Peter Gertner

Peter Gertner of Gärtner (Neurenberg, ca. 1495/1500 – na 1541) was een Duits kunstschilder en tekenaar uit de renaissance. Bij zijn portretten besteedde hij veel aandacht aan de kleding en juwelen van zijn onderwerpen, terwijl hij bij de persoon zelf meer schematisch weergaf.

Biografie Over het leven van Gertner is weinig met zekerheid bekend. In 1521 verkreeg hij het burgerrecht van de Rijksstad Neurenberg, waar hij waarschijnlijk in de leer ging bij Wolf Traut. In zijn portretten is de invloed van Traut zichtbaar door zijn strakke lijnwerk en zijn brede kleurenpalet. Uit 1523 en 1524 zijn schilderijen bekend die Gertner in Neurenberg maakte. In 1527 was hij in dienst van markgraaf Casimir van Brandenburg-Kulmbach en schilderde hij een portret van Casimir en zijn vrouw Susanna van Beieren.

Markgraaf Casimir overleed in 1527 en Suzanna hertrouwde twee jaar later met paltsgraaf Otto Hendrik van Neuburg. Gertner volgde haar en trad als hofschilder in dienst van Otto Hendrik. Onder andere voor diens portrettengalerij in het kasteel van Neuburg, de Runden Stube maakte hij enkele werken. Zijn laatst bekende werk is een portret van hertogin Suzanna uit 1541.

Identificatie Peter Gertner signeerde zijn werken met het monogram P.G., waarbij de letters van elkaar gescheiden zijn door een spade. Dit is een speling op de betekenis van zijn naam als tuinman (Duits: Gärtner). Aan het begin van de twintigste eeuw maakte Max Jakob Friedländer de connectie tussen het monogram en de naam Peter Gertner. Ernst Buchner maakte vervolgens de connectie tussen Gertner en 'Hofmaler Peter' die in Neuburg werkzaam was.

Werken Portretten

Kruisiging

Het enige religieuze werk van Gertner is een schilderij van de kruisiging van Jezus Christus. Gertner's achtergrond als portretschilder blijkt uit zijn gedetailleerde weergave van de kleding, de gezichtsuitdrukkingen en de gebaren van de onder het kruis verzamelde figuren. In de menigte zijn mensen van verschillende afkomst te herkennen, zoals Duitsers, Turken, Afrikanen en Joden. De toeschouwers werd hierdoor gewezen op de universele boodschap van het Christendom.

Studies

Naast zijn uitgewerkte schilderijen zijn van de hand van Gertner een verschillende portretstudies bewaard gebleven. Deze modelli werden uitgevoerd op dezelfde schaal als de uiteindelijke portretten en bestaan uit een snelle schets van de geportretteerde. Het gezicht, en soms de handen, zijn daarentegen gedetailleerd uitgewerkt in gouache. Mogelijk had Gertner de studies naar leven geschilderd, waarna hij ze in zijn studio kon gebruiken als voorbeeld voor de uiteindelijke werken. Ook andere schilders, zoals Holbein, werkten op een vergelijkbare manier, maar de mate waarin hij de modelli gebruikte en de materiaalkeuze zijn specifiek voor Gertner.

Na de dood van Gertner zijn ten minste tweeëntwintig van zijn studies in een album samengebonden, dat voor het eerst bekend is uit de verzamelingen van Leopold I van Anhalt-Dessau (1676-1747). In 1926 kwam het album in handen van kunsthandelaar Paul Cassirer die het album in delen van de hand deed. Er zijn ongeveer twaalf studies bekend, maar omdat een aantal genummerd is met tweeëntwintig als hoogste nummer, zouden er ten minste tien meer moeten zijn geweest.

Noten

Categorie:Duits kunstschilder Categorie:Renaissanceschilder Categorie:16e-eeuws schilder