right|thumb|300px|Het Koninkrijk Galicië-Wolynië (1245–1349) De Galicisch-Wolynische Oorlogen, ook wel Galicisch-Wolynische Successieoorlog, waren een reeks successieoorlogen die tussen 1340 en 1392 werden uitgevochten om de troonopvolging in het Vorstendom Galicië-Wolynië, ook bekend als Rood-Roethenië (in huidig West-Oekraïne, Oost-Polen en Zuidwest-Belarus).
Nadat Bolesław George II in 1340 door lokale Roetheense edelen was vergiftigd, maakten zowel het Grootvorstendom Litouwen als het Koninkrijk Polen aanspraak op het koninkrijk. Na een langdurig conflict werd Galicië-Wolynië verdeeld tussen Polen (Galicië) en Litouwen (Wolynië) en hield Roethenië op te bestaan als onafhankelijke staat. Polen verwierf een grondgebied van ongeveer 52.000 km2 met 200.000 inwoners.
Achtergrond De broers Andreas en Leo (Lev) II stierven rond 1322, zonder een mannelijke opvolger achter te laten in Galicië-Wolynië. In plaats van zijn zoon Liubartas (die getrouwd was met de dochter van Andreas) te benoemen en een oorlog met Polen te veroorzaken, sloot Gediminas van Litouwen een compromis met Wladislaus "de Korte" van Polen. Beide partijen kwamen overeen om de veertienjarige Bołeslaw II George (Joeri II Boleslav), een Mazovische prins en neef van Leo en Andreas, op de troon te zetten. Joeri Boleslav, geboren als George Bolesław, was de zoon van Trojden I van Czersk uit de Poolse Piasten-clan, een neef van Wladislaus en neef van Gediminas' schoonzoon Wenceslaus van Płock. Om het compromis te versterken, werd Bolesław verloofd met Eufemija, de dochter van Gediminas. In april 1340 werd hij vergiftigd door lokale edelen die een hekel hadden aan de groeiende Poolse en Boheemse invloed aan het Roetheense hof. Joeri Boleslav had geen erfgenaam en zijn dood bracht het broze machtsevenwicht in de regio aan het wankelen.
Conflicten Eerste fase Binnen enkele dagen na de moord op Joeri Boleslav viel Casimir III van Polen het koninkrijk binnen om Poolse kooplieden en katholieke inwoners te redden van aanvallen in Lviv. In juni 1340 keerde Casimir terug met een groter leger, veroverde Lviv en stak het Hoge Kasteel van Lviv in brand. Na vier weken sloot hij een overeenkomst met de plaatselijke edelen en hun leider Dmytro Dedko: in ruil voor hun diensten zouden de plaatselijke edelen bescherming genieten van de Poolse koning. De overeenkomst was echter van korte duur. Er zijn weinig gegevens beschikbaar, maar het lijkt erop dat Galicië-Wolynië werd verdeeld tussen de Litouwers (Liubartas regeerde over Wolynië en de hoofdstad Volodymyr) en de lokale edelen (Detko regeerde over Galicië). In de winter van 1340–1341 viel de Gouden Horde (waarschijnlijk met Litouwse hulp) Polen aan en bereikte Lublin, nadat het vorstendom Galicië zijn tribuut aan de Mongoolse khan had verminderd. Kroniekschrijver maakt melding van aanvallen door de Mongolen op Hongarije, de mark Brandenburg en Pruisen in deze periode. De inval verzwakte de Poolse invloed in het vorstendom Galicië. Om Casimir te hulp te schieten, trok een Hongaars contingent onder leiding van Willem (Vilmos) trok de Roetheense grens over en vocht tegen de Mongolen. Eufemija, de weduwe van Joeri Boleslav, werd in de winter van 1342 vermoord door verdrinking in de Wisła om haar buiten de troonopvolgingsstrijd te houden. Detko, die erin geslaagd was Polen, Litouwers en Mongolen tegen elkaar uit te spelen, verdween in 1344 uit de geschreven bronnen. In datzelfde jaar laaide het directe conflict tussen Polen en Litouwen weer op, maar al snel werd er een vredesverdrag ondertekend: Wolynië werd toegewezen aan Liubartas en Galicië aan Casimir.
Tweede fase Nadat de Litouwers in 1348 in de door de Duitse Orde waren verslagen, verloor Liubartas al zijn gebieden, met uitzondering van het oostelijke deel van Wolynië met Loetsk, aan Casimir en diens bondgenoot Lodewijk I van Hongarije (Lodewijk was deze gebieden beloofd voor het geval Casimir zonder erfgenaam zou sterven). Liubartas' broers Algirdas en Kęstutis organiseerden verschillende expedities naar Polen en Rood-Roethenië. De Litouwers sloten een bondgenootschap met Moskovië: Liubartas trouwde met een niet bij naam genoemde dochter van Konstantijn van Rostov, een familielid van Simeon van Moskou, en Algirdas trouwde met , schoonzus van Simeon. 280px235pxKoninkrijk Polen (1333–1370), met territorialeuitbreiding naar het zuidoosten (lichtroze).Rood-Roethenië (donkerrood) ten tijdevan de Tweede Poolse Republiek. In het voorjaar van 1351 werd Lubartas door Lodewijk gevangengenomen, maar in de zomer werd hij vrijgelaten nadat er een wapenstilstand was gesloten met Kęstutis. De overeenkomst ging niet door en in 1352 volgden er nog meer militaire aanvallen. In het najaar van 1352 werd er opnieuw een wapenstilstand gesloten, die voor de Litouwers vrij gunstig uitpakte: Lubartas kreeg niet alleen Wolynië en Podolië (Podillia), maar ook Belz en Chełm (Cholm). Maar al in 1353 viel Liubartas opnieuw aan. Casimir reageerde hierop door met speciale toestemming van paus Innocentius VI een grootschalige veldtocht tegen de heidense Litouwers te organiseren. Toen de veldtocht niet het gewenste resultaat opleverde, overwoog Casimir een bondgenootschap met de Litouwers.
