Lubna van Córdoba († 984; لبنى القرطبية Lubnā al-Qurṭubiyya) was een Arabo-Andalusische schrijver, beambte en slavin in het kalifaat Córdoba in dienst van kalief al-Hakam II (r. 961-976). Van haar gedichten en andere geschriften is niets bewaard.
Leven Ze is bekend uit een korte notitie van Ibn Baškuwāl, die werd overgenomen door een tiental andere Arabische bio-bibliografen. Hij omschreef haar als een schrijver (kātiba) van al-Hakam II, onderlegd in grammatica, poëzie, wiskunde en wetenschappen. Niemand aan het Omajjadische hof zou haar hebben overtroffen. Ook noemde hij haar goed in kalligrafie.
Een schrijver aan het hof was een hoge beambte waarvoor in christelijke culturen de term 'kanselarijsecretaris' zou zijn gebruikt. Uit haar voornaam (verwijzend naar de struik Styrax officinalis, waaruit geurig hars werd gewonnen) en uit het feit dat geen afstamming werd opgegeven, kan worden afgeleid dat ze een slavin is geweest. Allicht had ze een hoge opleiding genoten, wat laat veronderstellen dat ze in de kaliefenpaleizen in en rond Córdoba is opgegroeid en daar onderricht kreeg van geleerden en van intellectuele vrouwen. Paleisslavinnen zoals Lubna konden deel uitmaken van de vorstelijke harem.
Legendevorming De schaarsheid van de gegevens over Lubna heeft aanleiding gegeven tot speculatie en legendevorming: ze zou met Hasdai ibn Shaprut de bibliotheek van Medina Azahara hebben gecreëerd, ze zou naar Caïro, Damascus en Bagdad zijn gereisd om manuscripten te verwerven, ze zou geannoteerde vertalingen van Aristoteles, Archimedes en Euclides hebben verzorgd... Voor geen van deze beweringen bestaat ook maar de minste grondslag in de bronnen. Ook over haar persoonlijk leven werden zaken verzonnen, zoals een christelijke afkomst en een overlijden in Carmona, of zelfs dat ze een dochter zou zijn geweest van al-Hakam II en een slavin. De legendevorming werd aangejaagd door een radio-uitzending van Kamila Shamsie voor het programma The Essay op BBC in 2014.Lubna of Cordoba, The Islamic Golden Age, Episode 20, BBC Radio 3, 17 februari 2014
Eerbetoon De kunstenares Judy Chicago nam Lubna in 1979 op in haar installatie The Dinner Party.
In 2019 heeft de stad Córdoba de Avenida Escriba Lubna naar haar vernoemd.
Historische fictie Magdalena Lasala, La estirpe de la mariposa, 1999 (roman) Olivier Gaudefroy, Lubna, la copiste de Cordoue, 2019 (roman) Wilfrid Lupano en Léonard Chemineau, La bibliomule de Cordoue, 2021 (stripverhaal) Jorge Lorente Pérez, "La tabla de multiplicar infinita" in: 101 relatos de la enseñanza, 2023, p. 44-48 (verhaal)
Literatuur Teresa Garulo, Diwan de las poetisas de al-Andalus, Hiperion, 1986 María Luisa Ávila, "Las mujeres ‘sabias’ en al-Andalus" in: La mujer en al-Andalus. Reflejos históricos de su actividad y categorías sociales, ed. María Jesús Viguera Molins, 1989, p. 139-184 Manuela Marín, Mujeres en al-Andalus (= Estudios onomástico-biográficos de al-Andalus, vol. XI), Consejo Superior de Investigaciones Científicas, 2000
Voetnoten
Categorie:10e-eeuws schrijver Categorie:Persoon uit Al-Andalus