thumb|200px|Émile Wangermée Émile Antoine Marie Wangermée (Tienen, 14 maart 1855 - Brussel, 18 april 1924) was een Belgisch ingenieur en officier. Hij was vicegouverneur van de Congo-Vrijstaat, de eerste gouverneur van de provincie Katanga en stichter van de stad Elisabethville.
Biografie Émile Wangermée liep school aan het Koninklijk Atheneum Antwerpen en trad in 1871 toe tot de Koninklijke Militaire School. Hij verliet deze in 1876 als onderluitenant bij de genie. Daarna diende hij achtereenvolgens bij het genieregiment, de speciale spoorwegcompagnie en de pontonniers van de vesting. Vervolgens werd hij repetitor aan de Militaire School, daarna kapitein bij de Algemene Inspectie van de Genie en Vestingwerken en adjudant van luitenant-generaal Henri Alexis Brialmont. Hij nam deel aan de bouw van het fort van Suarlée, onderdeel van de forten rond Namen.
Op verzoek van koning Leopold II detacheerde Brialmont zijn adjunct, kapitein-commandant Wangermée, naar de Congo-Vrijstaat. Het doel was de versterking van de vestingwerken van de hoofdstad Boma om er een gesloten omwalling van te maken, naar het voorbeeld van de door Brialmont in België gebouwde forten.
Hij scheepte zich in maart 1893 met de opdracht het fort van Shinkakasa te bouwen ter verdediging van Boma. Tijdens deze werken liet hij ook pylonen oprichten voor de elektrische en telegrafische verbinding van de lijn Boma–Matadi over de Congostroom. In januari 1894 keerde hij terug naar België, om in februari 1896 opnieuw naar Afrika te vertrekken als adjunct-staatsinspecteur bij gouverneur-generaal Théophile Wahis. In die periode brak de Batetela-opstand uit in Luluabourg (1895) en later in Oost-Congo (1897).
In april 1897 werd hij vicegouverneur-generaal van de Congo-Vrijstaat, een functie die hij bekleedde tot december 1897. Daarna keerde hij terug naar België, maar in oktober 1898 opnieuw naar Congo, ditmaal als gouverneur. Tijdens zijn verblijf moest hij een opstand van arbeiders-soldaten in het fort van Shinkakasa in april 1900 onderdrukken. Deze opstand duurde slechts drie dagen: Boma werd gebombardeerd en de opstandelingen zwaar onderdrukt. Nadien keerde Wangermée opnieuw naar België terug.
In februari 1901 maakte hij een nieuw verblijf in de Congo-Vrijstaat als gouverneur-generaal. Daarna keerde hij nog verschillende keren terug naar Congo op inspectiemissie voor Leopold II, onder meer in Oost-Congo, in de regio van de Lado-enclave in 1904, en in Kivu, het Ruwenzori-gebergte en het Tanganyikameer.
In 1906 verliet vicegouverneur-generaal Wangermée de centrale administratie van de Congo-Vrijstaat om vertegenwoordiger te worden van het Comité spécial du Katanga. Dit half-officiële en half-private comité, rechtstreeks afhankelijk van Brussel, zag zijn bevoegdheden sterk verminderen na de annexatie van de Congo-Vrijstaat door de Belgische Staat in 1908. Vanaf 1910 droeg het comité zijn lokale bestuursbevoegdheden over aan de gouverneurs van de provincie Katanga. Wangermée werd door minister van Koloniën Jules Renkin benoemd tot eerste gouverneur. Vanaf 1910 trad hij ook op als stedenbouwkundige en besliste hij tot de oprichting van de stad Elisabethville als hoofdstad van Katanga. In 1912-1913 verbleef hij in Katanga en kon hij de groei van de stad en de mijnindustrie vaststellen. In september 1913 werd hij bevorderd tot generaal-majoor. Door de geleidelijke inperking van de provinciale bevoegdheden vroeg hij zijn pensionering, die in augustus 1917 inging. In 1919 werd hij lid van de Koloniale Raad.
In 1919, tijdens een maandenlange missie voor de Union minière du Haut-Katanga, liep hij een tropische ziekte op die hem uiteindelijk fataal werd. Na zijn overlijden in Brussel in april 1924 werd hij op de begraafplaats van Elsene begraven.
Als vrijmetselaar was Wangermée in 1919 eerbiedwaardig meester van de Brusselse loge Les Vrais Amis de l'Union et du Progrès Réunis.
Aan het geboortehuis op de Wolmarkt in Tienen herdenkt een koperen gedenkplaat Wangermée.Stadswoning, Inventaris onroerend erfgoed.Generaal Emile Wangermée en Congoverleden in debat, Het Nieuwsblad, 23 februari 2019. In Etterbeek herinnert de Generaal Wangerméestraat aan de koloniaal.
Literatuur Édouard JANSSENS en Albert CATEAUX, Les belges au Congo. Notices biographiques, vol. 6, Antwerpen, Van Hille-De Backer 1908, 183-187. Georges MOULAERT, 'Émile Wangermée, in Biographie coloniale belge, vol. 1, Brussel, Institut royal colonial belge, 1948, 951-956.
Externe links Fiche van Émile Wangermée, AfricaMuseum Archief van Émile Wangermée, Archiefpunt
Categorie:Belgisch ingenieur Categorie:Belgisch militair Categorie:Ambtenaar in de Onafhankelijke Congostaat Categorie:Ambtenaar in Belgisch-Congo