De voomalige Gereformeerde kerk van Zwartemeer was een protestants kerkgebouw in het Drentse dorp Zwartemeer, gelegen in de gemeente Emmen. Het gebouw aan het Verlengde van Echtenskanaal N.Z. 33 is aangewezen als gemeentelijk monument. Geschiedenis
De kerk werd in 1920 ontworpen door architect Albertus Harmannus Kleinenberg uit Musselkanaal. De opdracht kwam van het bestuur van de Gereformeerde kerk te Zwartemeer en de bouw werd uitgevoerd door aannemer J. Staal uit Nieuw-Buinen. Het gebouw dateert uit 1921 en verving mogelijk een eerder onderkomen of werd opgericht ten behoeve van de groeiende geloofsgemeenschap in het veenkoloniale gebied.
In 1981 werd een garage tegen de achtergevel van de kerk gebouwd. Deze aanbouw wordt vanwege de jonge leeftijd niet beschermd door de monumentale status van het hoofdgebouw. In 2023 werd de laatste dienst gehouden en werd de kerk gesloten. De nieuwe eigenaren waren voornemens om het pand te transformeren tot woonhuis en Bed & Breakfast. Architectuur
Het kerkgebouw is ontworpen als een zaalkerk op een rechthoekige plattegrond in een bouwstijl waarin rationalistische elementen herkenbaar zijn. Exterieur
De gevels zijn opgetrokken in een genuanceerde bruine baksteen. De onderzijde van de muren, het trasraam, bestaat uit gesinterde rode metselklinkers die worden afgesloten met een rollaag. Het gebouw heeft vijf traveeën die worden gescheiden door gemetselde steunberen.
Het zadeldak is bedekt met oranje Hollandse pannen. Op het dak staat een vierkante dakruiter met een houten onderbouw, galmgaten met louvres en een spits die met grijze leien is bekleed en bekroond wordt door een windhaan.
De symmetrische voorgevel aan de zuidzijde heeft een centrale entree. Deze bestaat uit dubbele houten paneeldeuren met siersmeedwerk beslag. De ingang wordt overdekt door een klein schilddakje dat rust op twee gemetselde pilaren. Boven de deuren bevindt zich een gedenksteen met de tekst Loof den Heere. Vensters en details
De kerk heeft staande vensters die zijn voorzien van gekleurd glas-in-lood. In de achtergevel (noordzijde) bevindt zich een rondvenster dat is dichtgemetseld. De topgevels zijn versierd met vlechtwerk en siermetselwerk. Langs de dakranden loopt een uitkragend gemetseld fries. Waardering
De kerk wordt gewaardeerd als gemeentelijk monument vanwege de volgende criteria:
Architectuurhistorie: Het is een representatief voorbeeld van een eenvoudige gereformeerde zaalkerk uit het begin van de jaren twintig.
Cultuurhistorie: Het gebouw is van belang voor de sociaal-religieuze ontwikkeling van het dorp Zwartemeer.
Stedenbouw: Door de ligging op de kruising van het Verlengde van Echtenskanaal en het Zuiderdiep is het gebouw beeldbepalend voor de lintbebouwing in het dorp.
Zeldzaamheid: Het type en de stijl zijn relatief zeldzaam binnen de gemeente Emmen.
Gaafheid: De kerk verkeert in een goede staat van onderhoud en heeft een hoge mate van architectonische authenticiteit. Zie ook Lijst van gemeentelijke monumenten in Emmen
Categorie:Kerkgebouw in Emmen Categorie:Gemeentelijk monument in Emmen Categorie:Protestants kerkgebouw in Nederland