Eusèbe-Henri Gaullieur (Auvernier, 21 januari 1808 – Genève, 29 april 1859) was een jurist, archivaris, redacteur, leraar en schrijver in Franstalig Zwitserland.
Levensloop Gaullieur werd geboren in Auvernier, een dorp in het Pruisisch vorstendom Neuchâtel in Zwitserland. Hij was een zoon van Louis Henri Eusèbe Gaullieur en Henriette L'Hardy. Zijn vader was een historicus en handelaar; zijn moeder erfde de geschriften van Isabelle de Charrière (d.i. haar naam na haar huwelijk) zoals bepaald in haar testament. Zijn moeder stierf enkele dagen na zijn geboorte.
Gaullieur studeerde rechten in Parijs van 1825 tot 1828. Vervolgens studeerde hij in Parijs archiefwetenschap aan de École nationale des chartes (1828-1830). Hij keerde naar het vorstendom Neuchâtel terug. In 1831 werd hij uit Neuchâtel verbannen omdat hij de koning van Pruisen beledigd had door te pleiten voor onafhankelijkheid van het vorstendom Neuchâtel en aansluiting bij de Confederatie van de XXII kantons. Hij verbleef daarna in Porrentruy, dat in de 19e eeuw behoorde tot het kanton Bern. Hij was actief als oprichter en redacteur van het tijdschrift L’Helvétie (1832-1845). Dit tijdschrift droeg progressieve ideeën uit. Eenzelfde publicistisch werk deed hij in Lausanne voor het tijdschrift Nouvelliste Vaudois (1837-1845). Daarnaast gaf hij les en publiceerde hij in andere tijdschriften op verzoek.
In 1847 verhuisde Gaullieur met zijn gezin naar Genève. Hij gaf les in geschiedenis aan de Académie de Genève (1848-1859). Nadat hij met anderen het Institut National Genevois had gesticht, werd hij er de eerste secretaris-generaal van.
Persoonlijk en Postuum In Porrentruy huwde hij in 1833 met Lina Bernardine Humbert-Droz. Ze kregen een zoon Gustave die trouwde met Rosalie Moillet. Na de dood van Eusèbe-Henri schonk zijn echtgenote brieven van Madame Isabelle de Charrière aan het Musée d’Histoire de Neuchâtel. Het waren brieven die in haar bezit waren gekomen via haar schoonmoeder en echtgenoot; andere brieven hadden zij al verkocht. Namelijk na zijn openbaarmaking van de vertrouwelijke openhartige brieven tussen Belle van Zuylen en David-Louis Constant de Rebecque werden hun brieven gekocht door de families Constant de Rebecque en van Tuyll van Serooskerken. De brieven aan Henriette L'Hardy werden aangekocht in 1943 bij een antiquariaat in Genève en waren een jaar later te zien in de tentoonstelling Madame de Charrière et ses amis in de Bibliotheque de la Ville van Neuchâtel. Kritiek werd geuit op zijn artikelen over Belle van Zuylen door Philippe GodetCritique de Philippe Godet, Madame de Charrière et ses amis tome 2 p. 473 , Gustave Rudler en Simone Dubois. Hij schreef o.a. dat Belle van Zuylen hofdame was aan het hof van Frederik Willem II van Pruisen in Berlijn in plaats van zijn moeder Henriette L'Hardy, dat haar vader Diederik Jacob van Tuyll van Serooskerken en Charles-Emmanuel de Charrière elkaar zogenaamd ontmoet hadden aan dat hof. Volgens Virginie Pasche schreef Rosalie Gaullieur aan Philippe Godet in de jaren 1890 dat haar aangetrouwde grootvader Louis-Henri-Eusèbe Gaullieur veel van wat hij niet van belang achtte in de papieren van Isabelle de Charrière wilde vernietigen en vernietigd heeft.Virginie Pasche, Des inédits d'Isabelle de Charrière récemment découvert aux Archives de l'État de Neuchâtel (AEN). in Nouvelle Revue Neuchâteloise, n° 167-168 (automne hiver 2025) : "Isabelle de Charrière, d’Utrecht à Colombier. Une femme de lettres engagée au siècle des Lumières" (dir. Guillaume Poisson, Michel Schlup), p. 150-163
Werken In Genève publiceerde Gaullieur La Suisse historique et pittoresque (1855), samen met Charles Schaub. Tevens was hij auteur van een essay over de franstalige Zwiterse literatuur in de 18e eeuw (1856) alsook van Deel 4 (1857) van de Histoire du canton de Vaud dat handelde over de jaren 1803-1830, met als eindredacteur Verdeil.
