Achilles wordt ontdekt tussen de dochters van Lycomedes is een schilderij van Gerard de Lairesse gemaakt rond 1680. Sinds 1822 maakt het deel uit van de collectie van het Mauritshuis in Den Haag.
Voorstelling Aan het einde van de zeventiende eeuw verschoof de voorkeur van de Amsterdamse elite van de emotionele stijl van Rembrandt naar een verfijnde, heldere esthetiek die aansloot bij Franse en Italiaanse voorbeelden. Met zijn classicistische stijl genoot De Lairesse een grote populariteit in die periode. Het doek in het Mauritshuis is geclassificeerd als een 'groot verzamelaarsstuk', wat betekent dat het grotendeels door de meester zelf is geschilderd en bestemd was voor de verzameling van een kunstliefhebber.Vgl. Li p. 4
De voorstelling is gebaseerd op een episode uit de Metamorfosen van Ovidius. Om te voorkomen dat haar zoon Achilles zou sneuvelen in de Trojaanse Oorlog, vermomde de zeenimf Thetis hem als vrouw en liet hem bij koning Lycomedes op het eiland Skyros wonen. Odysseus ontdekte de held echter door een list: hij presenteerde de vrouwen aan het hof geschenken zoals juwelen en stoffen, maar verborg daar ook wapens tussen. Op het moment dat er een trompetsignaal klonk, greep Achilles instinctief naar een zwaard en een helm, waardoor zijn ware identiteit aan het licht kwam. De Lairesse toont dit beslissende moment in een monumentale, architecturale setting. De egale belichting en gladde penseelvoering zorgen ervoor dat de verschillende reacties en de handeling voor de toeschouwer duidelijk zichtbaar zijn.
De populariteit van dit mythologische thema binnen het oeuvre van De Lairesse blijkt uit het bestaan van ten minste twee andere varianten van zijn hand. In het Nationalmuseum in Stockholm bevindt zich een versie uit circa 1675 van vergelijkbare grootte als het exemplaar in Den Haag. Een derde doek, dat aanzienlijk kleiner is, dateert van circa 1676 en maakt deel uit van de collectie van het Herzog Anton Ulrich-Museum in Braunschweig. Hoewel deze werken verschillen in schaal en compositie, laten ze alle drie het moment zien waarop Achilles wordt ontmaskerd.
Herkomst Mogelijk had de Amsterdamse verzamelaarster Petronella de la Court het schilderij aan het begin van de achttiende eeuw in bezit.Ook de versie in Braunschweig wordt gekoppeld aan de verzameling van De la Court. In 1757 bevond het doek zich in Paleis Het Loo als bezit van het Huis van Oranje-Nassau. Willem V bracht het in 1774 over naar zijn Galerij aan het Buitenhof in Den Haag, de eerste openbare kunstcollectie van Nederland. Tijdens de Franse bezetting in 1795 werd het werk als oorlogsbuit naar Parijs gestuurd en tentoongesteld in het Louvre. Na de val van Napoleon keerde het in 1815 terug naar Nederland, waarna het in 1822 een vaste plek kreeg in de collectie van het Mauritshuis.
Afbeelding
Literatuur (2004). Royal Picture Gallery Mauritshuis: a summary catalogue. Zwolle: Waanders. p. 178-79 (2020). The Hands Behind Lairesse’s Masterpieces: Gerard de Lairesse’s Workshop Practice. In: Journal of Historians of Netherlandish Art. Volume 12, Issue 1.
Externe links
Categorie:Schilderij in het Mauritshuis Categorie:Schilderij van de Nederlandse Gouden Eeuw