Kayaköy

Kayaköy (ook wel: Kaya of Livissi) is een buurt in de gemeente en het district Fethiye van de provincie Muğla, Turkije. De bevolking van de buurt was 975 in het jaar 2022. Het ligt 8 km ten zuiden van Fethiye en is voornamelijk verlaten. In de Oudheid stond het bekend als Karmylessos (Oudgrieks: Καρμυλησσός), wat later werd verkort naar Lesbessos (Oudgrieks: Λεσβέσσος) en wordt tegenwoordig uitgesproken in het moderne Grieks als Leivissi (Grieks: Λειβίσσι). Vanuit het Oudgrieks is de naam zowel veranderd in het Koinè Grieks tijdens het Romeinse Tijdperk, als in het Byzantijns Grieks tijdens de Middeleeuwen, waarna de huidige naam in het Nieuwgrieks ontstond. Deze naam werd nog steeds gebruikt door de oorspronkelijke bewoners tot aan hun evacuatie in 1923.

In de Late Oudheid waren de inwoners van het gebied Christenen geworden, die later na het Oosters Schisma Grieks-Orthodox werden genoemd. Deze Griekssprekenden leefden in een relatieve harmonie met hun Turkssprekende, Ottomaanse overheersers, ongeacht de gewelddadige verovering van het gebied door de Ottomanen in de 14de eeuw, tot aan de 20ste eeuw. Na de Grieks-Turkse Oorlog van 1919-1922, samen met het opeenvolgende Verdrag van Lausanne, werden de Grieks-Orthodoxe inwoners van het dorp verbannen.

De uitmoording van Grieken en andere Christelijke minderheden in het Ottomaanse Rijk tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) leidde tot een bijna volledige wegvaging van de complete bevolking van het dorp, die tot zo'n 6500 Griekse inwoners opliep in 1918. De voormalige inwoners van het dorp werden ontnomen van hun bezittingen en vluchtten naar Griekenland, of zijn gestorven in Ottomaanse werkkampen, aldus een autobiografie van een Griekssprekende schrijver uit een vergelijkbaar dorp aan de kust in Turkije.

Na deze gebeurtenissen autoriseerden de Geallieerde overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog de bezetting van Smyrna door Griekenland in mei 1919, waar nog steeds veel Griekse inwoners woonden. Dit leidde uiteindelijk tot de Grieks-Turkse Oorlog van 1919-1922, de opeenvolgende nederlaag voor Griekenland en later het Verdrag van Lausanne. Het verdrag bevatte een proces: de bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland, waarbij de terugkeer van enige Griekse of orthodoxe vluchtelingen naar hun huizen in Turkije (waaronder de vluchtelingen uit Livissi) feitelijk onmogelijk werd, waarbij ook de enige overgebleven Grieks-Orthodoxe christenen verplicht waren om hun huizen achter te laten om naar Griekenland te vertrekken, met een uitzondering voor Grieken die woonden in het tegenwoordige Istanboel.

Het verdrag vereiste ook dat Griekse moslims Griekenland permanent moesten verlaten om te vertrekken naar Turkije, met een uitzondering voor moslims die woonden in Grieks-Thracië. De meeste van deze Turken/moslims uit Griekenland werden gebruikt door de nieuwe Turkse staat om de lege dorpen en steden te bevolken, maar de Turken/moslims weigerden om zich te vestigen in Livissi, vanwege geruchten dat hier geesten rondzwierven van de vermoorde Grieken.

De spookstad bestaat uit honderden enigszins vernielde, maar voor het grootste deel intacte huizen en wordt tegenwoordig behouden als een museumdorp. Huizen in de Griekse stijl en kerken die op een kleine bergzijde staan dienen nu als doorgangsplaatsen voor toeristen die Fethiye en/of Ölüdeniz bezoeken. miniatuur|Livissi/Kayaköy, het dorp alt=A panoramic view of a hillside neighbourhood in Kayaköy.|miniatuur|A panoramische weergave van een wijk op een bergzijde in Kayaköy alt=A panoramic view of Kayaköy/Leivissi from the High Chapel|miniatuur|A panoramische weergave van Kayaköy/Livissi vanaf de Hoge Kapel. Het dorp is nu verlaten, naast enkele toerismebureaus en straatverkopers die handgemaakte producten verkopen. Er zijn slechts een aantal gerestaureerde en opnieuw bewoonde huizen.

Geschiedenis miniatuur|Een verlaten kerk Een groot deel van wat er nog over is van Livissi is gebouwd in de 18de eeuw. Er zijn zowel tombes in de Lycische stijl gebouwd in het dorp zelf, als in Gokceburun, ten noorden van het dorp.

Kayaköy vandaag

alt=Winter time in Kayakoy|miniatuur|Kayaköy in de winter Tegenwoordig is Kayaköy een museum en een historisch monument. Er zijn ongeveer 500 huizen overgebleven als ruïnes die onder de bescherming staan van de Turkse regering, waaronder twee Grieks-orthodoxe kerken die beschouwd worden als de belangrijkste plekken van de spookstad. Er bestaat een privémuseum over de geschiedenis van het dorp. In het midden van het dorp staat een fontein uit de zeventiende eeuw.

Sommige bronnen melden dat Kayaköy zou zijn erkend door UNESCO als een Wereldvriendschap en Vrijheidsdorp. Dit is echter volledig onwaar en waarschijnlijk een gerucht dat bedacht werd door een lokaal toeristenbureau om aandacht te trekken.

Op 9 september 2014 kondigde de Turkse regering plannen aan om het dorp te laten ontwikkelen. Hierbij zal er een lease van 49 jaar plaatsvinden, waarbij "Kayaköy's archeologische vindplaats deels geopend zal worden tot nieuwbouw" en een verwachte "bouw van een hotel en faciliteiten voor toeristen die een derde van het dorp zullen inhouden."

Economie De dorpelingen waren voornamelijk ambachtslieden. Tegenwoordig is toerisme de belangrijkste economische factor van het dorp. Er is voorzien dat het dorp (deels) zal worden gerestaureerd.

In de popcultuur Kayaköy word aangezien als de inspiratie voor "Eskibahçe", het bedachte dorp, gekozen door Louis de Bernières als de plaats voor zijn roman uit 2004 genaamd Vogels zonder vleugels.

In 2014 verscheen Kayaköy ook in de laatste scènes van de film The Water Diviner van Russell Crowe.

In de roman The Navigator van Clive Cussler ontmoeten de karakters Kurt Austin en Carina Mechadi een beeldhouwer uit Kayaköy, wie zegt dat hij figuurtjes maakt die gebaseerd zijn op een standbeeld van een Lycisch graf bij de Turkse Rivièra.

Categorie:Verlaten plaats in Azië Categorie:Wikipedia:Coördinaten op Wikidata