250px|thumb|right|Kaart van hogesnelheidslijnen in Italië. De hogesnelheidslijnen in Italië bestaan uit twee lijnen die de meeste grote steden van het land met elkaar verbinden. De eerste lijn verbindt Turijn met Salerno via Milaan, Bologna, Florence, Rome en Napels; de tweede loopt van Turijn naar Venetië via Milaan en Verona en is op sommige trajecten nog in aanbouw. De treinen rijden met een topsnelheid van 300 km/u.
Het passagiersvervoer wordt verzorgd door Trenitalia en, sinds april 2012, door Italo (NTV), 's werelds eerste particuliere open-access-exploitant van hogesnelheidstreinen die concurreert met een staatsmonopolie. In 2011 maakten 25 miljoen passagiers gebruik van het netwerk. In 2015 steeg het aantal reizigers tot 55 miljoen voor Trenitalia en 9,1 miljoen voor NTV, wat neerkomt op een totaal van 64 miljoen passagiers.
Netwerk Lijn Lengte Opening Reistijd Topsnelheid Milaan–Bologna 215 km 13 december 2008 0:53 300 km/u Bologna–Florence 79 km 5 december 2009 0:35 300 km/u Florence-Rome "Direttissima" 254 km 24 februari 1977 / 26 mei 1992 1:18 250 km/u Rome–Napels 205 km 19 december 2005 / 13 december 2009 1:08 300 km/u Napels–Salerno "via Linea Monte Vesuvio" (L.M.V.) 29 km 15 april 2008 0:30 250 km/uname="rfidonet" /> Turijn–Milaan 125 km 10 februari 2006 (Turijn–Novara)13 december 2009 (Novara–Milaan) 0:44 300 km/u Milaan–Verona (gedeeltelijk onder constructie) 67 km 10 juni 2007 (Milaan–Treviglio)11 december 2016 (Treviglio–Brescia) 0:36 200 km/u (Milaan–Treviglio) 300 km/u (Treviglio–Brescia) Padua–Venetië (Mestre) 25 km 1 maart 2007 0:14 220 km/u Totaal 999 km
Milaan-Salerno
De verbinding tussen Milaan en Salerno vormt de belangrijkste noord-zuidverbinding van het hogesnelheidsnetwerk.
Het traject Milaan–Bologna werd op 13 december 2008 geopend. De bouwkosten bedroegen ongeveer 6,9 miljard euro. De 182 km lange lijn loopt parallel aan de Autostrada del Sole en doorkruist zeven provincies en 32 gemeenten. Er zijn acht aansluitingen op historische lijnen. Bij de knooppunt van Reggio Emilia werd in juni 2013 een nieuw station geopend, ontworpen door de Valenciaanse architect Santiago Calatrava. Calatrava ontwierp ook een karakteristieke brug waar de lijn de A1-snelweg kruist. De lijn loopt door een nieuw station met meerdere verdiepingen in Bologna (het belangrijkste spoorwegknooppunt van Italië), ontworpen door de Japanse architect Arata Isozaki.
Het traject Bologna–Florence werd op 12 december 2009 geopend, waardoor de reistijd tussen beide steden nu 37 minuten bedraagt. De aanleg van het hogesnelheidstraject Bologna–Florence was bijzonder complex, vooral omdat ongeveer 93% van de 78,5 km door tunnels onder het Apennijnengebergte loopt. De lijn telt negen tunnels, variërend in lengte van 600 m tot 18,5 km, gescheiden door korte bovengrondse stukken (in totaal minder dan 5 km). Florence krijgt een groot nieuw hogesnelheidsstation met meerdere verdiepingen in Belfiore, ontworpen door de Britse architect Norman Foster.
