Het pand aan de Schutsweg 1 in Zuidlaren is een provinciaal monument in de Nederlandse provincie Drenthe. De arbeiderswoning is een voorbeeld van kleinschalige woningbouw uit het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw, uitgevoerd in een sobere, ambachtelijk-traditionele bouwstijl.
Geschiedenis Hoewel de algemene bouwtrant vaak wordt geassocieerd met de periode rond 1910, wijzen historische gegevens op een eerdere oorsprong. Het pand kwam in uiterlijk gereed op 12 mei 1890 en werd gebouwd als smederij. De bouw vond plaats in opdracht van Wubbechien Kiel, de weduwe van Berend Jans Tor. Het pand zal rond 1900 getransformeerd zijn tot woonhuis.
Architectuur De woning bestaat uit één bouwlaag op een samengestelde plattegrond en is opgetrokken in rode baksteen. Het gebouw wordt gedekt door een afgewolfd schilddak dat is belegd met oranje oude Hollandse pannen. Opvallende kenmerken aan het dak zijn de gemetselde schoorsteen aan de westzijde, een uilenbord op het wolfeind aan de oostzijde en enkele originele ijzeren dakramen.
De gevels zijn gedetailleerd met een geprofileerde kroonlijst en houten gootlijsten. De vensterpartijen bestaan hoofdzakelijk uit zesruits schuifvensters onder rollagen, waarbij de voorgevel nog is voorzien van de oorspronkelijke persiennes. De entree bevindt zich aan de westzijde en bevat een houten paneeldeur met een dubbel venster achter een ijzeren rooster en een tweeruits bovenlicht.
Aan de noordzijde bevindt zich een rechthoekige uitbouw onder een doorgetrokken dakschild. Hoewel deze uitbouw enkele niet-originele onderdelen bevat, zoals gepleisterde muren en moderne kozijnen, wordt dit deel als ondergeschikt beschouwd aan het totale historische beeld van de woning.
Situering Het pand is beeldbepalend gelegen op de hoek van de Schutsweg en de Telefoonstraat. Het staat iets teruggerooid ten opzichte van de weg, grenzend aan een karakteristieke brinkachtige ruimte in de historische kern van Zuidlaren.
Monumentale waarde De woning is aangewezen als provinciaal monument vanwege diverse cultuurhistorische en architectonische waarden:
Cultuurhistorische waarde: Het pand geldt als een bijzondere uitdrukking van de huisvesting van de arbeidersklasse in Drenthe rond de eeuwwisseling. Architectuurhistorische waarde: De woning is van belang vanwege de esthetische kwaliteiten en het zorgvuldige materiaalgebruik in een ambachtelijk-traditionele stijl. Stedenbouwkundige waarde: Door de situering aan een brink draagt het pand bij aan het behoud van het authentieke karakter van de nederzetting Zuidlaren. Gaafheid en zeldzaamheid: Het exterieur van de woning verkeert in een hoge mate van gaafheid. Dergelijke goed bewaarde arbeiderswoningen worden in de provincie Drenthe als zeldzaam beschouwd. Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Zuidlaren Categorie:Provinciaal monument in Drenthe