De Hedelse afpersingszaak is een Nederlandse strafzaak die in 2019 begon na de vondst van 400 kilo cocaïne bij fruitbedrijf De Groot Fresh Group in Hedel. De zaak omvatte een langdurige afpersingscampagne, ten minste vijftien gewelddadige aanslagen en een grootschalige beveiligingsoperatie waarbij honderden personen werden beschermd.
Verloop
Aanleiding In mei 2019 werd in een partij bananen uit Zuid-Amerika bij De Groot Fresh Group ongeveer 400 kilo cocaïne aangetroffen. Het bedrijf meldde de vondst bij de politie. Kort daarna ontvingen de directeuren sms-berichten waarin zij aansprakelijk werden gesteld voor het verlies van de drugs. Aanvankelijk werd 1,2 miljoen euro geëist. In de berichten werd gedreigd dat bij niet-betaling een willekeurige medewerker van het bedrijf zou worden geliquideerd. Later werd het geëiste bedrag verhoogd tot in totaal 2,5 miljoen euro.
Lekkage personeelslijst In het najaar van 2019 werd door het Openbaar Ministerie per abuis een volledige lijst met adressen van (oud-)medewerkers van het bedrijf toegevoegd aan het strafdossier. Deze lijst kwam in handen van verdachten. Volgens berichtgeving weigerde ten minste één verdachte de lijst terug te geven. Volgens de rechtbank werden daardoor tientallen onschuldige personen slachtoffer van aanslagen omdat zij op deze personeelslijst stonden. Het Openbaar Ministerie erkende later dat de opname van de persoonsgegevens in het strafdossier een fout was. In verband daarmee werd een schadevergoeding uitgekeerd aan meer dan honderd slachtoffers van de zaak.
Geweldsescalatie Vanaf begin 2020 vonden verspreid over Nederland meerdere gewelddadige incidenten plaats, waaronder beschietingen van woningen, brandstichtingen en het plaatsen van explosieven. In januari 2020 werd een handgranaat aangetroffen bij een appartementencomplex in Kerkdriel waar een familielid van de directie woonde.
Op 25 november 2020 werd een woning in Hedel door brandstichting volledig verwoest. Twee voormalige medewerkers die zich in het huis bevonden, overleefden de aanslag. In totaal werden volgens politie en justitie ten minste vijftien aanslagen aan de zaak gerelateerd.
Beveiligingsoperatie De dreiging leidde tot een grootschalige beveiligingsoperatie. Volgens berichtgeving werden gedurende bijna twee jaar tussen de 300 en 400 medewerkers, directieleden en hun familieleden beveiligd. Niet eerder kregen in één Nederlandse strafzaak zo veel personen gelijktijdig bescherming. Het gebied rond het fruitbedrijf werd aangewezen als veiligheidsrisicogebied, waardoor preventief fouilleren en grootschalige verkeerscontroles mogelijk werden.
Undercoveroperatie Op 29 december 2020 werd een van de verdachten in Naarden tijdens een undercoveroperatie door drie undercoveragenten bij zijn auto staande gehouden. De agenten deden zich voor als criminelen die gelieerd waren aan het slachtoffer dat werd afgeperst. Zij ondervroegen de verdachte over de aanslagen en de mogelijke betrokkenheid van Ali G. De verdachte verstrekte vervolgens informatie over verschillende betrokkenen en aanslagen. De rechtmatigheid van de operatie werd later onderwerp van discussie.
Strafzaak Het strafrechtelijk onderzoek maakte gebruik van telecomgegevens, observaties, verklaringen van medeverdachten en een undercovertraject. De hoofdverdachte, Ali G., werd aangemerkt als organisator van de afpersingscampagne. In 2022 werd hij in eerste aanleg veroordeeld tot een langdurige gevangenisstraf. Op 4 april 2025 veroordeelde het gerechtshof hem in hoger beroep tot 26 jaar en 6 maanden gevangenisstraf wegens onder meer afpersing, bedreiging en meerdere pogingen tot moord. Ook andere verdachten kregen gevangenisstraffen opgelegd.
Maatschappelijke impact De zaak had aanzienlijke gevolgen voor betrokken werknemers en hun gezinnen. Meerdere slachtoffers ondervonden langdurige psychische en materiële schade.
De Hedelse afpersingszaak kreeg uitgebreide media-aandacht. In 2022 maakte de regionale omroep Omroep Gelderland de documentaire Coke, bommen en bananen, de afpersingszaak in de Bommelerwaard. De documentaire werd geregisseerd door Wouter Crusio en bevat verslaggeving van misdaadverslaggever Martijn Haas. In de film wordt de impact van de aanslagen en de afpersing op de regio Bommelerwaard en de betrokken inwoners belicht.
Daarnaast verscheen de podcastserie Rot Fruit. In deze serie reconstrueert misdaadjournalist Yelle Tieleman de gebeurtenissen rond de afpersingszaak op basis van eigen onderzoek en gesprekken met betrokkenen, waaronder slachtoffers, advocaten en vertegenwoordigers van politie en justitie. De serie werd geproduceerd door Dag en Nacht Media in opdracht van Podimo.
Literatuur
Categorie:Misdrijf in 2019