Het traject Florence–Rome bestaat uit de oudere “Direttissima” lijn tussen de twee steden, met een lengte van 240 km. De “Direttissima”, de eerste hogesnelheidslijn in Europa, werd tussen 1977 en 1992 voltooid. Dit traject wordt momenteel gemoderniseerd door Rete Ferroviaria Italiana. Bij het binnenrijden van Rome kunnen hogesnelheidstreinen kiezen om te stoppen bij het nieuwe intermodale station in Tiburtina, ontworpen door architectenbureau ABD Associate onder leiding van Paolo Desideri, of bij het station Termini.
Het traject Rome–Napels loopt vanuit de Italiaanse hoofdstad in zuidelijke richting. Het eerste nieuwe hogesnelheidstraject van het project werd in december 2005 in gebruik genomen. Deze lijn loopt door 61 gemeenten in twee regio’s (Lazio en Campanië) en sluit aan op het bestaande nationale spoorwegnet bij Frosinone Nord, Cassino Sud en Caserta Nord. Op 13 december 2009 werden de werkzaamheden aan de laatste 18 km van de lijn tussen Gricignano en Napoli Centrale voltooid. In de regio Campania loopt de lijn door Afragola, waar een groot nieuw overstapstation is gebouwd, ontworpen door de in Irak geboren architecte Zaha Hadid.
Turijn-Triëst Het traject Turijn-Novara van de corridor Turijn-Triëst is 85 km lang en werd in februari 2006 geopend. Het traject Novara-Milaan werd op 12 december 2009 geopend, waardoor een reis van 59 minuten tussen Milaan Centraal en Turijn Porta Nuova mogelijk werd (45 minuten van Milaan Porta Garibaldi naar Turijn Porta Susa). Samen zijn de twee trajecten 125 km lang, waarvan 80% (98 km) in de regio Piëmont (provincies Turijn, Vercelli en Novara) en 20% (27 km) in de regio Lombardije (provincie Milaan). Om de milieu-impact op het gebied tot een minimum te beperken, is bijna de gehele lengte van de hogesnelheidslijn Turijn-Milaan parallel aan de snelweg A4 Turijn-Milaan aangelegd.
Het traject Milaan-Venetië omvat het stuk van Padua naar Mestre (richting Venetië), dat sinds maart 2007 in gebruik is, en het traject Milaan-Brescia, dat langs de snelweg A35 loopt en op 11 december 2016 in gebruik is genomen. Tussen Brescia en Verona zal de nieuwe hogesnelheidslijn over 30 km van de totale lengte van 48 km parallel lopen aan de A4-snelweg, en bij Lonato del Garda zal een tunnel van 7,4 km worden aangelegd. De voltooiing van dit traject stond gepland voor 2023. Het laatste traject van 75 km tussen Verona en Padua zal worden aangelegd door de bestaande spoorlijn te verviervoudigen. Het contract hiervoor werd in augustus 2020 gegund en de voltooiing is gepland voor 2027. Het traject tussen Verona en Vicenza zal als eerste worden aangelegd. Projecten Milaan-Genua In 2006 werd een spoorlijn van Milaan naar Genua goedgekeurd voor een bedrag van 6,2 miljard euro; de bouwwerkzaamheden gingen in 2011 van start. De spoorlijn, die momenteel uit twee sporen bestaat met snelheden tot 160 km/u, wordt tussen het station Milano Rogoredo en de ingang van de nieuwe basistunnel uitgebreid tot vier sporen met snelheden tot 180 km/u. Deze laatste zal een operationele snelheid van 250 km/u hebben. De werkzaamheden tussen Genua en Tortona werden tijdelijk stilgelegd vanwege financieringsproblemen, maar zijn in 2019 hervat en zullen naar verwachting in juni 2026 voltooid zijn en begin 2027 in gebruik worden genomen.
