Het Omwaterd Blokhuis was een kasteel in de Nederlandse plaats Terheijden, provincie Noord-Brabant. Van het kasteel zelf zijn geen zichtbare restanten bewaard gebleven, maar de bijbehorende 17e-eeuwse boerderij is een rijksmonument.
Geschiedenis De oudste vermelding dateert uit 1484: Mathijs Gerritszoon van der Beversluijs was toen eigenaar van het landgoed en huis tHemels Rijck. De familie Van der Beversluijs speelde een belangrijke rol in de streek en had sinds circa 1430 bezittingen in Terheijden.
Mathijs' kleinzoon Jan Anthonisz van der Beversluijs verkocht het huis in 1529. De akte meldde dat het een omgracht huis betrof dat in leen werd gehouden van de heer van Breda. De nieuwe eigenaar was Jan van Hoilten, die schepen en burgemeester te Breda was en tevens schout van Terheijden. Waarschijnlijk gebruikte hij het als buitenhuis.
Tachtigjarige Oorlog Tijdens de Tachtigjarige Oorlog lag het tHemels Rijck midden in het oorlogsgebied. Regelmatig vonden er belegeringen plaats van de stad Breda, waarin Terheijden noodgedwongen ook een rol speelde. De ligging van het huis was strategisch, omdat de noordelijke oeverwal zo kon worden afgesloten. Bovendien lag de haven van Terheijden er in de buurt.
In 1575 hebben Spaanse troepen diverse blokhuizen opgetrokken rondom Breda. Een daarvan zal het tHemels Rijck in Terheijden zijn geweest: het reeds bestaande huis werd omgebouwd tot een verdedigbaar blokhuis.
Volgens het haardstedenregister hadden de erfgenamen van secretaris Adriaen Beljaerts (†1615) het huis in 1623 in bezit. Het huis werd toen het Blockhuijs genoemd.
In de jaren 1624-1625 liet de Spaanse veldheer Spinola een ring van forten rondom Breda aanleggen. Het dorp Terheijden kwam nu midden in zo'n vesting te liggen. Dat gold dus ook voor het Blokhuis. Een militaire betekenis had het huis overigens niet meer.
In 1637 werd naast het Blokhuis de Kleine Schans aangelegd.
Omwaterd Blokhuis Waarschijnlijk was Adriaens zoon Cornelis Beljaerts, schout van Terheijden, de volgende eigenaar. Zijn dochter trouwde met Roelandus Godschalck en hun zoon Cornelis Godtschalck werd secretaris in Terheijden. In 1714 bleek Cornelis in bezit van het Omwatert Blockhuijs. Hij overleed drie jaar later.
De volgende eigenaar van dorpssecretaris Hendrik Frijlinck. Hij maakte de boerderij los van het landgoed, waarna de boerderij werd verkocht.
François Christian de Fabry had het Blokhuis in eigendom van 1771 tot 1794. Via zijn weduwe kwam het huis rond 1803 in bezit van Anna Susanna Soffers, die het na een jaar weer verkocht. Van 1811 tot 1819 was Catharina Margaretha gravin von Wartensleben-van Hoogendorp de eigenaresse. Zij overleed op het Blokhuis. Jan Pieter Roemer volgde haar als eigenaar op, tot 1821.
Houtvester Gerard Anne Kuysten van Hoesen bezat het Blokhuis van 1837 tot 1848, gevolgd door jonkheer Guillaume Charles van der Staal van Piershil en zijn echtgenote Carolina Suzanna Leonora van Dedem. Jonker Jacob Marius van der Wijck was eigenaar vanaf 1856. Hij zou in 1867 in het Blokhuis komen te overlijden.
Cornelis Nicolaas Sauter was van 1875 tot 1882 eigenaar.
Brand In 1887 volgde de verkoop van het Blokhuis aan Adrien Henri François Kuiper. Hij woonde zelf in Rotterdam en gebruikte het Blokhuis als buitenverblijf. Het Blokhuis - toen ook wel aangeduid als het Slotje - brandde overigens in september 1889 af.
Uiteindelijk verkocht Kuiper het landgoed aan Jacobus van Ham, die de bijbehorende kasteelboerderij bewoonde. Met deze aankoop werd het voormalige landgoed dus weer verenigd onder één eigenaar.
Beschrijving Het Omwaterd Blokhuis zal in de 15e eeuw zijn begonnen als het omgrachte huis tHemels Rijck. In 1575 is dit huis waarschijnlijk verbouwd tot een militair blokhuis.
Volgens het haardstedenregister van 1623 had het huis - inmiddels bekend onder de naam Blockhuijs - op dat moment zeven haardsteden.
Op kaarten uit 1624/1625 (gemaakt vanwege het Beleg van Breda) staat het Blokhuis enkele malen afgebeeld. Het gaat om een gedrongen rechthoekig bouwwerk met schild- of zadeldak, omgeven door een gracht.
In de 18e eeuw droeg het huis de naam Omwaterd Blokhuis. Bij de verkoop in 1804 werd het omschreven als een kasteeltje met een valbrug. Uit verdere archiefstukken blijkt dat het een omgracht herenhuis was met meerdere vertrekken en een nieuw paviljoen. Verder stonden er een oranjerie en stalling.
Een foto uit eind 19e eeuw toont een witgepleisterd, classicistisch woonhuis van twee verdiepingen met een schilddak. Het huis was vijf traveeën breed. Het dak oogt 17e-eeuws, de ramen lijken in de 18e en 19e eeuw te zijn vernieuwd. Het is niet duidelijk in hoeverre er toen nog restanten van het laatmiddeleeuwse huis aanwezig waren; mogelijk is na de Tachtigjarige Oorlog het huis herbouwd op de oude fundamenten.
Het Omwaterd Blokhuis is in 1889 afgebrand, maar de eind 17e eeuw gebouwde boerderij is behouden gebleven en als rijksmonument geclassificeerd. Het Blokhuis heeft direct ten zuidwesten van deze boerderij gestaan.
In 2014 heeft archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Hierbij zijn de slotgracht en een bakstenen vloertje aangetroffen. Nadien is het gebied bebouwd met een nieuwbouwwijk.
Categorie:Kasteel in Noord-Brabant Categorie:Verdwenen kasteel in Nederland Categorie:Bouwwerk in Drimmelen