Groenja Jekimovna Soechareva (Russisch: Груня Ефимовна Сухарева; Kyiv, 11 november 1891 – Moskou, 26 april 1981) was een Sovjet-Oekraïens psychiater die leidend was in de vroege kinder- en jeugdpsychiatrie van haar land. Ze gaf als eerste een gedetailleerde medische beschrijving van autisme.
Leven Soechareva kwam uit een Joodse familie in het toenmalige Keizerrijk Rusland. Ze sprak Duits en Russisch.Cristina Maria Pozzi, Rudimar dos Santos Riesgo en Francisco Baptista Assumpção Junior, "Revisiting the history of autism before Kanner and Asperger: a tribute to Grunya Sukhareva" in: Arquivos de Neuro-Psiquiatria, 2024, nr. 8, s00441788269. In haar geboortestad Kyiv volgde ze tot 1915 universitaire studies geneeskunde aan het Medisch Instituut. Vanaf 1917 was ze als psychiater verbonden aan het psychiatrisch hospitaal. In het bijzonder ging ze zich richten op kinderpsychiatrie. In 1921 verhuisde ze naar Moskou, waar ze onder invloed van Michail Goerevitsj een sanatoriumschool oprichtte voor kinderen met neuropsychiatrische stoornissen. Hier verrichtte ze haar baanbrekende autismeonderzoek. In 1928 werd ze aangesteld tot docent kinderpsychiatrie aan de Staatsuniversiteit van Moskou.
Toen het stalinistische bewind een repressiever standpunt innam over geestelijke gezondheid, dienden Soechareva en Goerevitsj hun initiatieven terug te schalen.Gus Bambridge-Sutton, How Ideas About Autism Were Shaped in the Early USSR, Psychology Today, 6 januari 2021 Soechareva verhuisde naar Charkiv om er van 1933 tot 1935 de afdeling Psychiatrie te leiden van het Psychoneurologisch Instituut verbonden aan de Universiteit van Charkiv. In dat laatste jaar verdedigde ze met succes haar proefschrift en richtte ze de afdeling Kinderpsychiatrie op van het Centraal Instituut voor Postgraduale Medische Opleiding, die ze tot 1965 zou leiden.David Ariel Sher en Jenny L. Gibson, "Pioneering, prodigious and perspicacious: Grunya Efimovna Sukhareva’s life and contribution to conceptualising autism and schizophrenia" in: European Child & Adolescent Psychiatry, 2023, p. 477. Tegelijk was ze in de periode 1938-1969 het hoofd van de instelling voor kinderpsychose van het Kasjtsjenko Psychiatrisch Ziekenhuis te Moskou. Naast haar onderzoeksactiviteiten leidde ze verschillende generaties kinderpsychiaters op.
Ze overleed in de leeftijd van 90 jaar en rust op het joodse deel van de Vostrjakovskovo-begraafplaats in Moskou.
Werk Als de voornaamste kinderpsychiater van de Sovjet-Unie bestudeerde Soecharova diverse aandoeningen. Ze publiceerde een driedelig klinisch handboek, zes monografieën en meer dan 150 wetenschappelijke artikelen.Lina Zeldovich, How History Forgot the Woman Who Defined Autism, Spectrum, 7 november 2018
Hoewel pas eind 20e eeuw herontdekt, wordt haar klinische beschrijving van autisme in 1925-1926 gezien als haar grootste prestatie. Daarmee was ze twee decennia eerder dan bekendere pioniers als Hans Asperger en Leo Kanner. In de titels van haar artikelen gebruikte ze de term "schizoïde psychopathologie", hoewel ze voorzichtig was in het vereenzelvigen van de conditie met schizofrenie,Steve Silberman, NeuroTribes. The Legacy of Autism and the Future of Neurodiversity, Avery, 2016, p. 97 en hoewel ze in de tekst sprak van "autistische neigingen", naar Eugen Bleuler. De oorzaak van de conditie zocht ze in een aangeboren "abnormaliteit" van specifieke hersengebieden, wat veel later door neuroimaging werd bevestigd.David Ariel Sher en Jenny L. Gibson, "Pioneering, prodigious and perspicacious: Grunya Efimovna Sukhareva’s life and contribution to conceptualising autism and schizophrenia" in: European Child & Adolescent Psychiatry, 2023, p. 479. Voor haar ging het dus niet om een aandoening die met gedragstherapie te corrigeren viel. Niettemin hechtte ze in haar sanatoriumschool veel belang aan begeleiding om de jonge patiënten vaardigheden bij te brengen in een gestructureerde, stimulerende omgeving. Empatisch benadrukte ze hun begaafdheid en elke progressie die ze bij hen observeerde. In het artikel uit 1925 ging het om zes jongens, die ze aanduidde met initialen als M.Sch., M.R., A.D., K.A. en P.P. Als typerende kenmerken noemde ze stereotiep, repetitief gedrag, teruggetrokkenheid, sensorische gevoeligheid, sterke maar beperkte interesses, een zekere emotionele vlakheid of inertie, en andere zaken die integraal deel zijn van de moderne diagnostiek, zoals beschreven in de DSM 5. Eveneens zijn tijd ver vooruit was het artikel van 1927 waarin ze vijf autistische meisjes beschreef.
