De herstelbaarheidsindex is een wettelijk verplichte score in België die aangeeft hoe gemakkelijk een elektrisch of elektronisch toestel te repareren is. De index wordt weergegeven als een cijfer tussen 1 en 10 en is sinds 2 mei 2025 verplicht voor een aantal productcategorieën die op de Belgische markt worden aangeboden.
Achtergrond De herstelbaarheidsindex maakt deel uit van het federale actieplan voor circulaire economie en sluit aan bij zowel Europees als Belgisch beleid rond het recht op reparatie. Het doel is consumenten bij het aankoopproces te informeren over de repareerbaarheid van een product, zodat ze bewustere keuzes kunnen maken en toestellen langer in gebruik blijven in plaats van vroegtijdig weggegooid te worden.
Het concept is gebaseerd op een vergelijkbare index die Frankrijk in 2021 als eerste Europees land invoerde als onderdeel van de wet betreffende de strijd tegen verspilling (loi anti-gaspillage).
Wettelijk kader De Belgische herstelbaarheidsindex is gebaseerd op:
de wet van 21 mei 2023 betreffende producten met milieuvriendelijk ontwerp (omzetting van EU-richtlijn 2009/125/EG en aanverwante regelgeving); het koninklijk besluit van 3 juni 2024, dat de concrete uitvoeringsmodaliteiten vastlegt.
Belgische fabrikanten en importeurs die de betrokken toestellen op de markt brengen, zijn wettelijk verplicht de index te berekenen en aan de consument te communiceren, zowel in fysieke winkels als in webshops. De handhaving berust bij de milieu-inspectiedienst van de FOD Volksgezondheid.
Berekening De score wordt berekend op basis van vijf criteria, elk beoordeeld op een schaal van 0 tot 20 punten: CriteriumOmschrijvingTechnische documentatieHoe lang zijn handleidingen, onderhoudsinfo en technische documenten beschikbaar voor reparateurs en consumenten?DemonteerbaarheidHoeveel stappen zijn er nodig om bij de reserveonderdelen te komen? Welk gereedschap is vereist?Beschikbaarheid van onderdelenHoe lang zijn reserveonderdelen leverbaar na aankoop? Wat is de levertijd?Prijsverhouding onderdelenHoe verhouden de prijzen van reserveonderdelen zich tot de aankoopprijs van het toestel?Productspecifieke criteriaCategoriespecifieke factoren, zoals softwareupdates bij laptops of batterijtoegang bij stofzuigers. De vijf deelscores (elk op 20) worden opgeteld en gedeeld door tien, wat een eindscore op 10 oplevert, afgerond op één decimaal. De berekening is de verantwoordelijkheid van de fabrikant of importeur en gebeurt aan de hand van categoriespecifieke Excel-rekenbladen die de FOD Volksgezondheid ter beschikking stelt.
Verplichte productcategorieën Vanaf 2 mei 2025 geldt de verplichting voor nieuwe toestellen in de volgende categorieën:
Vaatwassers Stofzuigers (met kabel, zonder kabel en robotstofzuigers) Grasmaaiers (accu en robotmaaiers) Hogedrukreinigers Laptops (zonder aanraakscherm)
De verplichting geldt uitsluitend voor nieuwe toestellen. Tweedehandsproducten, refurbished toestellen en producten die via particulieren worden verkocht, vallen buiten het toepassingsgebied.
Interpretatie van de score Een hoge score (7 of hoger) duidt doorgaans op:
reserveonderdelen die minstens 5 tot 10 jaar na aankoop beschikbaar blijven; demontage mogelijk met standaard gereedschap, zonder speciale machines of niet-herbruikbare verbindingen; publiek toegankelijke technische documentatie voor zowel professionele reparateurs als doe-het-zelvers; reserveonderdelenprijzen die in verhouding staan tot de aankoopprijs.
Een lage score (onder 4) wijst op kenmerken die typisch zijn voor producten die ontworpen zijn met een korte levensduur: moeilijke demontage, snel niet meer leverbare onderdelen, of beperkte technische ondersteuning.
Communicatie aan de consument De score wordt weergegeven via een gestandaardiseerd pictogram: een afbeelding van een steeksleutel met het cijfer op 10 en een kleurcode die varieert van rood (slecht herstelbaar) tot groen (goed herstelbaar). Het pictogram moet zowel in fysieke winkels als op productpagina's in webshops duidelijk zichtbaar zijn, naast de prijs.
Wettelijk is tevens vereist dat een QR-code of link beschikbaar is waarmee de consument de berekening kan raadplegen en informatie kan vinden over technische documentatie en beschikbare reserveonderdelen.
Herstelbaarheidsdatabank De FOD Volksgezondheid lanceerde www.herstelbaarheidsdatabank.be, een publiek platform waar consumenten productscores kunnen opzoeken en vergelijken, en waar fabrikanten hun scores en subscores kunnen publiceren.
Bijna een jaar na de inwerkingtreding van de verplichting waren in de databank scores beschikbaar voor stofzuigers en vaatwassers, maar bleven de categorieën laptops, grasmaaiers en hogedrukreinigers leeg. Dit beperkt het nut van de databank als aankoophulpmiddel voor consumenten, aangezien laptops tot de meest gekochte elektronica-categorieën in België behoren.
De deelname van fabrikanten aan het platform lijkt in de praktijk vrijwillig van aard te zijn, terwijl de communicatieplicht richting de consument wettelijk verplicht is. De handhavende instantie zet in eerste instantie in op sensibilisering.
Relatie tot Europees beleid De Belgische herstelbaarheidsindex past binnen een bredere Europese beweging rond het recht op reparatie. In 2024 keurde het Europees Parlement de Richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels ter bevordering van reparatie van goederen goed, die lidstaten verplicht reparatie te stimuleren en consumenten betere toegang te geven tot reparatiediensten. De Belgische index loopt in zekere zin vooruit op deze Europese harmonisering.
Zie ook Geplande veroudering Ecodesign-richtlijn
Externe links Officiële herstelbaarheidsdatabank – FOD Volksgezondheid FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu
Referenties
Categorie:Consumentenelektronica Categorie:Onderhoud Categorie:Duurzaamheid Categorie:Belgische wet