Vanaf september 2025 was alleen het traject tussen Milano Rogoredo en Pieve Emanuele in aanbouw. Milaan-Venetië
Op het traject van Milaan naar Venetië moeten hogesnelheidstreinen tussen Brescia en Padua nog steeds gebruik maken van het conventionele spoor. Het resterende deel van Brescia naar Padua is in aanbouw en kost 9,82 miljard euro, terwijl de rest van het traject al in gebruik is. Het traject is aangelegd voor een snelheid van 250 km/u. Het traject tussen Brescia en Verona zal in 2026 worden voltooid, terwijl de aanleg van het traject tussen Verona en Padua naar verwachting in 2029 zal zijn afgerond, inclusief een 7,7 km lange tunnel tussen Lonato del Garda en Desenzano del Garda. Napels-Bari De aanleg van de spoorlijn tussen Napels en Bari is in 2015 van start gegaan en zal de reistijd tussen Napels en Bari terugbrengen van vier naar twee uur. Het totale project kost 6,2 miljard euro; de laatste 2,1 miljard euro die nodig was om het project te voltooien, werd in 2019 goedgekeurd. De voltooiing van de spoorlijn staat gepland voor 2027.
Palermo-Catania Palermo en Catania, de grootste steden van Sicilië, zijn momenteel met elkaar verbonden via een enkelsporige spoorlijn, wat de snelheid en capaciteit van de lijn beperkt. Er worden momenteel werkzaamheden uitgevoerd om hogere snelheden en een dubbelsporige tracé te realiseren; het eerste traject van 38 km tussen Bicocca en Catenanuova is in aanbouw. Dit zal een hogere maximumsnelheid van 200 km/u mogelijk maken, vergeleken met de huidige 90 km/u. De bouw is in 2019 van start gegaan en kost 415 miljoen euro. De werkzaamheden aan beide sporen zullen naar verwachting in 2023 worden afgerond. Uiteindelijk zullen verdere verbeteringen als onderdeel van het totale project van 8 miljard euro een maximumsnelheid van 250 km/u (155 mph) op de lijn mogelijk maken. Door de modernisering van de lijn zal de reistijd tussen Palermo en Catania in 2025 worden teruggebracht tot één uur en 45 minuten, wat een besparing van één uur oplevert.
Lyon-Turijn
De spoorlijn Turijn–Lyon zal Turijn, Lyon en Chambéry met elkaar verbinden en de Italiaanse en Franse hogesnelheidsspoorwegnetten aan elkaar koppelen. Deze lijn zou de rol van de huidige Fréjus-spoorlijn overnemen. Het project kost 26 miljard euro, waarbij de Mont d'Ambin-basistunnel, een 57,5 km lange transalpiene tunnel tussen Italië en Frankrijk, 18,3 miljard euro kost. Hoewel het plan zeer controversieel was, keurde de Italiaanse senaat de financiering medio 2019 goed, waarbij het project voorlopig in 2032 voltooid zou moeten zijn.
Verona-Innsbruck
De Brenner-basistunnel zal Verona, Innsbruck en München met elkaar verbinden en zo de Italiaanse, Oostenrijkse en Duitse spoorwegnetten aan elkaar koppelen. De tunnel vormt de belangrijkste schakel in een reeks projecten die, als onderdeel van de trans-Europese vervoersnetwerken, een doorlopende verbinding zullen creëren van Berlijn in Duitsland naar Palermo op Sicilië. De tunnel doorkruist de grens tussen Innsbruck in Oostenrijk en Franzensfeste in Italië. De totale kosten van de tunnel worden geraamd op 8,4 miljard euro, waarvan 40% gelijkelijk wordt medegefinancierd door Italië en Oostenrijk en 50% door de Europese Unie. In 2020 was de helft van de lengte van de tunnel uitgegraven en de opening staat gepland voor 2032.
Aan de Italiaanse kant wordt een nieuwe hogesnelheidslijn tussen Verona en Franzensfeste aangelegd, met een lengte van ongeveer 180 km, inclusief de 15,4 km lange Schalderer-tunnel. De lijn zal een ontwerpsnelheid hebben van 200–250 km/u en zal de huidige twee sporen van de bestaande lagesnelheidslijn verviervoudigen. Er is ongeveer 5 miljard euro voor begroot en de voltooiing wordt verwacht tegen het einde van de werkzaamheden aan de Brenner-basistunnel.