thumb|Gosekku-zu (五節句図), door Kakizaki Hakyo (蠣崎 波響) (1764–1826), met hagoita voor de eerste maand, perzikbloesems voor de derde, kalmoes voor de vijfde, de twee geliefden voor de zevende en chrysantenmotieven voor de negende; uit de collectie van het Hakodate Stadsmuseum. Gosekku (Japans: 五節句, , Hepburn: gosekku; Nederlands: Vijf seizoensfeesten) is de term voor de vijf vieringen, sekku genaamd, die primair werden gehouden aan het Japanse hof, maar ook door het volk om onheil en ongeluk af te weren. De oude gebruiken zijn grotendeels verdwenen en het volk viert inmiddels al eeuwen hun eigen vieringen op deze dagen die soms lichtjes zijn geïnspireerd door de oude vieringen. Nihongo Master - Meaning of 五節句 in Japanese nihongomaster.com, geraadpleegd: 18-02-2026 Drie van de vijf Sekku vallen samen met Japanse feestdagen in de huidige kalender, te weten: 3 maart Hinamatsuri (Meisjesdag), 5 mei Kodomo no hi (Kinderdag), en 7 juli Tanabata (Sterrenfestival). De data komen van de lunisolaire kalender en zijn later overgezet naar de gregoriaanse kalender.
Etymologie Het woord gosekku (kanji: , hiragana: [ごせっく]; katakana: [ゴセック]; bestaande uit 4 morae: go-se.k-ku) is de rōmaji-transliteratie in het hepburnsysteem. De samenstelling bestaat uit één telwoord en twee zelfstandige naamwoorden. Het is een kango-lexeem. De eerste kanji is het telwoord 五 [go] "vijf" in de on-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese uitspraak uitspraak: nguX. Jisho - 五 jisho.org, geraadpleegd: 20-02-2026 De tweede kanji is het zelfstandige naamwoord 節 [setsu] "seizoen" of "knooppunt" eveneens in de on-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese: tset. Jisho - 節 jisho.org, geraadpleegd: 20-02-2026 De derde kanji is het zelfstandige naamwootrd 句 [ku] "zin" of "frase" ook in de on-lezing, afgeleid van de Middel-Chinese uitspraak: kuH. Jisho - 句 jisho.org, geraadpleegd: 20-02-2026 De eindklinker -u in setsu verzwakt en valt weg tegen -ku: setsu + ku → setsk(u). De cluster -tsk- is fonotactisch instabiel. Hierdoor is de volledige lezing: gosekku. De samenstelling kan worden vertaald naar het Nederlands als: Vijf seizoensfeesten.
Origine De festivals zijn ontstaan vanuit de Chinese numerologie die is verbonden met het concept van yin en yang. Even getallen zijn ying en oneven getallen zijn yang. Hierbij wordt gesteld dat sommige dagen teveel yang creëren en dat werd in het Oude China als instabiel of risicovol gezien. XJTLU (Xi'an Jiaotong-Liverpool University) - Explainer: The evolution of China's Double Ninth Festival xjtlu.edu.cn, door: Xinmin Han 11-10-2024; geraadpleegd: 18-02-2026
(On)even yin of yang nummers Even getallen yin 2, 4, 6, 8 Oneven getallen yang 1, 3, 5, 7, 9
Dit betekent dat: 7 januari, 3 maart, 5 mei, 7 juli, en 9 september te veel yang creëren. Men voerde zuiveringsrituelen uit om de balans te herstellen. 11 november valt hierbuiten, omdat 11 in het Chinees niet als één enkel cijfer wordt beschouwd maar als 10 + 1, en volgens de Chinese numerologie geldt yang alleen voor enkelvoudige cijfers. In de 8e eeuw, in de Naraperiode, zijn de gebruiken terechtgekomen in Japan en zijn daar op een eigen manier ontwikkeld en verspreid over heel Japan. Mensen aten seizoensgebonden producten voor een goede gezondheid en elke sekku kreeg een eigen thema.
Sekku Oude Japansenaam Hepburn Datum Oud gebruik Nieuwe Japansenaam Hepburn Nederlandse naam 皇朝拝 Kochōhai 7 januari Edelen aan het keizerlijke hof spraken rituele eerbetuigingen uit aan de keizer. Buiten het hof aten mensen nanakusa-gayu (七草粥) "Zevenkruidenpap" een gerecht dat zou zorgen voor een goede gezondheid en een lang leven. Tevens zou het het spijsverteringsstelsel rust geven na het overmatige eten en drinken dat komt met de vieringen rondom de jaarwisseling. Tevens speelden men het spel hanetsuki (羽根突き), een spel dat enigszins lijkt op badminton met tafeltennisbatjes, dit spel zou kwade geesten verdrijven. 人日 Jinjitsu Nieuwjaarsviering 曲水 Kyokusui 3 maart Hovelingen zaten aan een kronkelend beekje in de tuin van het keizerlijk paleis. Aldaar liet men sakekommetjes, gevuld met sake, gezeten op drijvende objecten, met de stroom meestromen. Wanneer dan zo'n kommetje een hoveling passeerde greep hij/zij het kommetje en nam daaruit een slok. Daarna schreef hij/zij een waka (gedicht). 雛祭り Hinamatsuri MeisjesdagPoppenfestival 端午 Tango 5 mei Aan het hof werd kalmoes en alsem aangeboden aan de keizer en de hovelingen. Men hing kalmoes en alsem op bij deuren en ramen om kwade geesten en ziektes te weren. Soms baadde men zelfs met kalmoesbladeren ter bescherming. Kalmoesbladeren werden tevens verwerkt in decoratie. 端午の節句 Tango no sekku Jongensdag こどもの日 Kodomo no hi Kinderdag* 乞巧奠 Kikkōden 7 juli Men bracht offers aan de mythische figuren Wega (Ohrime) en Altair (Hikoboshi) en hofdames baden om meer handvaardigheid: weven, naaien, kalligrafie, en poëzie. Men offerde naalden of garens aan Wega. 七夕 Tanabata Sterrenfestival 重陽の宴 Chōyō no en 9 september Men dronk chrysantenwijn, gemaakt door chrysantenbloemblaadjes te laten trekken in sake. Chrysanten werden tevens gegeten en bewonderd als symbool van lang leven en gezondheid. Dit ritueel zou onheil afweren en levenskracht bevorderen wanneer het begin van de herfst nabij was. Aan het keizerlijke hof werd het als een elegante seizoensviering gevierd met poëzie en banketten. Gebaseerd op het Chinese Chongyangfestival. 菊の節句 Kiku no sekku Chrysantenfestival - * Sinds 1948- Nota bene: In bronnen wordt 5 mei frequent, onterecht, ook wel het Irisfestival genoemd. De dag draait historisch om Alsem ter bescherming tegen kwade geesten, niet om de Iris. De naam is ontstaan door een lees- en interpretatiefout van Japanse teksten vanwege de homofonen 菖蒲 [shōbu] "kalmoes" en 花菖蒲 [hanashōbu] "Japanse iris". Jisho - 菖蒲 jisho.org, geraadpleegd: 20-02-2026 Jisho - 花菖蒲 jisho.org, geraadpleegd: 20-02-2026 - Shun Gate - About Go-sekku (The Five Seasonal Festivals) shun-gate.com, geraadpleegd: 19-02-2026
Zie ook Hinamatsuri - Meisjesdag Kodomo no hi - Kinderdag
Externe links ShunGate - About Go-sekku (The Five Seasonal Festivals) - Uitgebreide pagina over de gosekku-vieringen.
Categorie:Cultuur in Japan