De watertoren in de Belgische plaats Grembergen is een monumentale watertoren uit 1963. Hij staat bij de Lommeerstraat, aan de oostzijde van de woonbebouwing van het dorp.
Kort na de Tweede Wereldoorlog was in Vlaanderen sprake van een probleem in de drinkwatervoorziening en moesten drinkwatermaatschappijen zich richten op verbetering. Dit resulteerde in de realisatie van verschillende watertorens, waaronder die van Grembergen. Deze is gebouwd naar een ontwerp van Jozef Lantsoght, die ook twee watertorens in Brugge op zijn naam heeft staan. Het is de tweede van drie watertorens in de gemeente Dendermonde. Zo was er al de watertoren op Bastion V uit 1924; en werd na de watertoren in de Lomeersstraat in 1982 de watertoren in de Broekstraat opgetrokken.
Beschrijving De toren is een conische zuil met negenCassiman schrijft in haar thesis abusievelijk dat de toren acht zijden heeft. zijden en elf horizontale geledingen. Hoewel verschillende bronnen de toren jarenlang als achthoekig beschreven, bestaat de niet-dragende gevel uit negen vlakken. De gevel is van baksteen; daarmee sluit het ontwerp deels aan bij de regionalistische trend van de jaren vijftig, waarin watertorens beter in het landschap moesten opgaan. De zijden hebben in de oneven geledingen een rechthoekig venstertje. Een rechthoekige poort geeft toegang tot de toren.
Achter deze gevel schuilt de dragende skeletstructuur van negen betonnen pijlers, die door ringbalken met elkaar zijn verbonden.Plattegrond van de toren uit het archief van TMVW - Annex bij thesis Cassiman (2007) De ruimten ertussen zijn ingevuld met niet-dragend metselwerk. Doordat de betonnen draagconstructie aan het oog wordt onttrokken door de bakstenen ommanteling, is zij alleen in het interieur zichtbaar. Deze opbouw sluit aan bij de toenmalige bouwopvatting waarin vorm en functie van elkaar werden gescheiden. (2007)
In de toren bevindt zich een cilindrische kuip (een holbodemreservoir) van 400 m³,Def Inventaris 1 die wordt gevoed door een hogedrukleiding; deze is waarschijnlijk in de jaren zeventig geplaatst. De kuip wordt ondersteund door zes betonnen pijlers. Deze vormen tezamen een hectogonaal plan, waaromheen een wenteltrap voert.
Kaart
Negenhoeken miniatuur|Schematische weergave van het nonagonaal grondplan van de Grembergense watertoren, met daarin ook nog een hectagonale betonskelet dat het waterreservoir draagt. Veelhoekige grondplannen zijn onder watertorens een zeldzaamheid. Dit geldt in het bijzonder voor (regelmatige) negenhoekige grondplannen. (2007), p.83 (2025), Rethinking the basic plan types of architecture. – via ScienceDirect. "In architectural plans, regular heptagons, nonagons, and polygons with more vertices are rarely used, though decagons and dodecagons can occasionally be seen. " In het artikel Negenhoek zijn historische watertorens uit Servië te vinden, samen met andere architecturale negenhoeken en negentallige symmetrieën.
Zie ook Lijst van watertorens in België De twee andere watertorens van Jozef Lantsoght staan in Brugge: watertoren Sint-Kruis in de Schaakstraat; en watertoren Sint-Andries in de Koning Leopold III-laan.
Externe link
Dendermonde Categorie:Grembergen Categorie:Veelhoek