miniatuur|Dankadvertentie in het Algemeen Handelsblad 30 augustus 1879 D. Jordaan & Zonen was een textielonderneming tevens familiebedrijf te Haaksbergen dat met voorlopers en later onderdeel van een fusiebedrijf bestond van circa 1770 tot 1972. Het was onder meer gespecialiseerd in katoenen en (half)linnen huishoudtextiel en was onder meer als Jordaan-Ter Weeme bekend door de merknaam Jorzolino.
Start In 1739 vestigde Jost Henrich Jordan, kwartiermeester, zich met zijn echtgenote de weduwe Johanna Beerthuys-Leferinck in Haaksbergen. Daar had (schoon)vader Jan Leferinck een linnenhandel. De oudste zoon Jan Jordaan (1740-1810) – als wees opgevoed door zijn ooms Steven en Jan Leferinck - ging verder met de linnenhandel. In 1772 kocht hij voor ƒ 810 het huis ‘Het Witte Paard van de wolkammer Engbert van Nes. Na de aankoop van de belendende woning in 1787 richtte Jordaan dit huis in als bedrijfspand, waar thuisgeweven linnen werd gemangeld en opgemaakt. Eerder was Jordaan al een van de deelnemers in de gemeenschappelijk gebruik door linnenreders van het plaatselijke bleekveld. In 1781 was hij actief betrokken bij de oprichting door de diaconie van een spinbedrijf in Haaksbergen ter bestrijding van werkeloosheid en armoede. Een van de zonen Derk (1781- 1876) zette het vaderlijk bedrijf vanaf eind 18e eeuw voort.
19e eeuw Derk Jordaan was begin 19e eeuw een van de linnenfabrikeurs ter plaatse. Hij kocht met twee collega’s in 1836 de bleek van de Marke Haaksbergen.Via via kwam in de daaropvolgende jaren de bleek in zijn geheel in bezit bij de Jordaans. In 1853 had Jordaan 50 thuiswevers in vaste dienst. Ondertussen traden successievelijk drie zonen in het bedrijf: Jan (1816-1883), Hendrik (1820-1912) en Willem Hendrik (1828-1902). Vervolgens ging de rond 1855 tot Jordaan en Zonen omgedoopte onderneming over tot mechanisering. Een eerste was de introductie van stoomwarmte op de natuurblekerij aan de Schipbeek: in 1857 werd daar een tweedehandse stoomketel geïnstalleerd. Vervolgens werd in 1861 het weefbedrijf deels gemechaniseerd. In 1866 zetten de drie zonen de zaken formeel voort onder de vennootschap D. Jordaan en Zonen. De bedrijfsleiding bleef binnen de familie, Hendrik, Willem Hendrik en Frederik Johan. De eerste trad in 1894 uit, de beide overgeblevenen kregen toen Derk Bernard Herman Jordaan en Jan Herman Wisselink naast zich.
Jordaan was vanaf het begin actief met reclame en promotie. Het bedrijf was vertegenwoordigd op vele nijverheidstentoonstellingen in binnen- en buitenland. Daarbij werden diverse bekroningen behaald. Naast de blekerij onderging de weverij in het laatste kwart van de 19e eeuw diverse uitbreidingen. Bij de start telde deze 80 weefstoelen, in 1876 telde 150 mechanische getouwen, met 138 arbeid(st)ers, in 1890 320 getouwen. Ondertussen overvleugelde de productie van katoenen stoffen die van linnen goederen. In 1883 volgde een grote uitbreiding. Een noviteit was de elektrische verbinding in 1884 tussen het kantoor in het dorpscentrum en de blekerij aan de dorpsrand. In 1898 brandde de weverij geheel af, geluk dat de nieuwe stoommachine nog onderweg was. In 7 maanden verrees een nieuwbouw van 15.000 m².
Verder vooruit Na het overlijden van Willem Hendrik Jordaan in 1904 zetten Wisselink en Derk Bernard Herman Jordaan, zonder Frederik Johan Jordaan, de vennootschap onder de firma D. Jordaan en Zonen voort. Jordaan was en bleef lange tijd de grootste werkgever ter plaatse met in 1915 344 arbeidskrachten. In 1918 werd de betrokkenheid van de familie Wisselink (in de personen van de weduwe Jan Herman en Gerrit Wisselink) formeel beëindigd. In 1926 werd de onderneming omgezet in een nv. D. Jordaan en Zonen's Textielfabrieken, met als oprichters J. G. H. Jordaan, J. G. Jordaan en H. W. Jordaan, allen fabrikant te Haaksbergen naast G. A. Jordaan-Martens te Haaksbergen en J. W. ter Weeme-Jordaan te Neede. Het maatschappelijk kapitaal der vennootschap bedroeg ƒ 1.500.000, verdeeld in twee seriën, 750 gewone aandelen van ƒ 1000 en 750 cumulatief preferente aandelen van ƒ 1000. Ieder van de oprichters nam voor 1/5 deel. De drie heren Jordaan waren tevens ook directeur. Commissarissen kwamen uit Twentse (textiel)kring: Ludwig van Heek, fabrikant te Lonneker, D. Jordaan F. Jzn., bankier te Haaksbergen en G. A. ter Weeme, fabrikant te Neede. De crisisjaren werden doorstaan door verbreding van de activiteiten en productiepakket. In 1932 werd de confectie-afdeling uitgebreid waardoor het graslinnen niet meer als stukgoed maar als eindproduct (bedlakens en slopen) werd afgeleverd. Daarnaast kwamen als nieuw artikel rayon-voeringstoffen. In 1937 startte de vervaardiging van rayon-japonstoffen.
Na 1945 De naoorlogse opbloei resulteerde in een meer dan verdubbeling van de personeelsomvang tussen 1945 en 1950: van 404 tot 866. Maar in de jaren vijftig groeide ook bij Jordaan besef tot samenwerking binnen de onder toenemende druk staande textielindustrie. Na een fusie in 1955 met qua leiding en productiepakket verwante Needese textielbedrijf Ter Weeme & Zonen N.V., verleende koningin Juliana een jaar later nog het predicaat ‘koninklijk’ aan de 175 jaar oude Textielfabrieken Jordaan-Ter Weeme. Het gecombineerde bedrijf maakte vanaf het begin onderdeel uit van de Koninklijke Nederlandse Textiel-Unie. De verwachte economische opleving bleef echter uit. In 1970 werd het voeringsbedrijf, met ruim 100 werknemers, verkocht en voortgezet als TAS-Jordaan. In 1972 besloot de KNTU tot sluiting van Jordaan-Ter Weeme.
Links en literatuur FIRMA D. JORDAAN & ZONEN TE HAAKSBERGEN, Industrieel Nederland (1921), 255-56 1781 – 1956. D. Jordaan & Zonen's Textielfabrieken N.V. Haaksbergen (gedenkboekje 1956) Jordaan (geslacht) Canon Haaksbergen/Jordaan
Categorie:Haaksbergen Jordaan