Petrus Cornelis (Pieter) Spierenburg (Haarlem, 2 juni 1948 – Amsterdam, 21 maart 2019) was een Nederlands historicus.
Achtergrond Spierenburg was de zoon van een dienstmeisje met extreme smetvrees, Deliana Theresia Groskamp, en landarbeider Everardus Huberts Spierenburg.Stadsarchief Amsterdam Archiefkaart Spierenburg Vader had een instabiel karakter; hij kon zijn progressief denken niet combineren met zijn katholieke geloof. Zowel vader als moeder moesten een paar keer opgenomen worden, aldus Spierenburg in zijn autobiografie. Hijzelf had talloze wisselende relaties, maar kreeg in de 21e eeuw toch een vaste relatie. Hij trouwde in 2009 met Gisèle Roos.
Werk Spierenburg was afkomstig uit een arbeidersgezin, waarbij studeren niet het uitgangspunt was. Hij doorliep het Triniteitslyceum en besloot toch te gaan studeren; het werd geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij volgde colleges bij Jacques Presser en Norbert Elias met de scriptie Het proces van civilisatie in Nederland 1500-1800. Daarop volgde een periode als geschiedenisleraar; hij bleek er niet geschikt voor te zijn. In 1977 promoveerde Spierenburg op het proefschrift Judicial violence in the dutch republic. Corporal punishment, executions and torture in Amsterdam 1650-1750. Na de promovering werd hij geschiedenisdocent aan de Erasmus Universiteit. Hij zou veel gastcolleges geven in het buitenland; het merendeel van zijn werk verscheen in het Engels. In 2006 werd Spierenburg bijzonder hoogleraar op zijn vakgebied historische criminologie. In 2013 ging hij met emeritaat, maar hij kon direct verder bij het NIOD in het project Four centuries of labour camps. Ook schreef hij toen een artikel in de Volkskrant, waarin hij de stelling deponeerde dat sociale ongelijkheid toeneemt als strenger gestraft wordt. Zijn werkgebied leidde niet tot een pessimistische levenshouding; hij bleef onder de verhalen over dood en verderf opgewekt.
Hijzelf zag uit 200 publicaties A history of murder als zijn belangrijkste vinding en werk. Hij zag daarbij dat moord en eerwraak veel later in het strafrecht werden opgenomen dan bijvoorbeeld inbraak. In de 21e eeuw probeerde Spierenburg de 'vertrutting' van Amsterdam tegen te gaan: zo was hij tegen het raamprostitutieverbod van Job Cohen en Lodewijk Asscher. Die lichte zeden en de wereld eromheen vormden naar eigen zeggen juist het aantrekkelijke van De Wallen, waar hijzelf dichtbij woonde.
Spierenburg overleed aan de gevolgen van een versleten hartklep, waarbij hij tevens leed aan darm- en leverkanker. Hij was in Amsterdam honkvast; hij woonde volgens zijn archiefkaart sinds mei 1978 aan Binnenkant, daar waar ook zijn rouwbericht vandaan kwam. Hij werd in besloten kring gecremeerd. Zijn rouwbericht bevat een tekst van Bob Dylan:
Categorie:Nederlands hoogleraar Categorie:Nederlands historicus