Commissioning van gebouwinstallaties is een proces binnen de bouw- en installatiesector waarbij wordt vastgesteld en gedocumenteerd dat gebouwinstallaties en systemen functioneren volgens de gestelde eisen van de opdrachtgever.
Het proces omvat het testen, verifiëren en valideren van technische installaties gedurende de ontwerp-, realisatie- en beheerfase. Commissioning wordt toegepast om de prestaties, veiligheid en betrouwbaarheid van gebouwen te verbeteren en faalkosten te verminderen.
Doelstelling Het doel van commissioning is het reduceren van faalkosten, het verbeteren van prestaties van installaties en het aantoonbaar voldoen aan de eisen van de opdrachtgever. Dit gebeurt door het systematisch controleren, testen en documenteren van installaties vanaf het ontwerp tot en met de gebruiksfase.
Daarnaast draagt commissioning bij aan het optimaliseren van energieverbruik, het verhogen van comfort voor gebruikers en het beperken van risico's tijden exploitatie.
Proces Het commissioningproces bestaat doorgaans uit meerdere fasen: Initiatiefase In de initiatiefase worden de OPR (Owners's Project Requirements) of het programmma van eisen samengesteld Ontwerpfase In deze fase worden de uitgangspunten van de opdrachtgever vastgelegd in een programma van eisen (PVE) of Owner’s Project Requirements (OPR). Het ontwerp wordt getoetst aan deze eisen en vertaald naar een Basis of Design (BoD). Realisatiefase Tijdens de uitvoering wordt gecontroleerd of installaties correct worden gerealiseerd en of componenten en systemen voldoen aan de ontwerpuitgangspunten. Hierbij worden onder meer inspecties en functionele controles uitgevoerd. Oplevering Installaties worden getest om te verifiëren dat zij functioneren zoals bedoeld. Dit gebeurt onder andere via Factory Acceptance Tests (FAT), Site Acceptance Tests (SAT) en integrale systeemtesten (ISAT). Beheerfase Na oplevering wordt gemonitord of installaties blijven voldoen aan de gestelde eisen. Dit kan onderdeel zijn van continuous commissioning of optimalisatieprocessen.
Toepassing Commissioning wordt wereldwijd toegepast in gebouwen en installaties waar technische systemen essentieel zijn voor prestaties, comfort, veiligheid en energiegebruik.
Het proces komt vooral voor in complexe utiliteitsgebouwen, zoals ziekenhuizen, laboratoria, kantoorgebouwen en onderzoeksfaciliteiten.
Internationaal is commissioning uitgewerkt in richtlijnen en standaarden van onder meer ASHRAE en andere vakorganisaties.
Toepassing in Nederland In Nederland wordt commissioning voornamelijk toegepast binnen de utiliteitsbouw en in technisch complexe projecten. Een voorbeeld hiervan is de toepassing binnen TNO, waar commissioning wordt ingezet als onderdeel van kwaliteitsborging van technische installaties.
Commissioning speelt tevens een belangrijke rol binnen duurzaamheidskeurmerken zoals BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method), waarin het proces wordt toegepast om de prestaties van gebouwinstallaties aantoonbaar te borgen en te optimaliseren. De toepassing van commissioning binnen TNO is beschreven in vakpublicaties en praktijkvoorbeelden.
Daarnaast wordt het vakgebied continu verder ontwikkeld door actieve kennisdeling en het organiseren van professionele bijeenkomsten. Een goed voorbeeld hiervan zijn de PE-sessies van commissioning Nederland, waarin vakgenoten samenkomen om actuele ontwikkelingen, praktijkervaringen en inhoudelijke vraagstukken te bespreken. Deze sessies dragen bij aan het versterken van de kwaliteit en uniformiteit binnen het vakgebied en stimuleren de verdere professionalisering van commissioning in Nederland.
Categorie:Bouwkunde Categorie:Kwaliteitsmanagement