De Gau Hamburg (Nederlands: Gouw Hamburg) was een gouw in het Duitse Rijk. Het gouw bestond van 1933 tot 1945. Daarvoor was het de regionale onderafdeling van 1925 tot 1933 van de NSDAP in dat gebied. Geschiedenis Op 27 maart 1925 werd de Ortsgruppenleiter Josef Klant door het hoofdkantoor in München belast met de verdere opbouw van de partijorganisatie in de Gau Hamburg, die de stad Hamburg omvatte. Door Klants wantrouwen en onverdraagzame houding raakte de Hamburgse NSDAP echter in een permanente crisis. Uiteindelijk bood Klant zijn ontslag aan, dat in november 1926 door het centrale comité werd aanvaard. Tegelijkertijd werd de gouw gedegradeerd tot een Ortsgruppe.
Als onderdeel van een reorganisatie werd de Gau Hamburg op 1 oktober 1928 opnieuw ingericht. De gouw omvatte hoofdzakelijk het grondgebied van de Vrije en Hanzestad Hamburg. Door de Groot-Hamburgwet van 1937 werd het gebied aanzienlijk uitgebreid, met name door de toevoeging van Harburg-Wilhelmsburg, Wandsbek en Altona. In 1938 verloren alle voorheen zelfstandige gemeenten binnen de deelstaat Hamburg hun onafhankelijkheid.
De gouwleiding was gevestigd in het zogeheten Gauhaus aan de Alsterufer 27, in het gebouw waar tot de zomer van 2022 het Amerikaanse consulaat-generaal in Hamburg was gevestigd.Adressbuch NSDAP 1940. p.34. Geraadpleegd op 9 april 2026.
Vanaf 16 mei 1933 werd de macht op staatsniveau geconcentreerd in de functie van Rijksstadhouder. In Hamburg werd deze positie bekleed door Karl Kaufmann, die deze rol in personele unie combineerde met die van gouwleider. Zijn invloedrijke vertrouweling Georg Ahrens werd benoemd tot bestuurlijk hoofd van Hamburg, staatssecretaris en uiteindelijk plaatsvervangend Rijksstadhouder. Hoewel burgemeester Carl Vincent Krogmann en vier andere senatoren formeel toezicht hielden op afzonderlijke bestuursgebieden, werd hun een zelfstandig bestuur ontzegd. De politieke macht was – meer dan elders in het Derde Rijk – sterk geconcentreerd in de persoon van Karl Kaufmann, die zowel de gouw, het staatsbestuur als het gemeentebestuur leidde.
Vanaf 1938 bevond zich in de gouw ook het concentratiekamp Neuengamme, met talrijke subkampen. Van de circa 106.000 gevangenen die daarheen werden gedeporteerd, kwamen ongeveer 55.000 om het leven.Wayback Machine: Yad Vashem: Neuengamme. Geraadpleegd op 8 april 2026.
Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Gauleiter: Josef Klant (1925 - 1926), Albert Krebs (1926 - 1928), Hinrich Lohse (1928 - 1929), Karl Kaufmann (1929 - 1945) Gauleiterstellvertreter: Wilhelm von Allwörden (1930 - 1933), Harry Henningsen (1933 - 1941), Friedrich Stanik (1941 - 1945) Gauinspekteur: Harry Henningsen, Erich Grahl und Friedrich Stanik Gauwirtschaftsberater: Fritz Meyer (1933), Johann Häfker (1933 - 1945) Gauschulungsleiter: Albert Henze
Kreise rechts|thumb|Het voormalige Gauhaus aan de Alsterufer 27. Gau Hamburg (vanaf 1942/43):
Kreis I (Eppendorf) Kreis II (Hamburg-Eimsbüttel) Kreis III Kreis IV Kreis V Kreis VI Kreis VII (Hamburg-Altona) Kreis VIII (Hamburg-Harburg) Kreis IX (Hamburg-Bergedorf) Kreis X (Hamburg-Wandsbek)
Zie ook Wehrkreis X Wiki Commons: Verwaltungskarte Hamburg, 1938 Gauehrenzeichen
Externe links Territorial.de: Gau Hamburg der NSDAP Calvin University: German Propaganda Archive: A Gallery of Gauleiter Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945 Wayback Machine: Verwaltungsgeschichte.de: Der Gau Hamburg
Hamburg Categorie:Hamburg