Het Instituto do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional (IPHAN) (Nationaal Instituut voor Historisch en Artistiek Erfgoed) is een federale instantie van de Braziliaanse overheid, opgericht in 1937, verbonden aan het Ministerie van Cultuur, verantwoordelijk voor het behoud en de verspreiding van nationaal erfgoed. Het heeft de functie om de culturele rijkdommen van het land te beschermen en het bestaan en genieten ervan te bieden aan huidige en toekomstige generaties. Het IPHAN is zowel een erfgoedregister als verantwoordelijk voor beheer en bescherming van erfgoedmonumenten.
De eerste stappen voor de oprichting van erfgoedbeschermingsinstanties in Brazilië begon in de jaren 1920, met voorstellen voor wetten binnen de reikwijdte van verschillende staten; waaronder de oprichting van de Staatsinspecties van Monumenten in Minas Gerais, Bahia en Pernambuco tussen 1926 en 1928. Maar het eerste orgaan dat zich richtte op het behoud van erfgoed op nationaal niveau werd in 1933 opgericht, als een entiteit verbonden aan het nationaal historisch museum, het Museu Histórico Nacional (MHN). Het was het Inspetoria de Monumentos Nacionais (IMN), opgericht bij decreet nr. 24 735 van 14 juli 1934, en haar belangrijkste doel was te voorkomen dat oude objecten, verwijzend naar de nationale geschiedenis, uit het land werden verwijderd vanwege de handel in antiquiteiten, en dat monumentale gebouwen werden vernietigd door stedelijke hervormingen, onder het voorwendsel van het moderniseren van steden.
De stad Ouro Preto, voorheen Vila Rica, het epicentrum van de goudkoorts in Minas Gerais, werd door decreet nr. 22 928 van 12-07-1933 als een "nationaal monument" verheven en wordt beschouwd als een van de belangrijkste voorbeelden van nationaal historisch erfgoed, naast het historisch centrum van Ouro Preto dat in 1980 door UNESCO tot Werelderfgoed werd verklaard.
Het Nationaal Instituut voor Historisch en Artistiek Erfgoed (IPHAN), aanvankelijk de Serviço do Patrimônio Histórico e Artístico Nacional (SPHAN) genoemd (Nationale Dienst voor Historisch en Artistiek Erfgoed), begon in 1936 voorlopig te functioneren, toen de toenmalige minister van Onderwijs en Gezondheid, Gustavo Capanema, Mário de Andrade vroeg om een voorlopig project voor de oprichting van de organisatie. Dit gebeurde officieel het jaar daarop in 1937, met Decreetwet nr. 25. De instelling heeft verschillende namen gehad en is door haar geschiedenis heen verbonden geweest aan verschillende ministeries.