De Madonna van de kwartel (Italiaans: ) is een schilderij in de internationale gotische stijl dat in het algemeen wordt toegeschreven aan Pisanello.Het schilderij wordt ook toegeschreven aan Stefano da Verona en Michelino da Besozzo. Het werk dateert van circa 1420 en vormt een van de zeldzame vroege paneelschilderijen van de kunstenaar die bewaard zijn gebleven. Het schilderij bevindt zich sinds 1871 in de collectie van het Museum van Castelvecchio in Verona, waar het op de avond van 19 november 2015 werd gestolen om pas een half jaar later in Oekraïne te worden teruggevonden.
Voorstelling Het paneel toont Maria als de Madonna van de Nederigheid (Madonna dell'Umiltà), gezeten op de grond in een weelderige tuin met rozen, anjers en viooltjes, ook wel een hortus conclusus genoemd. Twee vliegende engelen plaatsen een rijk bewerkte gouden kroon op haar hoofd, wat haar status als koningin van de hemel markeert tegen een tijdloze, vergulde achtergrond. De aureolen en de kroon zijn gemodelleerd in gesso.
In de weergave van de figuren valt de geraffineerde lijnvoering op. De gebogen lijn van Maria's schoot loopt door in haar lange blonde haar. Binnen deze vloeiende contouren rust het opvallend gespierde Christuskind in een schuine houding op haar knieën. Maria raakt het kind teder aan met haar opvallend lange vingers, waarbij zij hem eerder behoedzaam begeleidt dan stevig vasthoudt. Deze interactie en de verfijnde plooival van de gewaden weerspiegelen de invloed van Pisanello’s leermeester Gentile da Fabriano.
Kenmerkend voor Pisanello is de bijna wetenschappelijke precisie waarmee de flora en fauna in de tuin zijn weergegeven. De kwartel op de voorgrond, waaraan het werk zijn naam ontleent, is een zeldzame verwijzing naar het Bijbelse manna en daarmee een symbool voor de goddelijke voorzienigheid. Daarnaast zijn er distelvinken aanwezig; de rode vlekken op hun kop refereren in de christelijke iconografie aan de lijdensweg en de doornenkroon van Christus. De combinatie van deze elementen creëert een tafereel waarin hoofse elegantie en religieuze symboliek samensmelten met natuurgetrouwe observatie.
Herkomst Hoewel de oorspronkelijke opdrachtgever onbekend is, wordt aangenomen dat het paneel het centrale deel vormde van een klein altaarstuk voor private devotie. De gedocumenteerde geschiedenis van het werk voert terug naar de negentiende eeuw, toen het deel uitmaakte van diverse vooraanstaande Veronese privécollecties. De laatste eigenaar, Cesare Bernasconi, een prominente kunstverzamelaar, liet het schilderij in 1871 na aan de stad Verona.
Afbeeldingen
Literatuur (2024). Guide; Museo di Castelvecchhio. Modena: Franco Cosimo Panini. p. 64-65
Externe links
Categorie:Italiaanse schilderkunst Categorie:Verona