Esseline Polanen

Esseline Juliette Polanen (Paramaribo, 12 september 1909 – 8 december 2004) was een Surinaamse apotheker en opticien. Zij was de eerste vrouwelijke apotheker en de eerste opticien van Suriname en speelde daarnaast een belangrijke rol op sociaal en maatschappelijk gebied, onder meer als medeoprichter van het SOS Kinderdorp in Suriname.

Levensloop

Jeugd en opleiding Esseline Polanen werd geboren aan de Zwartenhovenbrugstraat in Paramaribo als dochter van de half-Chinese Albertine Johanna Chan-a-Hung (1889-1968) en Johannes Hendrik Nelson Polanen (1882-1939). Haar vader was de eerste Afro-Surinaamse onderwijzer in Suriname met een hoofdakte. Het Creoolse gezin binnen de Evangelische Broedergemeente (EBG) had acht kinderen. Vader Hendrik was commissaris van het Herrnhutter Comité Suriname.

Polanen volgde onderwijs aan de bewaarschool aan de Gravenstraat en vervolgens de Van Sypesteyn School. Ze behaalde haar MULO-diploma aan de openbare Hendrikschool, waar ze uitblonk in natuurkundige vakken. Hoewel ze de mogelijkheid had om arts te worden, koos ze bewust voor de opleiding tot apotheker, omdat zij zichzelf ongeschikt achtte voor het artsenberoep: "ik was bang dat, als de patiënten zouden gaan huilen, ik ook zou gaan huilen."

Zij volgde haar opleiding farmacie aan de Geneeskundige School aan de Gravenstraat in Paramaribo, het latere ’s Lands Hospitaal. In 1935 studeerde zij af en trad zij in dienst bij apotheek Engelbrecht & Essed. Tevens was zij apotheker van het Jubileumfonds van de EBG.

Loopbaan Na haar opleiding opende Polanen een eigen apotheek in het benedenhuis van de ouderlijke woning aan de Burenstraat 9 in Paramaribo. Daarmee werd zij de eerste vrouwelijke apotheker van Suriname.

In 1944 behaalde zij in Brooklyn (New York), als eerste Surinamer de Akte van bevoegdheid tot opticien. Tot die tijd werden brillenrecepten voor Suriname in het buitenland vervaardigd. Na het behalen van deze bevoegdheid opende zij een optiekzaak naast haar apotheek en werd zij tevens de eerste opticien van Suriname.

Maatschappelijke betrokkenheid Polanen zette zich intensief in voor het welzijn van kinderen in Suriname. Ze had zelf geen kinderen, maar nam altijd pleegkinderen in huis. Ook was ze bestuurslid van het Kinderhuis Saron. Op 22 februari 1972 richtte zij het SOS Kinderdorp Suriname op. Zij hechtte groot belang aan een opvoedingssituatie die zo dicht mogelijk bij een gezinssituatie lag, met opvoeding door moeders uit het eigen land en binnen de eigen cultuur. Op 22 februari 1977 werd het SOS Kinderdorp officieel geopend.

Samen met Sophie Redmond zette Polanen zich in voor de ondersteuning van on- en minvermogenden. Redmond behandelde patiënten kosteloos, waarna zij met een recept gratis medicijnen konden verkrijgen bij apotheek Polanen. Op deze wijze leverden beiden een belangrijke bijdrage aan de volksgezondheid in Suriname.

Polanen was bestuurslid van het Cultureel Centrum Suriname (CCS) en lid van de Soroptimisten, die zich actief inzetten voor vrouwen en kinderen.

Persoonlijk Polanen was hecht bevriend met de eerste vrouwelijke arts van Suriname, Sophie Redmond. Zij kwamen uit dezelfde Herrnhutter gemeenschap en zaten beiden op de Hendrikschool. Ook deden ze samen aan culturele en sociale activiteiten, zoals dansles en het maken van muziek: Polanen speelde piano en Redmond viool. Polanen speelde ook jarenlang orgel tijdens de kerkdiensten in de kapel van het Diakonessenhuis.

Polanen bleef ongehuwd en had geen kinderen. Zij was een fervent reiziger en bezocht onder meer Indonesië, China, Japan, Duitsland, Italië, Rusland en veelvuldig Nederland. Haar eerste reis naar Nederland maakte zij in 1937 per schip van de Compagnie Générale Transatlantique. Haar laatste reis naar Nederland vond plaats in 1992.

Bekende familie

Haar oudste broer, Gilly Polanen (1906-1982), was aanvankelijk onderwijzer en later predikant. Haar broer Desi (1913-1994) was tandarts en werd later bekend werd als Gevolmachtigd minister van Suriname in Nederland. Haar broer Pieter (1922-1970) was dichter onder het pseudoniem Kwame Dandillo. Haar neef Sam (zoon van Gilly 1941-2022) was een bekende jurist. Haar neef Rudy (zoon van Pieter, 1943-2008) was predikant. Haar neef Chris (zoon van Pieter, 1963) is schrijver.

Erkenning Polanen wordt erkend als de eerste vrouwelijke apotheker en de eerste opticien van Suriname. Tevens was zij de eerst zwarte vrouwelijke apotheker van het toenmalige Koninkrijk der Nederlanden. Van SOS Kinderdorpen International ontving zij een Golden Badge of Honour. Ook werd ze onderscheiden tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Categorie:Apotheker Categorie:Surinaams feminist