Hermann Rosse (Den Haag, 1 januari 1887 – Nyack, New York, 13 april 1965) was een Nederlands-Amerikaans kunstenaar die werkzaam was als theatervormgever, ontwerper, architect, illustrator, kunstschilder en hoogleraar. Hij ontwierp meer dan tweehonderd decors voor toneel en film, waarvan vele inclusief kostuums. In 1930 was hij de eerste Nederlandse Oscar-winnaar.
Leven en opleiding Hermann Rosse groeide op in een creatief milieu. Hij werd geboren als tweede kind van Carl Rosse, een decoratieschilder van Poolse afkomst, en Jacoba Susanna de Haan, een schilderes, die elkaar tijdens een kunststudie in Parijs hadden ontmoet. Kort na zijn geboorte scheidden zijn ouders; zijn moeder hertrouwde met de decoratieschilder Eliza van Rij.Steenhard, R. (2019) Peace Palace Interiors, Peace Palace Library, 9 March. (Geraadpleegd: 4 May 2026)
Rosse volgde zijn opleiding aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en studeerde vervolgens architectuur en ontwerp aan de Polytechnische School te Delft bij Karel Sluijterman,van Wijk, C. A. (2020). Delft, city of art: Herman Rosse’s restoration plan for the seven-centuriesold Prinsenstad. In S. van Faassen, C. Hein, & P. Panigyrakis (Eds.), Dutch connections: Essays on international relationships in architectural history in honour of Herman van Bergeijk (pp. 463-470). (Inaugural speeches and other studies in the Built Environment; Vol. special issue). Delft University of Technology en vanaf 1905 aan het Royal College of Art in South Kensington, Londen. Hier studeerde hij onder William Lethaby, een prominent voorstander van de arts-and-craftsbeweging. Tijdens zijn studie werkte Rosse in het atelier van de invloedrijke architect en ontwerper Charles Voysey, die hem als een van zijn beste leerlingen beschouwde en wiens minimalistische stijl — gekenmerkt door strakke lijnen, geometrische patronen en gestileerde natuurmotieven — doorwerkte in Rosses eigen werk.Steenhard, R. (2019) Bringing the Peace Palace into the Twentieth Century, Peace Palace Library, 28 March. (Geraadpleegd: 4 May 2026). Na zijn studie trok Rosse de wereld door, verbleef geruime tijd in Japan en Nederlands-Indië en vestigde zich uiteindelijk in Californië. Van 1908 tot 1910 studeerde hij aan de universiteit van Stanford, waar hij een bachelor in architectuur behaalde en verschillende woonhuizen ontwierp.
Rosse trouwde in 1913 met de landschapsarchitecte Sophia Helena Luyt. Uit dit huwelijk werden negen kinderen geboren, van wie dochter Maryvonne Rosse beeldhouwster werd.RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (z.d.) Maryvonne Rosse. (geraadpleegd: 2 mei 2026) Zijn oudere zus Suze ter Gast-Rosse (1884–1968) werd een Nederlands kunstschilder.RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (z.d.) Suze ter Gast-Rosse. (geraadpleegd: 2 mei 2026)
Carrière
In 1911 kreeg Rosse de opdracht om het merendeel van de decoratieve interieurontwerpen te maken voor het Vredespaleis in Den Haag, waaronder schilderingen, glas-in-loodvensters, tegels en marqueterie. Zijn bekendste werk is de plafondschildering in de centrale hal met de godinnen van Vrede, Recht, Orde en Gerechtigheid.Steenhard, R. (2019) Did you know that the Youngest Designer of the Peace Palace was also an Oscar-Winner?, Peace Palace Library, 28 March. (Geraadpleegd: 4 May 2026) Tijdens dit project leerde hij zijn toekomstige echtgenote kennen: Sophia Helena Luyt, landschapsarchitecte en verantwoordelijk voor de aanleg van de formele tuinen van het paleis.
Na hun huwelijk vestigden zij zich in Palo Alto, Californië, waar Rosse de decoraties voor het Nederlandse paviljoen op de Panama-Pacific International Exposition van 1915 in San Francisco ontwierp. Zijn interieurontwerp, dat gekenmerkt werd door staalblauwe en zilvergrijze tinten aangevuld met oranjeappeltjes en tulpen, werd door critici met lof ontvangen. Hij ontving hiervoor een eremedaille.