In 1366 hervatte Casimir, in samenwerking met Ziemovit III van Mazovië en de neven van Liubartas, de oorlog. Terwijl Algirdas verwikkeld was in conflicten in het oosten en Kęstutis tegen de Duitse Ridders vocht, moest Liubartas in zijn eentje de verdediging op zich nemen en werd hij verslagen. In de herfst van 1366 werd een verdrag ondertekend: Liubartas behield alleen Oost-Wolynië met Loetsk en raakte enigszins afhankelijk van Polen (hij moest zich neutraal opstellen indien Polen Litouwen zou aanvallen). Casimir beloonde zijn bondgenoten: Joeri, zoon van , kreeg Chełm, zijn broer Aleksander kreeg Volodymyr, en Joeri, zoon van Narimantas, bleef heersen over Belz.
Derde fase
In 1370 maakte Liubartas gebruik van de dood van Casimir en veroverde hij heel Wolynië, inclusief Volodymyr. Tussen 1370 en 1387 stond Galicië onder het bewind van de Hongaarse kroon. Lodewijk van Hongarije benoemde Wladislaus II van Opole tot zijn regent in de regio. In 1376 laaide de oorlog weer op: Liubartas, Kęstutis en Joeri van Belz vielen Sandomierz en Tarnów aan, drongen door tot aan Krakau en namen talrijke gevangenen. Na de vergeldingsactie van Lodewijk moest Liubartas trouw zweren aan Hongarije, aangezien zijn zonen als gijzelaars waren meegenomen. Liubartas kon weinig hulp van Litouwen verwachten, aangezien zijn broer Algirdas in 1377 was overleden. In 1378 voegde Lodewijk Galicië rechtstreeks toe aan het Koninkrijk Hongarije. Na de dood van Lodewijk in 1382 veroverde Liubartas door Hongaren beheerde kastelen (waaronder Kremenets en Przemyśl), maar hij begon geen nieuwe grootschalige oorlog. In die tijd waren Litouwen, Polen en Hongarije, de drie belangrijkste kanshebbers voor het voormalige Galicië-Wolynië, verwikkeld in dynastieke opvolgingsconflicten. De Poolse edelen kroonden de Hongaarse Jadwiga van Polen (Hedwig) tot hun koningin en nodigden de Litouwer Jogaila uit om met haar te trouwen. Jadwiga en Jogaila sloten in 1385 de Unie van Kreva, waarmee een personele unie tussen Polen en Litouwen tot stand kwam. In 1387 voegde Jadwiga Galicië definitief bij Polen.
Liubartas stierf rond 1384 en zijn troon werd overgenomen door zijn zoon Theodoor (Fedir), de vorst van Podolië. Jogaila begon de soevereiniteit van Fedir in Wolynië in te perken. Jogaila, in de hoop zich na de Litouwse burgeroorlog van 1381–1384 te verzoenen met zijn neef Vytautas, beloofde zelfs Loetsk en Volodymyr aan Vytautas. Dat stelde Vytautas echter niet tevreden; hij wilde zijn erfgoed in Trakai terugwinnen en macht verwerven in het Groothertogdom Litouwen, en zo ontketende hij de Litouwse burgeroorlog van 1389–1392. De burgeroorlog eindigde met het Verdrag van Ostrów van 1392, waarmee de kwestie rond Galicië en Wolynië definitief werd geregeld. Terwijl Litouwen Wolynië inlijfde, nam Polen de titel van Galicië over: Dei gratia rex Polonie et Russie, nec non Cracovie, Sandomirie, Siradie, Lancicie, Cuiavie, et Pomeranieque Terrarum et Ducatuum Dominus et Heres.
Zie ook Galicisch–Wolynische Kroniek, omvat gebeurtenissen in West-Oekraïne en aangrenzende gebieden van 1200 tot 1292. Litouwse Kronieken, omvatten gebeurtenissen van met name de 14e en 15e eeuw, inclusief de Galicisch-Wolynische Oorlogen Litouws Roes', de Roetheense gebieden onder de heerschappij van het grootvorstendom Litouwen
Categorie:Oorlog in de 14e eeuw Categorie:Geschiedenis van Litouwen Categorie:Oorlog van Oekraïne Categorie:Geschiedenis van Polen Categorie:Geschiedenis van Roethenië Categorie:Successieoorlog Categorie:Gouden Horde