Reflexions sur les reformes à opérer dans le système d'enseignement actuellement en usage dans les établissements d'instruction publique de la Ville de Neuchatel. Genève, Eugene Fauche, 1829 Plaidoyer prononcé par Henri-Eusèbe Gaullieur, par devant la Cour de Justice de Neuchâtel, le vendredi 2 décembre 1831, dans le procés pour délit de la presse à lui intenté par le gouvernement. Petitpierre et Prince, Neuchâtel, 1831 Benjamin Constant et Madame de Charrière. Revue des Deux Mondes, période initiale, tome 6, 1844 (p. 193-264). Les mariages de Mme de Tuyll (Mme de Charrière). Album de la Suisse romande, 3, 1845, p. 161-164. Caliste, ou Lettres écrites de Lausanne. Roman par Mme de Charrière. Paris, J. Labitte, 1845. Nouvelle ÉditionHerdruk nu met artikelen uit Revue Suisse 1844 van EH Gaullieur: correspondentie tussen Benjamin Constant en Belle van Zuylen; Brieven van Germaine de Staël aan haar en een fabel van Belle van Zuylen; tevens een beoordeling van de Zwitserse schrijfster Caroline Olivier over dit boek. La Suisse en 1847 ou Précis des événements politiques et militaires accomplis dans la confédération pendant le cours de cette année et au commencement de 1848. Genève, C. Gruaz 1848 Une demi-reine : [Lettres de la comtesse Dönhoff, femme de Frédéric-Guillaume II et de Madame de Charrière] 1792-1802. Bibliothèque universelle, Genève, 12 (1849), p. 57-83 ; p. 289-325 Histoire et description de la bibliothèque publique de Genève. Neuchâtel, Henri Wolfrath, 1853 Étrennes Nationales, faisant suite au Conservateur Suisse, ou Mélanges Helvétiques d’histoire, de biographie et de bibliographie. Genève, Ch. Gruaz, 1854 Études sur la typographie genevoise du xve au xixe siècles, et sur les origines de l'imprimerie ... Genève, Georg, 1855 La Suisse historique et pittoresque, comprenant l'histoire, la géographie et la statistique de ce pays, avec un précis des antiquités, du droit public, de la littérature, des arts et de l'industrie des vingt-deux cantons .. Genève, C. Gruaz, 1855 Études sur l'histoire littéraire de la Suisse française, particulièrement dans la seconde moitié du XVIIIe siècle. Genève, J. Cherbuliez, 1856 Genève depuis la constitution de cette ville en république jusqu'a nos jours (1552-1856). Genève, Ch. Gruaz, 1856 Histoire du canton de Vaud, 1803-1830, par E.-H. Gaullieur, faisant suite à l'"Histoire du canton de Vaud", par A. Verdeil Lausanne, D. Martignier, 1857 Annales de Carouge. Notice sur l'origine, l'accroissement de cette ville et ses rapports avec Genève sous le Gouvernement de la Maison de Savoie. Genève, Joël Cherbuliez, 1857 Lettres mémoires de Madame de Charrière (1764-1803). Revue Suisse XX, 1857 p. 161, etc.Serie van zes artikelen met als titel Lettres-mémoires in Revue Suisse 1857 beginnend op p.161, p.277, p.489, p.578, p.689 en p.767
Externe links Eusèbe-Henri Gaullieur. Notice biographique par Xavier Kohler. Actes de la Société jurassienne d'émulation, Band 11 (1859) p. 139-155 E.H. Gaullieur in Biographie neuchâteloise par F.-A.-M. Jeanneret et J.-H. Bonhôte, 1863. Tome premier, p. 390-400
Categorie:Zwitsers Franstalig schrijver Categorie:Zwitsers archivaris Categorie:Zwitsers redacteur Categorie:19e-eeuws schrijver