Een trialoog is een gesprek tussen drie personen, groepen of partijen. Het woord werd in de twintigste eeuw gevormd naar analogie van dialoog, waarbij het voorvoegsel dia- ten onrechte werd opgevat als 'twee'; in het Grieks betekent dia echter 'doorheen' of 'tussen'. De term is opgenomen in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
Het woord wordt vooral gebruikt in vier contexten: in de algemene betekenis van driehoeksoverleg, in het Europese wetgevingsproces, in het interreligieuze gesprek, en in de geestelijke gezondheidszorg en ouderenzorg.
Algemene betekenis In algemene zin verwijst een trialoog naar elk gesprek waarin drie partijen elkaar als gelijkwaardige gesprekspartners ontmoeten. Het Nederlandse Interprovinciaal Overleg hanteert de term sinds enkele jaren voor besloten gesprekken tussen politici, beleidsmakers en uitvoerders, bedoeld om de afstand tussen deze drie werelden te verkleinen.
Trialoog in het Europese wetgevingsproces In het Europese wetgevingsproces is een trialoog een informele onderhandeling tussen vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Europese Commissie. Het doel is om in de gewone wetgevingsprocedure tot een gezamenlijke compromistekst te komen die voor de drie instellingen aanvaardbaar is.
Trialogen kunnen plaatsvinden in iedere fase van de wetgevingsprocedure, maar vinden meestal plaats nadat het Parlement en de Raad ieder een eigen standpunt hebben bepaald. Het Parlement of de Raad zit de trialoog voor en organiseert de vergadering; de Commissie treedt op als bemiddelaar. Vanuit de Raad wordt de bijeenkomst doorgaans bijgewoond door een vertegenwoordiger van het land dat het roterende voorzitterschap vervult, vanuit het Parlement door de penvoerder of rapporteur op het betreffende dossier. Het bereikte voorlopige akkoord moet vervolgens nog formeel worden bekrachtigd door zowel het voltallige Parlement als de Raad.
De trialoog wordt geprezen omdat zij het wetgevingsproces versnelt, maar ook bekritiseerd vanwege de verminderde transparantie: de onderhandelingen vinden achter gesloten deuren plaats en worden niet openbaar gemaakt. In de Brusselse praktijk wordt de term in spreektaal vaak verkort tot triloog, een woord dat volgens de Van Dale strikt genomen iets anders betekent, namelijk een onwillekeurig trillend oog.
Interreligieuze trialoog In de interreligieuze context verwijst een trialoog naar het gesprek tussen vertegenwoordigers van de drie monotheïstische abrahamitische religies: christendom, jodendom en islam. Het bekendste Nederlandstalige initiatief is de Antwerpse trialoog, die in 2002 ontstond op initiatief van de Gemeenschap Sant'Egidio, in de gespannen sfeer na de moord op de Antwerpse islamleraar Mohammed Achrak en de daaropvolgende rellen in Borgerhout. Aan deze trialoog namen de priester Hendrik Hoet, rabbijn Aharon Malinsky en imam Jamal Maftouhi deel. De gesprekken werden in 2005 door Jan De Volder gebundeld in het boek Trialoog. Gesprekken tussen priester Hendrik Hoet, rabbijn Aharon Malinsky en imam Jamal Maftouhi, uitgegeven bij Lannoo.
Trialoog in de geestelijke gezondheidszorg en ouderenzorg In de geestelijke gezondheidszorg is een trialoog, ook wel triade genoemd, het gesprek tussen de patiënt (of cliënt), zijn naasten of familie en de hulpverlener. Het uitgangspunt is dat deze drie partijen als gelijkwaardige partners aan tafel zitten, ieder met eigen kennis en ervaring. De methode wordt in Vlaanderen onder meer bevorderd door het Familieplatform Geestelijke Gezondheidszorg en Similes, en wordt gezien als correctie op het lange tijd dominante tweegesprek tussen behandelaar en cliënt waarin familieleden geen plaats hadden.
In de Vlaamse ouderenzorg wordt de term sinds 2020 gehanteerd voor het driehoeksoverleg tussen bewoners, familie en woonzorgcentrum, onder meer in het samenwerkingsproject Verbinding in Trialoog van de koepelorganisaties Zorgnet-Icuro, VVSG en VLOZO.
Zie ook Dialoog Monoloog
Categorie:Communicatie Categorie:Europese Unie