In 1920 vertrok Rosse naar Chicago, waar hij een positie had verworven aan het Art Institute of Chicago. Daarnaast ontwierp hij interieurs en stoffen, illustreerde boeken en maakte theaterdecors. De American Designers Gallery stelde volledig ingerichte interieurs tentoon, waaronder zijn befaamde blauwe eetkamer met gebogen metalen wanden. Tegenwoordig staat dit object in het Metropolitan Museum in New York.
In 1929 kreeg Rosse de opdracht decors en kostuums te ontwerpen voor King of Jazz, een gefilmde revue met Paul Whiteman en zijn orkest als middelpunt. Een van de memorabelste scènes was de vertolking van Gershwins Rhapsody in Blue, waarvoor Rosse een imposante vleugel ontwierp die door vijf man werd bespeeld en die het volledige orkest van Whiteman herbergde. Het leverde hem een Oscar op. Andere opdrachten voor decors volgden, onder andere voor de horrorfilm Frankenstein met Boris Karloff in de hoofdrol. De economische crisis bracht echter een einde aan zijn loopbaan in Hollywood. In 1933 bood de Nederlandse regering Rosse een leerstoel Decoratieve Kunst en Ornamenttekenen aan de Technische Hogeschool in Delft aan.
Op de wereldtentoonstellingen van Brussel (1935) en Parijs (1937) werkte Rosse samen met de kunstenaars Joep Nicolas en Charles Eyck aan de wandschilderingen van het Nederlandse paviljoen. Op de wereldtentoonstelling van New York (1939) leverde hij een bijdrage aan het Nederlandse paviljoen, dat was ontworpen door zijn TH-collega, de architect Dirk Frederik Slothouwer. Al snel kreeg hij decorontwerpopdrachten voor diverse producties. In 1936 ontwierp hij de decors voor de speelfilm Rubber, gebaseerd op het gelijknamige boek van Madelon Székely-Lulofs. Daarnaast waagde Rosse zich op het terrein van de stedenbouw. Samen met architect Jan Wils ontwierp hij in 1934 een plan voor de herinrichting van het stationsgebied Staatsspoor in Den Haag, dat in 1935 werd gepresenteerd maar nooit werd uitgevoerd.Den Haag heeft geen behoefte aan een centralen verkeersweg: het plan Rosse-Wils aan de werkelijkheid getoetst (1935) Haagsche Courant, 2 april. In 1945 publiceerde hij een soortgelijk plan voor Scheveningen en in 1946 een plan om het historische stadshart van Delft te veranderen in een openluchtmuseum.
Bezettingstijd Tijdens de bezetting gaf hij tot ver in 1944 colleges, wat betekent dat hij waarschijnlijk in 1940 de ariërverklaring had getekend. In 1941 verzorgde hij de Nederlandse inzending voor de Reichsmesse in Leipzig en in 1942 trad hij toe tot het dagelijks bestuur van de universiteit, dat sinds 1941 onder Duits toezicht stond. Bovendien weigerde hij in 1944 de zogenaamde professorenbrief te ondertekenen — een brief waarin werd gevraagd om alle uitgesloten studenten en docenten naar hun universiteit of hogeschool te laten terugkeren. Na de bevrijding moest hij zich hierover verantwoorden voor de zuiveringscommissie van de Technische Hogeschool wegens verdenking van collaboratie. Hij ontliep een officiële straf, maar de verhoudingen met zijn collega's waren blijvend beschadigd.
Na-oorlogse jaren
In 1947 keerde Rosse terug naar New City, New York. Werk was echter schaars en uiteindelijk aanvaardde hij een aanstelling als vast decorontwerper bij het Paper Mill Playhouse in Millburn, New Jersey, waar hij tot 1960 werkzaam bleef. In 1949 ontwierp hij het medaillon voor de Tony Award.Scenes by Herman Rosse (2010) Vintage Points: News from Special Collections, Williams College Archives & Chapin Library, 4 oktober. (geraadpleegd: 4 mei 2026). Van 1955 tot aan zijn dood was hij artistiek redacteur en waarnemend hoofdredacteur van Chapter One, een nieuwsblad van de American National Theatre and Academy. Hij overleed op 13 april 1965 aan hartfalen in het Nyack Hospital.
De Chapin Library van het Williams College herbergt zijn archief.
Externe links Vredespaleis (2024) Herman Rosse: Interieurdesign The Metropolitan Museum of Art. Objecten van Hermann Rosse
Categorie:Nederlands architect Categorie:Nederlands decorontwerper Categorie:Hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft Categorie:Nederlands beeldend kunstenaar