De hongersnood in de Sovjet-Unie van 1946 en 1947 heeft naar schatting geleid tot een half miljoenNicolas Werth: Apogee and Crisis in the Gulag System". In Courtois, Stephane (ed.). Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. 2015, , blz. 233. tot 2 miljoen doden.Nicholas Ganson: Introduction: Famine of Victors. The Soviet Famine of 1946–1947 in Global and Historical Perspective. 2009, , blz. xii–xix. De meeste doden vielen in de Russische deelrepubliek en de Witrussische deelrepubliek gezamenlijk. Naar verhouding tot de totale bevolking werden de Oekraïense deelrepubliek en de Moldavische deelrepubliek het zwaarst getroffen.Cormac Ó Gráda: The famines of WWII. Centre for Economic Policy Research.Ivan Volkov (1992-10-01). The Drought and Famine of 1946–47. Russian Studies in History, 2019, 31 (2): 31–60. . In de Moldavische SSR waren er circa 100.000 doden als gevolg van de hongersnood, wat ongeveer 5% van de totale bevolking was.
De hongersnood werd veroorzaakt door verschillende oorzaken.Nicholas Ganson: 1: Tracing the Roots of the Failed 1946 Harvest. The Soviet Famine of 1946–1947 in Global and Historical Perspective. 2009. , blz. 3–26. De Tweede Wereldoorlog had grote delen van de agrarische werktuigen en arbeiders vernietigd. De demobilisatie van de troepen hebben een grote stijging van de geboortecijfers veroorzaakt. Een ernstige droogte in 1946 heeft geleid tot een slechte oogst. De groei van de bevolking tijdens een periode van voedseltekorten zorgde voor het begin van de hongersnood. De overheid van de Sovjet-Unie besloot tegelijkertijd de geplande economische hervorming verder door te voeren. De economische hervorming was de beperking van de toegang tot rantsoenkaarten en het centraal verhogen van prijzen voor voedsel, want de regering wilde het rantsoensysteem opheffen. De regering bleef gedurende de hongersnood voedsel exporteren en weigerde om internationale steun te vragen. Wel werd de export deels verminderd.
Achtergrond De mobilisatie voor de Tweede Wereldoorlog betekende dat een groot deel van de arbeidskrachten werd ingezet voor militaire dienst in plaats van landbouw en de industriële productie. De demobilisatie leidde tot een geboortegolf, waarbij de geboorten per 1000 mensen stegen van 15,9 in 1945 naar 24,9.
In 1946 was er een lange periode van droogte. Hierdoor had de voedselproductie flink te lijden. De droogte leidde tot een daling van meer dan 60% van de oogsten van graan en aardappelen afzonderlijk gezien. De landbouw was nog steeds erg arbeidsintensief door een tekort aan machines. De oorlog had geleid tot grootschalige vernietiging van landbouwwerktuigen en tractoren.
Overheidsbeleid Het beleid van de overheid had grote negatieve gevolgen. Na de oorlog werd de voedselexport verhoogd, zelfs gedurende de periode dat er tekenen waren van interne voedseltekorten. Het Vierde Vijfjarenplan was gebaseerd op grootschalige graanexporten.Michael Ellman: The 1947 Soviet Famine and the Entitlement Approach to Famines Cambridge Journal of Economics 24 (2000): 603–630. Tijdens de voedseltekorten in de periode 1946–1948 werd bijvoorbeeld 5,7 miljoen ton granen geëxporteerd.
De Sovjetregering was in het proces om het rantsoensysteem uit de oorlogsjaren af te schaffen. Dit rantsoensysteem bestond uit begrenzing van prijzen. De overheid wilde het systeem nog steeds afschaffen, terwijl andere landen (zoals de rijkere landen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) nog wel steeds volgens het rantsoensysteem werkten.Elena Zubkova: The Currency Reform of 1947: The Views from Above and Below; Russia after the War: Hopes, Illusions, and Disappointments, 1945–1957, 1998, ; blz. 51–56.
In september 1946 werden rantsoenprijzen voor brood verhoogd. Ontevredenheid met het overheidsbeleid leidde tot een aantal plaatselijke stakingen. De beslissing van de overheid om in dezelfde maand de graanrekwisities te verhogen, was een zware slag voor de condities op het platteland. Deze graanrekwisities leidden tot een stijging van de hongerdoden. Toegang tot voedsel in de staatsboerderijen (kolchozen en sovchozen) werd afhankelijk van de mogelijkheid om aan de graanquota’s te voldoen. Als de volwassen arbeiders faalden om de verwachte goederen te verkrijgen door de slechte weersomstandigheden, dan werd toegang tot voedsel geweigerd.Nicholas Ganson: 2: Exploring the Causes of Child Mortality. The Soviet Famine of 1946–1947 in Global and Historical Perspective. 2009, ; blz. 27–46. Veel landarbeiders die hun rantsoenen verloren, verlieten de staatsboerderijen en gingen naar de steden om werk te zoeken dat toegang gaf tot rantsoenkaarten. Dit was slecht voor de landbouwproductie.Elena Zubkova: The Hungry Years: The Famine of 1946–1947. Russia after the War: Hopes, Illusions, and Disappointments, 1945–1957. 1998, ; blz. 40–50.
Op 1 oktober 1946 werd het aantal mensen verminderd dat recht had op rantsoenkaarten, ook voor mensen die geheel afhankelijk waren van rantsoenkaarten voor voedsel. Vooral de bevolking op het platteland werd hard geraakt. In totaal werden 23 miljoen burgers op het platteland en 3,5 miljoen arbeiders in de steden uitgesloten.
De piek van de hongersnood was begin 1947. Na de redelijk goede oogst van 1947 verdween de massale hongersterfte.
Categorie:Nasleep Tweede Wereldoorlog Categorie:Hongersnood Categorie:Landbouw in de Sovjet-Unie Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Categorie:Geschiedenis van Moldavië Categorie:Geschiedenis van Wit-Rusland