Henry Gerber, geboren als Josef Heinrich Dittmar (Passau, 29 juni 1892 – Washington D.C., 31 december 1972), was een Duits-Amerikaans homorechtenactivist. Hij was de oprichter van de Society for Human Rights (SHR), de eerste Amerikaanse homorechtenorganisatie.
Levensloop Jeugd in Duitsland en vertrek naar de Verenigde Staten Josef Dittmar werd in 1892 geboren in de Beierse plaats Passau, waar hij in zijn jeugdjaren zijn eerste homoseksuele gevoelens ontdekte. In het Duitse Keizerrijk was homoseksualiteit in die tijd omstreden en was paragraaf 175 van kracht. Als jongen werd hij van school gestuurd en als jongeman verloor hij verschillende banen vanwege zijn homoseksuele activiteiten. Dittmar besloot naar de Verenigde Staten te emigreren om de Duitse heteroseksuele norm te ontvluchten. In oktober 1913 kwam hij samen met zijn zus, aan boord van de SS George Washington, aan in Ellis Island. Dittmar settelde zich in Chicago vanwege de aanwezige grote Duitse immigrantenpopulatie. Daar nam hij de meer Amerikaans klinkende naam Henry Gerber aan.
Eerste Wereldoorlog Om werk te vinden meldde Gerber zich bij het Amerikaanse leger, net voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Echter, toen de Verenigde Staten vier maanden later Duitsland de oorlog verklaarde, nam Gerber wegens gewetensbezwaar ontslag. Na zijn ontslag verkende hij de homoseksuele subcultuur van Chicago: hij zwierf rond op Bughouse Square (het Washington Square Park), werd gearresteerd voor verstoring van de openbare orde en werd verliefd. Hij werd in 1917 kortstondig opgenomen in een psychiatrische instelling vanwege zijn homoseksualiteit en werd aan het einde van de Eerste Wereldoorlog bestempeld als enemy alien (een "vijandelijke vreemdeling") en kreeg de keuze: terugkeren naar het leger of opgesloten worden in een federale gevangenis.
Gerber ging terug in dienst en werd in 1920 in Koblenz gestationeerd, waar hij uiteindelijk ruim drie jaar zou blijven. Voor het leger schreef en redigeerde hij voornamelijk kranten. In Berlijn ontdekte hij een levendige homorechtenbeweging en raakte hij geïnspireerd door het werk van Magnus Hirschfeld, en Gerber nam zich voor om bij terugkeer in de VS actief op te komen voor de rechten van homoseksuele mannen. Na zijn terugkeer uit militaire dienst in 1923 verhuisde Gerber terug naar Chicago en werd hij aangenomen door het United States Postal Service.
Society for Human Rights Geïnspireerd door Hirschfelds werk met het Wissenschaftlich-humanitäre Komitee, besloot Gerber een soortgelijke organisatie in de Verenigde Staten op te richten. Op 10 december 1924 richtte hij de Society for Human Rights (SHR) op, de eerste wettelijk erkende homorechtenorganisatie in de Verenigde Staten. Via de nieuwsbrief Friendship and Freedom wilde Gerber een groot deel van de homogemeenschap bereiken die de organisatie mogelijk zou steunen. Er werden echter slechts twee edities gepubliceerd, want in juli 1925 kwam er al een abrupt en onverwacht einde aan de SHR, nadat de twaalfjarige dochter van een SHR-medewerker de activiteiten van haar vader aan een politieagent had gemeld. De politie deed een inval tijdens een SHR-vergadering en arresteerde Gerber, de vader van het kind, en een ander SHR-lid. Vanwege Gerbers betrokkenheid doorzocht de politie zijn appartement en nam alle materialen die betrekking hadden op de SHR in beslag. Gerber verloor zijn baan, moest drie keer voor de rechter verschijnen en ging failliet. Na zijn vrijlating verhuisde hij gedesillusioneerd naar New York.
Latere jaren en nalatenschap thumb|Graf van Henry Gerber in Washington D.C. In New York meldde Gerber zich opnieuw aan bij het Amerikaanse leger en diende hij nog zeventien jaar. Na de Tweede Wereldoorlog trok Gerber zich terug in het Old Soldiers' Retirement Home, een complex voor oorlogsveteranen in Washington D.C., waar hij op discrete wijze nieuwe homorechtenorganisaties zoals de Mattachine Society en ONE bleef steunen. Op 31 december 1972 overleed Henry Gerber op 80-jarige leeftijd.
Over zijn leven schreef de Amerikaanse auteur Jim Elledge de biografie An Angel in Sodom. Daarin wordt Gerber beschreven als een knorrige visionair met een diepgewortelde chagrijnigheid over wat de generatie homorechtenactivisten na hem deed. Gerber was degene die de titel van het boek bedacht – niet voor Elledges boek, maar voor zijn eigen roman waaraan hij midden jaren veertig werkte. Gerbers Angels in Sodom was, zo schrijft Elledge, een manuscript dat bestond uit "twee thematisch verwante novellen die hij jaren eerder in het Duits had geschreven en vervolgens in het Engels had vertaald."
De titel van het manuscript is afkomstig van een van de novellen, Angels in Sodom, die "de ervaringen verkent van een jonge Berlijner die gearresteerd en veroordeeld werd voor homoseksuele activiteiten en die hij in de gevangenis meemaakte." De andere novelle was Boy Meets Boy, het verhaal van een biseksuele Parijzenaar. Gerber zou in totaal vijf boeken hebben geschreven, echter zijn de manuscripten verloren gegaan.
Gerber werd in 1992 postuum opgenomen in de Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame. Het gebouw in Chicago waarin zijn appartement was gelegen werd hernoemd tot het Henry Gerber House en werd in 2015 een National Historic Landmark. In 1981 werd met de Gerber/Hart Library and Archives – mede vernoemd naar Pearl M. Hart, een advocaat uit Chicago die onderdrukte minderheidsgroepen verdedigde – de grootste bibliotheek met boeken over homoseksualiteit en lesbische thema's in het Midden-Westen van de Verenigde Staten opgericht.
Gerber vormt een directe schakel tussen het LGBTQ-activisme van de Weimarrepubliek en de Amerikaanse homobeweging van de jaren vijftig. In 1929 woonde een jonge man genaamd Harry Hay in Los Angeles. Hij ontdekte al snel de cruising-scene op Pershing Square, waar hij Champ Simmons ontmoette, die een geliefde was geweest van een van Gerbers SHR-collega's. Simmons vertelde Hay over de korte geschiedenis van de Society. Hoewel Hay later zou ontkennen dat hij enige kennis had van eerder LGBTQ-activisme, werd hij door deze kennis geïnspireerd om in 1948 een voorstel te doen voor een politieke en sociale groep voor homomannen. In 1950 werd Hays idee werkelijkheid toen hij en een aantal andere mannen de Mattachine Society oprichtten, de eerste bestendige LGBTQ-rechtenorganisatie in de Verenigde Staten.
Categorie:Lhbti+-activist Categorie:Duits activist Categorie:Amerikaans activist