De Ontvoering van Ganymedes (Duits: ) is een schilderij van Correggio uit circa 1530. Het maakt het deel uit van de collectie van het Kunsthistorisches Museum in Wenen.

Herkomst Na het succes van zijn werk Venus en Cupido met een satyr begon Correggio aan een reeks schilderijen over de liefdesavonturen van Jupiter, de zogenaamde Amori di Giove. In totaal voltooide hij vier doeken voor deze serie, al bestaan er vermoedens dat er oorspronkelijk meer gepland waren. De kunstbiograaf Giorgio Vasari maakte in de eerste editie van zijn Vite slechts melding van twee schilderijen: Leda en de zwaan en een Venus, waarmee vermoedelijk de Danaë uit de Galleria Borghese werd bedoeld. Omdat Vasari deze werken uitsluitend kende van beschrijvingen door Giulio Romano, was zijn informatie beperkt. Hij schreef dat de opdrachtgever, hertog Federico II Gonzaga van Mantua, de kunstwerken wilde schenken aan keizer Karel V.

Dat de volledige serie bij elkaar hoorde, wordt bevestigd door het feit dat ook de andere twee werken, Ontvoering van Ganymedes en Jupiter en Io, zich in de zestiende eeuw in Spanje bevonden. Over de exacte aanleiding van de opdracht verschillen de meningen onder kunsthistorici echter. De Britse historicus Cecil Gould stelde dat Federico de Io en de Ganymedes aanvankelijk voor zichzelf had besteld en ze pas in 1532 aan Karel V overhandigde tijdens diens bezoek aan Mantua, terwijl de overige twee doeken direct voor de keizer bedoeld waren. Egon Verheyen bood een andere verklaring; hij vermoedde dat de werken oorspronkelijk bestemd waren voor de Ovidius-kamer in het Palazzo del Te. Volgens hem werden ze pas na de dood van de hertog in 1540 aan de keizer afgestaan, mogelijk ter gelegenheid van het huwelijk van zijn zoon Filips.

In 1603 of 1604 werd het schilderij in Spanje gekocht door een tussenpersoon van Rudolf II van Habsburg, samen met Parmigianino's Cupido die de boog maakt, en naar Praag gebracht. Het doek wordt sinds ten minste de jaren 1610 in Wenen bewaard, waar het, samen met Io en Jupiter, wordt vermeld in een inventaris van de Habsburgse keizerlijke collecties.

Voorstelling Ganymedes was de zoon van de Trojaanse koning Tros. Homerus noemde hem 'de mooiste van de stervelingen'.Ilias 20, 233 In zijn Metamorfosen(XI, 765) vertelt Ovidius hoe Jupiter de jongen ontvoerde toen hij zijn schapen liet grazen op de berg Ida. De oppergod, die verliefd op Ganymedes was geworden, nam hiervoor de gedaante van een adelaar aan. Hij bracht de jongen naar de Olympus, waar hij hem tot schenker van de goden maakte.

Correggio’s schilderij is de eerste belangrijke weergave van deze mythe in de moderne tijd.Michelangelo overwoog in rond dezelfde tijd dom het thema te gebruiken voor de decoratie van de koepel van de Nieuwe Sacristie van de San Lorenzo in Florence, maar hij voltooide het werk nooit. Het laat het moment zien waarop Jupiter, veranderd in een grote adelaar,De adelaar was een heraldisch symbool voor zowel de Gonzaga's als Karel V. de jonge Ganymedes van de grond tilt. Verlekkerd likt hij aan de arm van zijn slachtoffer. Zijn klauwen grijpen Ganymedes' kleding vast, terwijl de jongen zich vastklampt aan de vleugels om niet op de grond te vallen. Een hond springt blaffend achter zijn baasje aan. Dit motief heeft een lange geschiedenis. Al in de vierde eeuw v.Chr. maakte de beeldhouwer Leochares een beeld van Ganymedes met een blaffende hond. De Romeinse dichters VergiliusAeneis, boek 5 en StatiusThebaïs, boek 1 schreven dat honden naar de hemel blaften toen Jupiter Ganymedes ontvoerde.

De grootste uitdaging bij het maken van het schilderij was het overtuigend afbeelden van een vliegende figuur. Correggio had hier bij de decoratie van de koepels in de kathedraal en de San Giovanni Evangelista in Parma, al veel ervaring mee opgedaan. De figuur van Ganymedes vertoont sterke gelijkenissen met een engel op een zwik van de koepel van de kathedraal. Met een verfijnde inventiviteit speelt de kunstenaar met de kinderlijke naïviteit van de jongen, een verschuivend gezichtspunt en kostbare kleuren. De techniek met dunne kleurlagen bevestigt dat het werk uit dezelfde periode stamt als zijn beroemde schilderij Jupiter en Io.

Afbeeldingen

Literatuur (2007). Correggio pittore universale. Correggio: Silvana Editoriale. (1976). The paintings of Correggio. Londen. pp. 130–131 (1966).Correggio's Amori di Giove. in: Journal of the Warburg and Courtauld Institutes. XXIX: pp. 160–192. (2008). Le chien de Ganymède: contrepoint au sublime?. Presses universitaires de Paris Nanterre.

Externe links

Categorie:Schilderij in het Kunsthistorisches Museum Categorie:Werk van Correggio