Sinds eind december 2025 zijn de Iraanse staatsveiligheidsdiensten begonnen met massamoorden op dissidenten tijdens de Iraanse protesten in december 2025 en januari 2026. Op 25 januari 2026 werd het totaal aantal doden op meer dan 30.000 geschat, wat het tot een van de grootste massamoorden in de moderne Iraanse geschiedenis maakt. Ongeveer 135 veiligheidsfunctionarissen zouden zijn gedood, volgens de organisatie Human Rights Activists in Iran (HRANA).
De Iraanse autoriteiten hebben een bijna totale internetshutdown opgelegd tijdens de repressie, waardoor communicatie binnen het land werd beperkt en de informatiestroom over de moorden naar de buitenwereld werd beperkt. Esmaeil Baghayi, woordvoerder van het Iraanse Ministerie van Buitenlandse Zaken, bevestigde dat de veiligheidsdiensten demonstranten hadden neergeschoten. Iraanse regeringsfunctionarissen hebben informeel verklaard dat het dodental tussen de 2.000 en 3.000 ligt, inclusief zowel demonstranten als veiligheidsdiensten.
Op 17 januari meldde The Sunday Times dat een netwerk van Iraanse artsen binnen het land cijfers had verzameld die schatten dat minstens 16.500 tot 18.000 mensen waren gedood; een medische professional die in het rapport werd geciteerd, beschreef de moorden als een geval van genocide.
Achtergrond Vóór de 2025–2026 protesten was het hogere aantal doden onder demonstranten en massale executies van politieke gevangenen in gebeurtenissen tijdens de Islamitische Republiek onder andere 3.400 executies tijdens de 1981–1982 Iraanse massamoorden en 1.000 tot 30.000 executies in 1988, 72 doden onder demonstranten tijdens de 2009 Iraanse presidentiële verkiezingen protests, 300–1.500 doden onder demonstranten tijdens de 2019–2020 protesten, en 551 doden tijdens de 2022–2023 Mahsa Amini protesten.
Slachtoffers Volgens HRANA, het nieuwsagentschap van de Human Rights Activists in Iran, waren tijdens de eerste tien dagen van de landelijke protesten, tot en met 6 januari, ten minste 34 demonstranten gedood en waren ten minste 2.076 burgers gearresteerd op ten minste 285 locaties. Op 7 januari werden 13 demonstranten gedood, wat het totaal op 45 bracht, volgens Iran Human Rights.
Op basis van geverifieerde rapporten en videobeelden, maakten de veiligheidsdiensten tijdens de eerste zeven dagen van de protesten uitgebreid gebruik van scherpte munitie, traangas en menigtebeheersingswapens, en voerden ze gewelddadige arrestaties uit.
The Guardian meldt dat ten minste drie kinderen werden gedood en meer dan 40 minderjarigen werden gearresteerd tijdens acht dagen van protesten.
Iran International schatte op 10 januari dat 2.000 demonstranten in de afgelopen 48 uur waren gedood, terwijl Time Magazine meldde dat het aantal zelfs 6.000 zou kunnen zijn.
Op 8 januari werden ten minste 217 mensen gedood in Teheran. Sinds 10 januari 2026, beperkte de internet black-out de berichtgeving over de slachtoffers. Iran International schatte op 10 januari dat ten minste 2.000 demonstranten door de regeringskrachten waren gedood in de afgelopen 48 uur. Op 12 januari meldde Time dat het aantal gedode demonstranten mogelijk 6.000 had bereikt, exclusief demonstranten waarvan de lichamen direct naar de mortuaria werden gebracht.
Op 13 januari concludeerde Iran International een meertrapsonderzoek, en op basis van overheidsbronnen, ooggetuigenverslagen, veldrapporten, gegevens van ziekenhuizen en getuigenissen van Iraanse artsen en verpleegkundigen, werd vastgesteld dat ten minste 12.000 burgers waren gedood. Volgens het rapport vonden de massamoorden plaats op 8–9 januari en werden ze grotendeels uitgevoerd door de IRGC en leden van de Basij-militie. Gepland en op een georganiseerde manier uitgevoerd, en, op basis van informatie verkregen van de Hoge Nationale Veiligheidsraad en het Presidentiële Bureau, werd het persoonlijk bevolen door Opperste Leider Ali Khamenei, met goedkeuring van de drie takken van de regering. Bovendien werd er een bevel gegeven door de Hoge Nationale Veiligheidsraad voor direct vuur.
Op 13 januari verklaarde CBS News, citeren activistische groepen, dat het dodental mogelijk zo hoog als 20.000 was.
Soort massale misdaad
Hengaw stelde op 13 januari 2026 dat, op basis van haar bewijs, de massamoorden op demonstranten misdaden tegen de menselijkheid waren volgens gewoonterecht en het Statuut van Rome, aangezien ze bestonden uit "regeringskrachten, die handelden binnen een gecoördineerd, wijdverspreid en systematisch beleid van onderdrukking, [die] daden begingen, waaronder de opzettelijke moord op burgerlijke demonstranten ... [en] het uitgebreide en dodelijke gebruik van geweld", wat resulteerde in "massale moorden op demonstranten in verschillende delen van" Iran, waarbij 2.500 slachtoffers door Hengaw werden bevestigd.
Gevolgen Donald Trump beloofde de demonstranten meerdere keren hulp.Parool.nl d.d. 15 januari 2026: Trump belooft ‘hulp’ aan demonstranten Iran, maar voorlopig blijft het bij woorden Nadat onderhandelingen op niets uitliepen leidde dit uiteindelijk tot de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran in 2026.
Voetnoten
Categorie:Geschiedenis van Iran