Het Parlement van Nieuw-Zeeland (officieel New Zealand Parliament in het Engels en Pāremata Aotearoa in het Māori) is het wetgevende orgaan van de eilandstaat Nieuw-Zeeland. Volgens de Grondwet van 1986 bestaat het uit de monarch (vertegenwoordigd door de gouverneur-generaal) en het Huis van Afgevaardigden. Het parlementsgebouw bevindt zich in de hoofdstad Wellington.
miniatuur|300x300px|Parlementsgebouw in Wellington Geschiedenis De eerste zitting van het Nieuw-Zeelandse parlement, dat tot 1986 de Algemene Vergadering heette, vond plaats op 24 mei 1854 als gevolg van de Nieuw-Zeelandse Grondwet (1852), die politieke autonomie verleende aan de toenmalige kolonie van het Britse Rijk. Dit systeem bleef, met diverse aanpassingen, van kracht tot 1947, toen het parlement de volledige controle kreeg over alle zaken die het land aangingen. In 1893 was Nieuw-Zeeland het eerste land ter wereld waar vrouwen stemrecht kregen. Het had tot 1951 een tweekamerstelsel, aangezien er een senaat was. Deze heette de Nieuw-Zeelandse Wetgevende Raad (New Zealand Legislative Council), gemodelleerd naar het Britse hogerhuis.
Democratie miniatuur|300x300px|Het parlementsgebouw van binnen Nieuw-Zeeland is een parlementaire democratie, net als de meeste Angelsaksische landen, gebaseerd op het Westminster-model. De partij of coalitie met de meeste zetels vormt de regering, maar een minderheidsregering kan ook worden gevormd met parlementaire steun van andere partijen, zelfs als die geen deel uitmaken van de uitvoerende macht.
Het Huis van Afgevaardigden kiest de premier uit zijn midden, meestal de leider van de winnende partij of coalitie. De premier staat aan het hoofd van het kabinet, dat bestaat uit de premier en zijn ministers, die door de gouverneur-generaal op aanbeveling van de premier worden benoemd. Het kabinet is tevens het orgaan dat het politieke beleid stuurt.
Kiesstelsel Nieuw-Zeeland maakte in 1996 de overstap van een meerderheidsstelsel naar een evenredig gemengd kiesstelsel, bekend als mixed-member proportional (MMP). Deze hervorming volgde op een referendum in 1993 en is geïnspireerd op het Duitse kiesstelsel.
Het is een éénkamerstelsel met in beginsel 120 leden, al kan dit aantal hoger uitvallen door overhangmandaten. Kiezers beschikken over twee stemmen: één stem op een politieke partij, die bepalend is voor de landelijke zetelverdeling, en één stem op een kandidaat in het eigen kiesdistrict. In totaal worden 72 leden gekozen in enkelvoudige kiesdistricten en 48 via landelijke partijlijsten.
Voor deelname aan de zetelverdeling geldt een kiesdrempel van 5 procent. Daarnaast kent het stelsel zeven gereserveerde zetels voor Māori-kandidaten.
Verkiezingen
miniatuur|300x300px|Samenstelling na de verkiezingen van 2023 Parlementsverkiezingen worden om de drie jaar gehouden. De politieke cultuur wordt gekenmerkt door blokpolitiek en de laatste verkiezing vond plaats op 14 oktober 2023. Die resulteerde in de 54e legislatuur. Dit is de huidige samenstelling van het Huis van Afgevaardigden: Partij Zetels Stemmen % New Zealand National Party 1,085,016 38,06 New Zealand Labour Party 767,236 26,91 Green Party of Aotearoa New Zealand 330,883 11,60 ACT New Zealand 246,409 8,64 New Zealand First 173,425 6,08 Māoripartij 87,937 3,08
Historische resultaten en zetelverdeling 1960344619633545196613544196939451972553219753255197814051198124347198425637198757401990129671993245250Overgang van een meerderheidsstelsel naar evenredige vertegenwoordiging1996 1337117448 1999 7104915399 2002 9252813279 2005 6150374482 2008 914315585 2011 14341813591 2014 14321112601 2017 8469561 2020 106523310 2023 1534684811
Nieuw-Zeeland Categorie:Politiek in Nieuw-Zeeland