berichten liepen uiteen) en namen zij enkele documenten in beslag.In de maanden voorafgaand aan deze aanhouding was hij al meerdere keren door de politie vastgehouden.
Arrestatie De volgende dag werd hij gearresteerd en aangeklaagd voor het verkrijgen van geheime documenten met betrekking tot het “Sledgehammer”-plan. The Guardian omschreef de beschuldigingen tegen Baransu als “buitengewoon”. Hij riskeerde tot acht jaar gevangenisstraf. De exacte aanklacht tegen Baransu luidde dat hij een “criminele organisatie had gevormd” en “documenten met betrekking tot de belangen van de staat in binnen- en buitenland had verkregen, openbaar had gemaakt en vervolgens had vernietigd.”
Reacties In een artikel in de dagbladkrant Cumhuriyet verdedigde Ahmet Altan, de oprichter en hoofdredacteur van Taraf, Baransu. Hij schreef: “Sinds wanneer worden coupplannen geclassificeerd als ‘documenten met betrekking tot de staatsveiligheid’ en ‘staatsgeheimen die geheim moeten worden gehouden’? Ik ben degene die het [Sledgehammer]-verhaal heeft gepubliceerd, degene die besloot dat het gepubliceerd moest worden, degene die er geen moment aan twijfelde dat Sledgehammer een coupplan was.”
Nina Ognianova van het Comité ter Bescherming van Journalisten riep op tot de vrijlating van Baransu en zei: “Het is de taak van een journalist om verslag te doen van ontwikkelingen die in het publieke belang zijn, en het is absurd dat een journalist wordt vervolgd voor het verkrijgen van documenten die hoe dan ook met de autoriteiten zijn gedeeld.”
In een artikel met de kop “Wat zit er achter de arrestatie van Mehmet Baransu?” wees Baransu’s collega Yasemin Çongar op beweringen “dat Baransu valse documenten had opgesteld en militaire spionage had gepleegd.” Çongar vroeg: “Zou een journalist werkelijk de documenten die hij in handen heeft aan de staat overhandigen als hij ze zelf had gemaakt of dacht dat ze nep waren? Zou een journalist werkelijk de documenten en bewijzen aan de staat overhandigen én deze publiceren als zijn doel was om deze documenten en militaire geheimen aan andere staten te verkopen?”
Çongar voegde eraan toe dat Baransu blijkbaar “niet omwille van deze geruchten werd gearresteerd,” maar omdat hij werd “beschuldigd van het verkrijgen van informatie die vertrouwelijk had moeten blijven in het belang van de staat en de nationale veiligheid, op grond van artikel 327 van het Turkse Wetboek van Strafrecht (TCK). Moeten we nu aannemen dat couppogingen legaal zijn en dat ze omwille van nationale veiligheid geheim moeten worden gehouden? Moeten we stellen dat journalisten het recht van het volk op juiste informatie moeten negeren en zich moeten afzijdig houden van documenten en bewijzen die illegale activiteiten binnen de staat aantonen? Betekent dit niet dat we de journalistiek opgeven? Betekent dit niet dat we artikel 3 van de Perswet en artikel 28 van de Grondwet opgeven?”
Çongar verklaarde verder: “Toen ik de documenten las en de cd’s beluisterde die aan de basis van die berichten lagen, kwam ik tot de conclusie dat er in 2003 daadwerkelijk een coupplan binnen het leger was opgesteld. Ik ben nog steeds van die mening.”
De organisatie Article 19 veroordeelde de arrestatie van Baransu en riep op tot zijn onmiddellijke vrijlating. Article 19 had eerder al zorgen geuit over de arrestatie van journalisten die werkten voor de krant Zaman, die — net als Taraf — volgens de organisatie “een belangrijke rol spelen bij het onderzoeken van vermeende corruptie binnen de regering en het waarborgen van een diversiteit aan stemmen in de Turkse pers.”
Ook het International Press Institute (IPI) veroordeelde de detentie van Baransu. “Deze zaak lijkt een poging te zijn om de heer Baransu te raken vanwege het materiaal dat hij heeft gepubliceerd, in strijd met het recht op persvrijheid,” zei IPI-directeur voor belangenbehartiging en communicatie Steven M. Ellis. “Gezien de omstandigheden van de zaak tegen hem lijkt er geen legitieme reden te zijn om de heer Baransu tijdens het onderzoek vast te houden, en wij roepen de Turkse autoriteiten op om hem onmiddellijk vrij te laten.” Ondertussen stond Baransu mogelijk voor een gevangenisstraf van 52 jaar “vanwege zijn onthullingen uit 2013 over een ‘actieplan’ dat was opgesteld door de Turkse Nationale Veiligheidsraad en gericht was op de religieuze beweging van Fethullah Gülen.”
Gevangenisstraffen Op zondag 19 juli werd Baransu door de rechtbank veroordeeld tot 19 jaar en 6 maanden gevangenisstraf voor drie misdrijven. Voor “schending van de privacy” kreeg hij twee jaar gevangenisstraf; voor “het openbaar maken van geheime informatie” kreeg hij vier jaar gevangenisstraf; en voor “lidmaatschap van een gewapende terroristische organisatie” kreeg hij 13 jaar en zes maanden gevangenisstraf.
Baransu zit sinds 2015 gevangen en werd datzelfde jaar ook veroordeeld voor “het beledigen van de president” en op 30 juni 2015 tot 10 maanden gevangenisstraf veroordeeld wegens beledigingen aan het adres van Recep Tayyip Erdoğan. Vervolgens kreeg hij op 2 februari 2016 een aanvullende straf van 11 maanden en 20 dagen voor zijn kritiek op Hakan Fidan, het hoofd van de Nationale Inlichtingendienst.
Tijdens zijn detentie werd hij ook berecht voor het vermeend lekken van geheime staatsdocumenten in een artikel getiteld “Het besluit om Gülen te beëindigen werd in 2004 genomen”. Dit was het artikel waarin hij de geplande coup tegen de Turkse regering aan het licht bracht. De aanklager eiste een gevangenisstraf van 50 jaar en 6 maanden voor Baransu.
Bibliografie
Externe links https://www.instagram.com/ekinhazalbuse/reels/?hl=en Baransu's pagina op Taraf Zaman van vandaag, 6 januari 2012, MİT-verklaring vol leugens, zegt journalist Baransu In de Zaman van vandaag, 7 oktober 2010, wordt verslaggever Baransu van Taraf vrijgesproken van het onthullen van geheime documenten. Zaman van vandaag, 20 mei 2013, moordbeschuldigingen tegen zakenman Demirören Zaman van vandaag, 25 februari 2013, Moordcomplot tegen president Gül werd verborgen Zaman van vandaag, 6 oktober 2009, Controversiële legereenheid afgeschaft Zaman van vandaag, 13 december 2011, Gemanipuleerde coördinaten voor straaljagers bij aanval op PKK Hurriyet Daily News, 25 oktober 2009, Taraf biedt excuses aan aan NTV voor beschuldigingen van crash
Categorie:Turks activist Categorie:Turks journalist Categorie:Koerdisch persoon