Jacob ben Aaron Sasportas (Oran, 1610 – Amsterdam, 15 april 1698) was een Sefardisch rabbijn, kabbalist, diplomaat en schrijver. Hij diende als rabbijn in Noord-Afrikaanse en Europese Joodse gemeenten en staat vooral bekend om zijn felle verzet tegen de messiaanse beweging van Sabbatai Zevi.
Leven Jacob ben Aaron Sasportas werd in 1610 geboren in Oran (Algerije), dat toen onder Spaanse heerschappij stond, in een familie van geleerden en diplomaten.
Op jonge leeftijd trad hij toe tot de rabbijnse rechtbank van Tlemcen. Later werd hij erkend als rabbijn in verschillende Noord-Afrikaanse centra zoals Tlemcen, Marrakesh, Fez en Salé. Rond 1646 werd hij gevangengenomen door de Moorse koning, maar hij ontsnapte en vestigde zich rond 1653 met zijn gezin in Amsterdam.
In 1659 werd Sasportas door de koning van Marokko uitgezonden op een diplomatieke missie naar het Spaanse hof, maar later keerde hij terug naar Amsterdam. In 1664 werd hij rabbijn van de Portugese gemeenschap in Londen, maar hij moest Engeland verlaten vanwege de pestepidemie begin 1665. Daarna diende hij als rabbijn in Hamburg tot 1673.
In 1673 werd hij uitgenodigd om hoofd te worden van de talmoedische academie Keter Torah in Amsterdam. Na de dood van Isaac Aboab da Fonseca in 1693 werd hij benoemd tot rabbijn van de Portugese gemeente in Amsterdam, een positie die hij bekleedde tot zijn overlijden.
Verzet tegen Sabbatai Zevi Sasportas is vooral bekend als bestrijder van de beweging rond de valse messias Sabbatai Zevi. Hij riep in meerdere brieven en pamfletten Joodse gemeenschappen in Europa, Azië en Afrika op om deze beweging te ontmaskeren. Zijn verzamelde correspondentie en polemieken zijn bewaard gebleven en later gepubliceerd onder titels als Tzitzat Novel Zvi.
Werk Jacob Sasportas schreef diverse werken, waaronder: Toledot Yaʿakov (Amsterdam, 1652), een index van Bijbelse passages in de haggada van de Jeruzalem-Talmoed; Ohel Yaʿakov (Amsterdam, 1737), een verzameling responsa, uitgegeven door zijn zoon Abraham Sasportas; Tzitzat Novel Zvi (Amsterdam, 1737), polemische correspondentie tegen de volgelingen van Sabbatai Zevi, eveneens uitgegeven door zijn zoon.
Hij bewerkte ook Hekal ha-Kodesh van Moses ben Maimon Elbaz en voegde een inleiding en annotaties toe (Amsterdam, 1653).
Overlijden Sasportas overleed op 15 april 1698 in Amsterdam en werd begraven op de Portugese Joodse begraafplaats Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel.
Literatuur Yaacob Dweck, Dissident Rabbi: The Life of Jacob Sasportas, Princeton University Press, 2019. Samuel Joseph Fuenn, _Keneset Yisrael, p. 577. Heinrich Graetz, Geschichte der Juden, 3e editie, deel 10. Meyer Kayserling, Biblioteca Española-Portugueza Judaica
Zie ook Sefardische Joden Opperrabbijnen en Hachamim van Nederland
Referenties
Categorie:Rabbijn Categorie:Nederlands opperrabbijn