De Perzische qanaten zijn een UNESCO-werelderfgoedlocatie in Iran. De reeks werelderfgoedlocaties omvat elf qanaten, die dienen om drink- en gebruikswater te transporteren vanuit het grondwater van hoger gelegen gebieden.
Achtergrond
Het systeem van waterwinning via qanaten werd enkele duizenden jaren geleden in Iran ontwikkeld en verspreidde zich van daaruit. Qanaten zijn vooral te vinden in de buurt van nederzettingen die dicht bij bergen met relatief veel regenval liggen. Water, bijvoorbeeld afkomstig van stuwingsneerslag, sijpelt in de grond en verzamelt zich in een aquifer. In de omgeving van nederzettingen ligt de aquifer vaak te diep onder het oppervlak om via putten te worden aangeboord.
Daarom wordt water uit de aquifer hoger op de helling onttrokken en via een ondergronds qanat-kanaal naar de nederzetting geleid. Dit kanaal heeft een aanzienlijk minder steile helling dan de helling en de aquifer. Door de geringe helling komt het qanat-kanaal op een punt uit de helling, waarna het water kan worden afgetapt om de nederzetting van water te voorzien of akkers te irrigeren. Aanvankelijk werden verticale toegangsschachten gebruikt voor de aanleg van het kanaal en later ook voor het onderhoud en de reiniging ervan. De ondergrondse ligging van het kanaal vermindert waterverlies door verdamping, wat vooral gunstig is in warme, droge gebieden.
Inschrijving De Perzische qanaten werden in 2016 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst na een besluit van de 40e sessie van het Werelderfgoedcomité. De elf geselecteerde qanaten, met hun respectievelijke bronnen en structuren, illustreren de diversiteit aan gebruikte technieken en de variatie van de kanaalsystemen in termen van hun geografische verspreiding, lengte en ontstaansperiode. Sommige structuren zijn ook van bijzonder belang vanwege hun associatie met specifieke rituelen of religieuze bewegingen, zoals de qanaten van Ebrahim Abad en Mozd Abad. De inschrijving was gebaseerd op criteria (iii) en (iv).
Omvang De Werelderfgoedlocatie omvat elf afzonderlijke gebieden, met een totale beschermde oppervlakte van 14.565 hectare. De individuele beschermde gebieden worden omgeven door bufferzones, die samen een oppervlakte van 355.249 hectare beslaan. Ref.nr. NaamPerzische naamWikidata ID PlaatsProvincie Beschermd gebied BufferzoneAfbeelding 1506-001 Qasabeh-qanatقنات قصبه Gonabad Razavi-Khorasan 4.492 ha 25.805 ha225x225px 1506-002 Baladeh-qanatقنات بلده فردوس Eslamiyeh Zuid-Khorasan 2.757 ha 19.321 ha225x225px 1506-003 Zarch-qanatقنات باغ زارچ Zarch Yazd 3.984 ha 125.162 ha225x225px 1506-004 Hassanabad Moshir-qanatقنات حسنآباد مشیرMehrizYazd 2.759 ha 121.662 ha225x225px 1506-005 Ebrahimabad-qanatقنات ابراهیمآباد اراکArakMarkazi 1.238 ha 23.655 ha 1506-006 Vazvan-qanat قنات وزوانVazvanIsfahan 5 ha 29.631 ha 1506-007 Mozdabad-qanatقنات مزدآبادMeymehIsfahan 3.636 ha 29.631 ha225x225px 1506-008 Mun-qanatقنات مون ArdestanIsfahan 5 ha 3.047 ha225x225px 1506-009 Gowhariz-qanat قنات گوهرریز جوپار Jupar Kerman 151 ha 2.980 ha 1506-010 Qasemabad-qanatقنات قاسمآباد بمYazdYazd 15 ha 80 ha 1506-011 Akbarabad-qanatقنات اکبرآباد بمBamKerman 15 ha 80 ha Totaal: 14.565 ha 355.249 ha
Categorie:Werelderfgoed in Iran Categorie:Perzische oudheid Categorie:Waterbouwwerk