Guurtje (Guus) Helder (Hensbroek, 21 oktober 1873 – Amsterdam, 9 oktober 1924), beter bekend onder haar pseudoniem Annie Pascal,Brutale oplichtersbende.. "Rotterdamsch nieuwsblad". Rotterdam, 19-10-1923, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 29-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010494926:mpeg21:p002 was een Nederlandse oplichtster, crimineel en aviatrice en daarmee een van de eerste vrouwelijke luchtvaartpioniers van Nederland. Zij verwierf in het begin van de 20e eeuw landelijke bekendheid door haar frauduleuze praktijken, haar vele aangenomen identiteiten en haar opvallende rol als leerlinge in de eerste dagen van de Nederlandse luchtvaart.Het leven; geïllustreerd, jrg 7, 1912, no. 10, 05-03-1912. via Delpher
Jeugd en persoonlijk leven Helder werd geboren in het West-Friese dorpje Hensbroek, als dochter van Klaas Helder en Maartje Braak. Toen ze tien jaar oud was verhuisde ze met haar ouders naar Heerhugowaard, nabij Alkmaar, waarna zij na het overlijden van haar vader, in 1887, en moeder, in 1893, als weeskind achterbleef. Beide ouders overleden aan een longkwaal. Haar grootmoeder heeft Guurtje, die enig kind was, daarna een tijdje opgevoed.
Rond haar twintigste vertrok Helder op zoek naar een baan naar Amsterdam, waar zij in 1897 trouwde met makelaar Johan Marius Drughorn, die al vier maanden na het huwelijk overleed. Uit een tweede relatie met de beeldhouwer en variétéartiest Timotheüs van der Meer kreeg zij in juni 1900 een (buitenechtelijke) zoon, genaamd Wiltian. Het kind werd pas in oktober 1900 aangegeven bij de Burgerlijke Stand.Netherlands, Noord-Holland, Civil Registration, 1739-1951", FamilySearch (https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:Q2HX-15QY : Wed Oct 08 04:02:16 UTC 2025), Entry for Wiltian Van Der Meer and Timotheus Albert Joannes Van Der Meer, 4 Oct 1900. Van der Meer was een goede vriend en collega van de beeldhouwer en schilder Gerard van Lom. Het huwelijk dat in december 1900 volgde, eindigde feitelijk in 1907 toen Van der Meer haar verliet. Een formele echtscheiding is echter nooit uitgesproken. Helder leidde vervolgens een zwervend bestaan, waarbij zij zich presenteerde onder verschillende namen en zich uitgaf voor onder meer journaliste, schrijfster en wereldreizigster.
Luchtvaart, oplichting en psychiatrie Vanaf 1911 raakte Helder betrokken bij de luchtvaart en sloot zich aan bij het vliegveld in Ubbena, waar een vliegschool was. Zij ondernam vliegproeven en volgde in 1912 lessen bij de Belgische pionier Jan Olieslagers, waardoor zij geldt als een van de eerste vrouwelijke vliegstudenten van Nederland. Tegelijkertijd kreeg zij een reputatie als oplichtster. In 1935 beschreef Jhr. Gerard Bosch van Drakestein hoe zij tijdens vlieglessen een ander vliegtuig ramde. De lesgelden en veroorzaakte schade werden volgens Bosch van Drakestein nooit door Guurtje Helder betaald.Annie Pascal Wilde Naar Elba Vliegen. Een Zonderlinge Leerlinge van de Eerste Nederlandsche Vliegclub. Herinneringen ut de eerste jaren der luchtvaart. Fatale Boomtoppen.. "De locomotief". Samarang, 21-10-1935, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 29-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001750103:mpeg21:p00002
Onder diverse aliassen en meestal verkleed als verpleegster wist zij geld en goederen te verkrijgen, onder meer voor fictieve projecten zoals een sanatorium voor zenuwlijders. Via de kennissen die ze door haar man had ontmoet, verkeerde ze met name in kunstenaarskringen. Kunstschilder Xeno Münninghoff, predikant Jan Hendrik Maronier en amateurschilder Margaretha Agatha Mees behoorden in die jaren tot haar slachtoffers.
miniatuur|Guurtje Helder naast de Nederlandse luchtvaartpionier Adriaan Mulder. Bron: Het leven; geïllustreerd, jrg 7, 1912, no. 10, 05-03-1912
In 1912 werd Helder gearresteerd in een lunchroom in Arnhem, maar zoals in de meeste gevallen volgde vrijspraak. Zij beweerde bij haar arrestatie dat zij in Parijs woonde, aan de Rue Rivoli 288, en dat haar vliegtuig, een Blériot, nog in een hangar in Reims stond.ARNHEM VOOR EEN KWART EEUW. "Arnhemsche courant". Arnhem, 03-04-1937. Geraadpleegd op Delpher op 29-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000111624:mpeg21:p013
Wel werd zij herhaaldelijk opgenomen in psychiatrische instellingen, onder andere in Grave en gesticht Meer en Berg in Bloemendaal. Ze verbleef ook een aantal jaar in het krankzinnigengesticht Coudewater in Rosmalen. In 1913 wist zij voor korte tijd te ontsnappen uit het gesticht te Grave.
Medische duiding en overlijden In een door dr. Overbeek uitgebracht psychiatrisch rapport werd zij als een pseudologia phantastica gesteld, ook bekend als "pathologisch liegen" getypeerd (een stoornis waarbij iemand dwangmatig en vaak zeer gedetailleerd fantasieverhalen vertelt en deze deels als werkelijkheid ervaart). In 1923 zwakte hij zijn indertijd gestelde diagnose af waar het ging om haar persoonlijkheid op dat moment.'Annie Pascal' in Bredasche Courant d.d. 22 december 1923
In de jaren na haar vrijlating hervatte zij haar activiteiten, wederom als vermeend verpleegster. Rond 1923 wist zij kunstschilderes Johanna Pieneman op te lichten in de Indische buurt in Amsterdam en kunst van haar af te troggelen zonder te betalen. Zij gebruikte de naam zuster Vermeer en beweerde geld in te zamelen voor een arm gezin. Daarop volgde een rechtszaak, waarbij een jaar gevangenisstraf werd geëist.
In 1924 werd zij definitief veroordeeld tot een half jaar gevangenisstraf. Tijdens de laatste twee weken van haar detentie in het Amsterdamse huis van bewaring aan het Kleine-Gartmanplantsoen overleed zij op 9 oktober 1924 aan tuberculose. Zij werd een aantal dagen daarna in de vroege morgen begraven in een anoniem graf op de Amsterdamse katholieke Sint Barbara Begraafplaats, niet ver van het Westerpark. Zij zou betrokken zijn geweest bij minstens honderd oplichtingsdelicten. Guurtje van der Meer-Helder werd vijftig jaar oud.
Categorie:Nederlands crimineel