Marker borduren is een samenstelling van verschillende borduurtechnieken die worden toegepast op de klederdracht van Marken. Marker borduren is sinds 2014 immaterieel erfgoed in Nederland.
Het Marker borduren werd door vrouwen in de negentiende en twintigste eeuw zelf gedaan. In de loop van de twintigste eeuw verdween de klederdracht en daarmee grotendeels ook de kennis en kunde voor het borduren.
Tal van onderdelen van de traditionele klederdracht van Marken zijn voorzien van borduurwerk. De technieken die hierbij worden gebruikt, zijn divers:
vrijborduurwerk, "de wilde kleuren" genoemd Marker witwerk stopwerk utteren kruissteekwerk akertjes.
Het vrijborduurwerk in felle kleuren wordt gebruikt om rijglijven en middeltjes (een kortere vorm van een rijglijf) te versieren. Deze kledingstukken komen zowel in een dagelijkse, wollen uitvoering voor - versierd met wollen borduurgaren - als in een zijden variant voor bijzondere gelegenheden zoals Pinksteren of bruiloften, waarbij zijden garens worden gebruikt.
Bij het witwerk wordt borduurwerk met witte katoenen garens op wit linnen aangebracht. Dit wit borduurwerk werd bijvoorbeeld met Pinksteren gedragen.
Bij het stopwerk worden op een vaste manier horizontale draden uit het linnen verwijderd, waarna de vrijgekomen stroken worden versierd. De techniek utteren gaat een stap verder: hierbij worden zowel horizontale als verticale draden uit het linnen gehaald, zodat er een rasterpatroon ontstaat dat vervolgens met fijn borduurgaren wordt ingevuld.
Kruissteekwerk kent in de traditie van Marken twee varianten: zwart en rood-met-zwart.
Het zwarte kruissteekborduurwerk wordt traditioneel op linten – stroken van linnem aangebracht die onder de vrouwenmuts - de grote kap – werden gedragen. Het result wordt "vernaaide linten" genoemd. De geborduurde stroken werden ook toegepast op sierkussensloopjes en spreien. Het borduurwerk kan een bepaald thema hebben, zoals geloof, hoop en liefde. De borduursters hielden hun patronen geheim. De linten werden onder de kap gedragen en waren daarom niet zichtbaar. Als ze gewassen moesten worden, werden de linten binnen gedroogd.
De rood-met-zwarte variant siert bij feestelijke gelegenheden onderdelen van de kleding, zoals halsboordjes en de uiteinden van schortbanden.
Akertjes ten slotte zijn kleine kwastjes die aan halsdoeken worden vastgemaakt. Het is strikt genomen geen borduurwerk, maar ze dienen wel ter versiering van de kleind. Ze worden gemaakt met kralen of met geknoopte katoen.
Bronnen
Categorie:Borduren Categorie:Nederlandse klederdracht