Laura Nsengiyumva (Brussel,1987) is een Belgisch-Rwandese architecte, onderzoeker, multidisciplinaire kunstenares en activiste afkomstig van Brussel. Nsengiyumva werkt interdisciplinair en tracht onderwerpen zoals de zwarte diaspora, de multiculturele identiteit en empathie in het Belgisch cultuurlandschap te verbeelden.

Levensloop Geboren in België met Rwandese roots studeerde Nsengiyumva af als architecte aan La Cambre in Brussel.

In 2012 nam de kunstenares deel aan Dak’Art, de Biënnale van Hedendaagse Afrikaanse Kunst in Dakar, waar ze de prijs van Hedendaagse Afrikaanse kunst won met haar installatie 1994. Deze installatie, bestaande uit een Belgisch-Rwandees gezin dat naar televisie kijkt, was autobiografisch en gemaakt als herdenking voor de Rwandese genocide van 1994.

Naast haar actieve artistieke praktijk werkt Nsengiyumva als docent en onderzoeker aan het KASK en Conservatorium HOGent. In haar huidige onderzoek, Shaping the Presence of the African Diaspora in Belgium, tracht ze de verborgen en gedeelde geschiedenis van de Belg in het publieke en stedelijk landschap aan te kaarten. Een thematiek die terugkeert als een centrale focus van haar artistieke praktijk. Vertrekkend uit het koloniaal verleden, wil de kunstenares een bewustzijn rond de koloniale fundamenten van het Belgisch materiële en immateriële erfgoed creëren. Dit bewustzijn is voor Nsengiyumva cruciaal om een zinvol debat rond het verleden te kunnen voeren.

Artivisme Nsengiyumva omschrijft zichzelf als een artivist: zowel artieste als activiste. Vanuit deze rol geeft ze niet alleen kritiek op de huidige status quo van de Belgische tradities en historische vertelling, maar creëert ze ook een platform waar een alternatieve folklore verteld kan worden. Het gaat hier om nieuwe verhalen die niet gefocust zijn op uitsluiting en verdeeldheid, maar op verbinding, bewustzijn en inclusie. Met deze transculturele kijk op de geschiedenis nodigt de kunstenares haar publiek uit om via verhalen te ontdekken wat ons als mensen juist samenbrengt.

Werk

PeopL In oktober 2018 werd Nsengiyumva bekend door het werk PeopL, dat plaatsvond tijdens de Brusselse Nuit Blanche. De installatie, gemaakt uit ijs, was een replica van een ruiterstandbeeld van koning Leopold II, dat door de kunstenares ondersteboven werd gehangen op zijn sokkel. Het werk beschreef ze als een intieme performance, waar de aanwezigen met hun lichaamswarmte het beeld langzaam deden smelten.

Nsengiyumva maakte met de performance het onbenoemde Belgisch koloniaal erfgoed even tastbaar. Het ruiterstandbeeld van de voormalige koning en de sokkel verwijzen naar de onzichtbare aanwezigheid van het koloniaal verleden in het straatbeeld van Brussel. Met deze tastbaarheid creëert Nsengiyumva een bewustzijn rond de onuitgesproken en instabiele erfenis die iedere Belg met zich meedraagt. Het trage smelten van het ijs symboliseert dan weer de langzame verandering in de maatschappelijke houding ten opzichte van het koloniaal verleden.

kritiek op het Afrikamuseum, Tervuren Tijdens de renovatie van het AfricaMuseum in Tervuren (2013-2018) vroeg het museum Nsengiyumva om advies voor de nieuwe diasporazaal. In een gesprek stelde ze hier het project PeopL voor aan de voormalige operationeel directeur Bruno Verbergt. Volgens het interview dat Nsengiyumva had met Knack, werd het idee afgewezen met de woorden: "Zou jij het leuk vinden als men je vader wil smelten?" Samen met kunstenaar Toma Luntumbue, uitte Nsengiyumva publieke kritiek op het gebrek aan een radicale dekoloniseringsaanpak in de vernieuwde opstelling.

Queen Nikkolah Queen Nikkolah is een doorlopende performance die Nsengiyumva in 2017 creëerde als alternatief op het traditionele Sinterklaasfeest. De mythische figuur is in deze viering een zwarte vrouw die een feest van plezier en verbinding naar de stad brengt. Inclusie staat in dit project voor Nsengiyumva centraal. Jong of oud, braaf of stout, iedereen is welkom op het feest van Queen Nikkolah.

Ook in dit werk staat de verborgen koloniale erfenis gelinkt aan een typisch Belgische traditie centraal. Nsengiyumva biedt met haar kritiek en de nieuwe mythische verschijning een mogelijkheid om een nieuw en inclusiever verhaal te vertellen. Een alternatief feest waar de mensen elkaar niet uitsluiten, maar naast en met elkaar vieren.

Controverse in Gent (2023) In december 2023 ontstond er een publiek debat over de performance van Queen Nikkolah in het Gentse stadhuis. De toenmalige burgemeester van Gent, Mathias De Clercq, annuleerde het evenement nadat verschillende politici bezwaar maakten. Politici van de  Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) noemden het event “woker dan woke”. Zo benoemde het partijlid Anneleen Van Bossuyt (N-VA) de aanpassing van de Sinterklaastradities zelfs als een vorm van censuur. Met het gevolg dat het evenement verplaatst werd naar een andere locatie waar het wel doorging. The Telegraph meldt dat Nsengiyumva, als Queen Nikkolah, de kleuren van de Palestijnse vlag ging dragen om zo aandacht te vragen voor de kinderen in Gaza.

Bronnen en referenties

Categorie:Belgisch beeldend kunstenaar Categorie:Belgisch activist