De associatie van kandelaartje en plat beemdgras (Saxifrago-Poetum compressae) is een associatie uit het verbond van vetkruid en kandelaartje (Alysso-Sedion). De associatie omvat xerothermofiele, pionierende rots- en muurvegetatie op flinterdunne laagjes sediment. Deze associatie is de centrale associatie van het verbond.
Naamgeving en codering Synoniemen Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r13Aa02 BWK-karteringscodes: km
De wetenschappelijke naam Saxifrago-Poetum compressae is afgeleid van de botanische namen van respectievelijk kandelaartje (Saxifraga tridactylites) en plat beemdgras (Poa compressa).
Fysiognomie Qua fysiognomie is de associatie van kandelaartje en plat beemdgras meestal vrij duidelijk gekarakteriseerd. Het stramien wordt gevormd door grassen met kruipende wortelstokken en succulenten, met daartussen kussens van topkapselmossen en kleine winterannuellen. Het zijn laagblijvende, veelal open begroeiingen. De vegetatie neemt vaak maar zeer kleine oppervlakten in beslag. Meestal is de associatie lintvormig ontwikkeld.
Ecologie De associatie van kandelaartje en plat beemdgras ontwikkelt zich veelal op een zeer dun laagje van min of meer humeus, fijnkorrelig sediment dat zich heeft opgehoopt op een ondergrond van steen of gruis. Van bodemvorming is nauwelijks of geen sprake. Veel kleine kruiden groeien grotendeels epibryisch. Doorgaans is de stenige ondergrond van antropogene oorsprong. Meestal treedt de associatie op als muurvegetatie op oude muurkronen.
Buiten Zuid-Limburg zijn goed ontwikkelde associaten zeer zeldzaam. Zij zijn vooral nog aan te treffen op oude forten in het rivierengebied.
Vegetatiezonering In de vegetatiezonering vormt de associatie van kandelaartje en plat beemdgras vaak contactgemeenschappen met vegetatie uit de muurvaren-klasse, de klasse van stippelkorsten en achterlichtmossen en de klasse van ruderale gemeenschappen.
Biogeografie Het verspreidingsgebied van de associatie van kandelaartje en plat beemdgras strekt zich uit over West- en Centraal-Europa. Het zwaartepunt ligt ruwweg in de zuidelijkere streken van de westelijke delen van Centraal-Europa.
In Nederland wordt de noordgrens van het verspreidingsgebied bereikt. Alhier is de gemeenschap zeldzaam. Vroeger was de associatie in Midden- en (vooral) Zuid-Limburg algemeen.
Diagnostische taxa In de onderstaande synoptische tabel staan per vegetatielaag de belangrijkste diagnostische taxa voor de associatie van kandelaartje en plat beemdgras.
Kruidlaag Diagnostiek Triviale naam Botanische naam Opmerking verbondskentaxa plat beemdgras Poa compressa preferent taxon kandelaartje Saxifraga tridactylites zacht vetkruid Sedum sexangulare stijf hardgras Catapodium rigidum scherpe fijnstraal Erigeron acris donderblad Sempervivum tectorum klassekentaxa wit vetkruid Sedum album tengere zandmuur Arenaria leptoclados bleke hoornbloem Cerastium glutinosum - Draba praecox begeleidende taxa muurpeper Sedum acre tripmadam Sedum rupestre veldbeemdgras Poa pratensis veldereprijs Veronica arvensis klein kruiskruid Senecio vulgaris straatgras Poa annua liggende vetmuur Sagina procumbens gestreepte haakpaardenbloem Taraxacum sect. Ruderalia ruw vergeet-mij-nietje Myosotis ramosissima zandraket Arabidopsis thaliana Moslaag Diagnostiek Triviale naam Botanische naam Opmerking begeleidende taxa gewoon muursterretje Tortula muralis gewoon purpersteeltje Ceratodon purpureus gewoon muisjesmos Grimmia pulvinata klein duinsterretje Syntrichia calcicola gewoon zijdemos Homalothecium sericeum zilvermos Bryum argenteum gewoon smaragdsteeltje Barbula convoluta
Bedreigingen De associatie van kandelaartje en plat beemdgras wordt in Nederland door verscheidene factoren bedreigd. Door restauraties en schoning van muren verdwijnt de vegetatie vaak geheel. Bij beschaduwing vindt meestal in eerste instantie vermossing plaats, waarbij mattenvormende slaapmossen tot dominantie komen. De vegetatie buigt dan af naar de kringmos-klasse. Verder kan ook eutrofiëring de associatie laten degraderen.
Ook de uitheemse en gecultiveerde vetkruidsoorten vormen een bedreiging voor de associatie. Dikwijls verwilderen deze van sedumdaken.
Fotogalerij
Kandelaartje en plat beemdgras