De brand in het Iroquois Theatre is een catastrofale brand in Chicago die op 30 december 1903 uitbrak tijdens een voorstelling die door 1700 mensen werd bijgewoond. De brand eiste 602 levens en er raakten 250 mensen gewond.
Het was de ergste theaterbrand in de geschiedenis van de Verenigde Staten en bijna een eeuw lang de dodelijkste ramp in één enkel gebouw in de VS. Alleen de verwoesting van het World Trade Center in New York op 11 september 2001 eiste meer levens dan andere rampen in de Verenigde Staten die één enkel gebouw of complex troffen.
Achtergrond Hoewel het Iroquois Theatre, dat een maand voor de brand was geopend, werd aangeprezen als "absoluut brandveilig", vertoonde het talrijke tekortkomingen in de brandveiligheid die bijdroegen aan het hoge dodental.
Het theater had slechts één ingang. Een brede trap die van de foyer naar het balkon leidde, diende ook als trap naar de galerij. De ontwerpers beweerden dat bezoekers hierdoor "gezien en bekeken konden worden", ongeacht de prijs van hun kaartjes. De gemeenschappelijke trap negeerde echter de brandveiligheidsvoorschriften van Chicago, die aparte trappen en uitgangen voor elk balkon vereisten. Het ontwerp bleek rampzalig: mensen die de galerij verlieten, stuitten op een menigte die het balkon verliet, en mensen die van de bovenste verdiepingen afdaalden, ontmoetten de bezoekers op het parterre in de foyer. De backstage-ruimtes waren ongewoon groot. Kleedkamers bevonden zich op vijf verdiepingen en er was een lift beschikbaar om acteurs naar het podium te brengen. De toneeltoren (waar de decors hingen) was ook uitzonderlijk groot.
Sommige van deze tekortkomingen waren bekend bij de stadsambtenaren die belast waren met de openbare veiligheid. Het daaropvolgende schandaal leidde tot veranderingen in de bouwvoorschriften en de handhaving daarvan in de Verenigde Staten en de rest van de wereld.
De brand thumb|rechtop|Een door paarden getrokken ambulance is gevuld met de lichamen van de slachtoffers. De brand brak rond kwart na drie uit tijdens een middagvoorstelling van de musical Mr. Blue Beard met Eddie Foy in de hoofdrol. Een kapotte booglamp zette enkele mousselinen gordijnen in brand, die de toneelmeesters niet konden blussen. Medewerkers probeerden het veiligheidsgordijn te laten zakken om de brand in te dammen, maar het gordijn liep halverwege vast. (2003), p. 88. Ondanks pogingen van Foy om het publiek te kalmeren, (2003), pp. 81-87. renden toeschouwers in paniek naar de uitgangen, maar ontdekten dat de nooduitgangen op slot zaten of verborgen waren. De meeste doden vielen onderaan de trappen, waar honderden mensen werden vertrapt of verpletterd of omkwamen door verstikking. Sommigen sprongen van de brandtrappen naar beneden en kwamen om het leven. Het Iroquois Theater had geen brand- en politiemelder of telefoon, wat de eerste reddingspogingen bemoeilijkte. Naar schatting kwamen 575 mensen om het leven op de dag van de brand en stierven er tientallen later. De overgrote meerderheid van de slachtoffers waren bezoekers.
Twee essentiële onderdelen, het veiligheidsgordijn en de brandkleppen, waren ten tijde van de brand afwezig of functioneerden niet. Andere factoren die bijdroegen aan de ramp waren onder meer het ontbreken van vluchtrouteaanduidingen, noodverlichting of brandpreventie; deuren die naar binnen openden of op slot zaten; verwarrende vluchtroutes; ijzige of onjuist geïnstalleerde brandtrappen; en de aanwezigheid van sierdeuren.
Nasleep thumb|rechtop|Theatermanager Will Davis werd in januari 1904 gearresteerd en beschuldigd van criminele nalatigheid, maar werd vrijgesproken. Na de brand werd beweerd dat brandinspecteurs waren omgekocht met gratis kaartjes om overtredingen van de bouwvoorschriften door de vingers te zien. De burgemeester van Chicago, Carter Harrison IV, beval alle theaters in Chicago zes weken lang te sluiten na de brand. (2003), p. xviii. Als gevolg van de publieke verontwaardiging werden velen aangeklaagd voor misdrijven, waaronder Harrison. De meeste aanklachten werden drie jaar later geseponeerd vanwege de vertragingstactieken van de advocaten van de verdediging en hun gebruik van mazen en tekortkomingen in de bouw- en veiligheidsvoorschriften van de stad.
De buitenkant van het Iroquois Theatre bleef intact en het theater heropende negen maanden later als de Hyde & Behman's Music Hall. Het gebouw heropende later als het Colonial Theater, dat in 1925 werd gesloopt om plaats te maken voor het Oriental Theatre, dat in 2019 werd omgedoopt tot het Nederlander Theatre.
Het Iroquois Memorial Hospital werd gebouwd als gedenkteken voor de brand, en in Chicago wordt jaarlijks een herdenkingsdienst gehouden. De brand in het Iroquois Theatre leidde tot de wijdverspreide invoering van de panieksluiting, asbestbrandgordijnen en naar buiten openslaande deuren.
Zie ook Brand in de Beverly Hills Supper Club Nachtclubbrand The Station
Categorie:Brand Categorie:1903 Categorie:Ramp in de Verenigde Staten