Melania de Oudere (Latijn: Melania Maior of Senior) of Melania van Rome (Rome, 342 − Jeruzalem, 409) was een Romeinse edelvrouw die na de dood van haar echtgenoot een pelgrimstocht naar Egypte maakte en later een klooster in Jeruzalem stichtte. Ze wordt vereerd als heilige in de katholieke en orthodoxe kerken.
Leven Melania stamde af van de oude Romeinse gens Antonia. Haar vader of grootvader was de consul Antonius Marcellinus (r. 361-363), en haar neef was Paulinus van Nola. Op zestienjarige leeftijd trouwde ze met de prefect Valerius Maximus, met wie ze drie kinderen kreeg. Toen ze 22 was, stierf haar echtgenoot en waren ook twee van haar kinderen al overleden. Melania plaatste haar overlevende zoon Publicola in een pleeggezin, schonk een deel van haar bezittingen weg en reisde in 372 naar Egypte.
Daar bezocht ze de monniken in de woestijn van Nitria en enkele christenen die door keizer Valens werden vervolgd, tegenstanders van het arianisme. Vervolgens reisde ze naar het Heilige Land, waar ze Paula van Rome en Rufinus van Aquileia ontmoette, met wie ze een dubbelklooster stichtte op de Olijfberg. Ze werd de overste van een gemeenschap van ongeveer vijftig nonnen. Haar klooster bood ook onderdak aan pelgrims, vooral nicenisten uit de kring rond keizer Theodosius I. Evagrios van Pontos was een van die gasten in haar klooster.
Haar zoon Publicola trouwde in 378 met de edelvrouw Albina Ceionia. Uit dit huwelijk werd minstens één dochter geboren, die eveneens Melania heette, naar haar grootmoeder.
Rond het jaar 400 reisde ze naar haar geboortestad om haar kleindochter op te zoeken, die toen gold als de rijkste vrouw van Rome. Palladios laat verstaan dat een van Melania's beweegredenen lag in de vrees dat haar kleindochter zich tegen het origenisme zou kanten.Christine Luckritz Marquis, "Namesake and Inheritance" in: Melania. Early Christianity Through the Life of One Family, eds. Catherine Chin en Caroline Schroeder, 2017, p. 41-42 Ze overtuigde haar om een pelgrimstocht naar het Heilige Land te maken. Op hun reis via Noord-Afrika, vóór het jaar 408, overhandigde Melania een brief van haar neef Paulinus van Nola aan Augustinus in Hippo. Ze stierf in 409, kort na haar aankomst in Jeruzalem.
Literatuur Emma Southon, "Melania the Elder 373 CE: The Saint" in: A History of the Roman Empire in 21 Women, Oneworld Publications, 2023, p. 307-328 Andra Jugănaru, "Macrina and Melania the Elder. Painting the Portraits of Holy Learned Women in the Fourth-Century Roman Empire" in: Set Me as a Seal Upon Thy Heart. Constructions of Female Sanctity in Late Antiquity, the Middle Ages, and the Early Modern Period, 2018, p. 27-39. Catherine M. Chin en Caroline T. Schroeder (red.), Melania. Early Christianity Through the Life of One Family (= Christianity in Late Antiquity, vol. 2), University of California Press, 2017 Antonino Isola, "Melania Seniore nell'Historia Lausiaca" in: Vetera Christianorum, vol. 33, 1996, p. 77-84 Bernard Flusin, "Melania die Ältere" in: Lexikon des Mittelalters, vol. 6, 1993, kol. 490 Alan D. Booth, "Quelques dates hagiographiques: Mélanie l'Ancienne, Saint Martin, Mélanie la Jeune" in: Phoenix, 1983, nr. 2, p. 144-151. Nicole Moine, "Melaniana" in: Recherches augustiniennes en patristiques, XV, 1980, p. 3-79. Peter Brown, "The Patrons of Pelagius. The Roman Aristocracy between East and West" in: Journal of Theological Studies, 1970, nr. 1, p. 56-72. Francis X. Murphy, "Melania the Elder. A Biographical Note" in: Traditio, 1947, p. 59-78.
Categorie:Romeins heilige of zalige Categorie:Heilige in het christendom Categorie:Persoon in de 4e eeuw Categorie:Persoon in de 5e eeuw