In 1991 werden er vier referenda gehouden in de Oekraïense SSR, ten tijde van de Oekraïense revolutie van 1989–1991 en te midden van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Drie referenda werden gelijktijdig gehouden op 17 maart 1991, het laatste op 1 december 1991.
Overzicht van de vier referenda thumb|Pamflet van Roech (Volksbeweging van Oekraïne) om "nee" te stemmen tegen het Nieuwe Unieverdrag op 17 maart 1991. "Alleen een onafhankelijke Oekraïense staat kan het leven en de onsterfelijkheid van het Oekraïense volk verzekeren. (...) Stem tegen het imperiale federatieve Unieverdrag." De "nee"-campagne was geen succes; 71% van de Oekraïners stemde "ja". De Augustusstaatsgreep in Moskou veranderde echter alles: Oekraïne verklaarde zich onafhankelijk en op 1 december 1991 stemde 92% van de Oekraïners vóór onafhankelijkheid. 17 maart 1991: referendum in negen Sovjetrepublieken (inclusief de Oekraïense SSR) over het Nieuwe Unieverdrag voor het behoud en grondig hervormen van de Sovjet-Unie.Vraag: "Vindt U het noodzakelijk om de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken in stand te houden als een vernieuwde federatie van gelijkwaardige soevereine republieken, waarin de rechten en vrijheden van iedereen, ongeacht nationaliteit, volledig worden gewaarborgd?"Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p492 : 71,48%: 28,52% 17 maart 1991: referendum in Oekraïne over toetreding tot het Nieuwe Unieverdrag op basis van de Verklaring van Staatssoevereiniteit van Oekraïne (eerder aangenomen op 16 juli 1990).Vraag: "Bent U het ermee eens dat Oekraïne deel zou moeten uitmaken van een Unie van Soevereine Sovjetstaten op basis van de Verklaring van Staatssoevereiniteit van Oekraïne?"Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) Elections in Europe: A data handbook, pg. 1985 : 81,69%: 18,31% 17 maart 1991: regionaal referendum in de drie West-Oekraïense (Galicische) oblasten Lviv, Ivano-Frankivsk en Ternopil over Oekraïense onafhankelijkheid.Vraag: "Wilt U dat Oekraïne een onafhankelijke staat wordt die zelfstandig beslist over alle kwesties op het gebied van binnenlands en buitenlands beleid, en die gelijke rechten voor alle burgers waarborgt, ongeacht hun etnische of religieuze achtergrond?": 88,3%: 11,7% 1 december 1991: referendum in Oekraïne over de Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne (eerder aangenomen op 24 augustus 1991).Vraag: "Steunt U de Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne?": 92,26%: 7,74%
Resultaten in kaarten
Analyse Bij alle vier referenda stemde een meerderheid "ja", hoewel de eerste en tweede vraag een behoud van de Sovjet-Unie voorstonden en de derde en vierde vraag de onafhankelijkheid van Oekraïne voorstonden. De verschillen in de resultaten zijn te verklaren door: afwijkende formuleringen in de vraagstellingen tussen het eerste en het tweede referendum; het feit dat het derde referendum alleen in de drie meest onafhankelijkheidsgezinde West-Oekraïense oblasten werd gehouden; en het feit dat het vierde referendum 8,5 maanden later werd gehouden, toen de Sovjet-Unie na de Augustusstaatsgreep in Moskou reeds in verregaande staat van ontbinding verkeerde en parlementen van de meeste sovjetrepublieken – inclusief van Oekraïne zelf – zich reeds onafhankelijk hadden verklaard.
Campagne maart 1991
Zie ook Taalwet Oekraïne 1989 (28 oktober 1989) Oekraïense parlementsverkiezingen 1990 (maart 1990) Verklaring van Staatssoevereiniteit van Oekraïne (16 juli 1990) Revolutie op Graniet (oktober 1990) Nieuwe Unieverdrag (op 17 maart 1991 goedgekeurd per referendum in negen sovjetrepublieken, waaronder Oekraïne) Augustusstaatsgreep in Moskou (19–21 augustus 1991, verstoorde inwerkingtreding Nieuwe Unieverdrag) Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne (24 augustus 1991) Onafhankelijkheidsreferendum Oekraïne (1 december 1991) Akkoord van Białowieża (8 december 1991)
Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Oekraïne Categorie:Verkiezingen in 1991 Categorie:Uiteenvallen van de Sovjet-Unie