De invloed van Soechareva's werk over autisme is moeilijk vast te stellen. In het Westen is het eigenlijk maar postuum, met de Engelse vertaling van Sula Wolff uit 1996, dat haar werk met zekerheid waardering kreeg. Asperger en Kanner noemden haar niet in hun klassieke artikelen van 1943-1944, waarmee nog niet is aangetoond dat zij haar werk niet kenden.Ola H. Skjeldal en Maj-Britt Posserud, "Autism or Sukhareva's Syndrome?" in: Tidsskrift for den Norske Legeforening, 1 september 2024. Irina Manouilenko en Susanne Bejerot, "Sukhareva – Prior to Asperger and Kanner" in: Nordic Journal of Psychiatry, 2015, nr. 6, p. 479-482. Kanner schreef in 1971 bewonderend over haar. Terwijl het archievenonderzoek op dit punt verdergaat, met als bijvangst de herwaardering van de bijdrage van Georg Frankl en Anni Weiss, heerst er in elk geval overeenstemming dat Soechareva erkenning verdient als de eerste wetenschapper die autisme in detail heeft beschreven en geanalyseerd.
Culturele weerklank In 2026 bracht de Belgische toneelregisseur Thomas Janssens het stuk The Forest School over Soechareva's werk met autistische kinderen.Regisseur Thomas Janssens speelt met neurodivergente acteurs: “Orde in de chaos, dat is het beste autistische genot”, De Standaard, 6 januari 2026
Publicaties (selectie) "Шизоидные психопатии в детском возрасте" in: Вопросы педологии и детской психоневрологии, 1925, p. 157-187 “Die schizoiden Psychopathien im Kindesalter” in: Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie, 1926, nr. 3-4, 235-247 en p. 248-261. en Sula Wolff, "The First Account of the Syndrome Asperger Described?" in: European Child & Adolescent Psychiatry, 1996, nr. 3, p. 119-–132. “Die Besonderheiten der schizoiden Psychopathien bei den Madchen” in: Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie, 1927, nr. 2, p. 171-185. en nr. 3, p. 186-200. Charlotte Simmonds, "The First Account of the Syndrome Asperger Described? Part 2: the Girls" in: European Child & Adolescent Psychiatry, 2020, nr. 4, p. 549-564.
Literatuur Annio Posar en Paola Visconti, "The Work of Grunya Efimovna Sukhareva in the Field of Autism Spectrum Disorder One Hundred Years After Her Original Description" in: Turkish Archives of Pediatrics, 1 juli 2025, p. 434-437. David Ariel Sher en Jenny L. Gibson, "Pioneering, prodigious and perspicacious: Grunya Efimovna Sukhareva’s life and contribution to conceptualising autism and schizophrenia" in: European Child & Adolescent Psychiatry, 2023, p. 475-490. Irina Manouilenko en Susanne Bejerot, "Sukhareva – Prior to Asperger and Kanner" in: Nordic Journal of Psychiatry, 2015, nr. 6, p. 479-482.
Zie ook Ida Frye
Voetnoten
Categorie:Wetenschapper uit de Sovjet-Unie Categorie:Russisch hoogleraar Categorie:Autismespectrum