Een Zetduivelpuzzel (Engels: Printers Devilry) is een genre cryptische kruiswoordpuzzel. Het puzzeltype werd in 1937 geïntroduceerd door Afrit (Alistair Ferguson Ritchie). Anders dan bij de puzzels van Ximenes (Derrick Somerset Macnutt) bevatten de aanwijzingen geen omschrijving van het antwoord. In plaats daarvan bestaat elke aanwijzing uit een zin waaruit een reeks letters is verwijderd. Waar nodig worden interpunctie en woordafbrekingen herschikt om een nieuwe, min of meer grammaticale zin te vormen. De taak van de oplosser is om de ontbrekende letters te reconstrueren. Deze letters vormen een woord of uitdrukking die in het diagram moet worden ingevuld.
Geschiedenis thumb|Een 'balkjesdiagram', het soort dat Ximenes en Azed gebruiken in hun puzzels Afrits eerste Printer’s Devilry‑puzzel verscheen op 2 juni 1937 in The Listener (puzzel 377). De oorspronkelijke uitleg luidde:
De diagramwoorden zijn complete woorden die oorspronkelijk ‘verborgen’ waren in de aanwijzingen. Vermoedelijk heeft de puzzelmaker, die zag dat bepaalde opeenvolgende letters een woord of woorden vormden, deze verwijderd en de lege ruimte opgevuld. Soms werd daarbij wat meer vrijheid genomen met de spaties en leestekens, maar de volgorde van de letters bleef ongewijzigd. Elke aanwijzing bevat slechts één onderbreking, en de diagramwoorden tonen de weggelaten letters in hun oorspronkelijke volgorde.
Andere latere kruiswoordpuzzelmakers hebben de vorm overgenomen, waaronder Ximenes en Azed en de vorm is ook gebruikt in gemengde puzzels die verschillende soorten omschrijvingen van een puzzel. Ximenes merkte op dat Printer’s Devilry een van de populairste niet‑gewone puzzeltypes was. Hij publiceerde doorgaans elke acht maanden een Printer’s Devilry, terwijl andere bijzondere puzzeltypes slechts jaarlijks verschenen.
Naamgeving De puzzelnaam verwijst naar de term printer's devil, een oude Engelse term voor een leerling-drukker. Als er fouten in het zetsel slopen, werd dat soms toegeschreven aan 'de duivel'. Omdat de puzzel draait om letters die verdwijnen, gaten die worden dichtgemaakt en zinnen die worden 'verprutst', precies zoals een onhandige leerling‑drukker (printer’s devil) vroeger fouten kon maken in het zetsel. Net zoals het Nederlandse woord 'zetduiveltje' verwijst naar iemand die bij het zetten van drukwerk hielp.Wikiwoordenboek
Voorbeelden Net als bij een cryptogram heeft de oppervlakkige lezing van een Printer’s Devilry‑aanwijzing niets met het antwoord te maken. Een cryptische kruiswoordpuzzel volgens de Ximeneaanse regels bestaat uit woordspeling en een definitie. Eenvoudig voorbeeld Azed gaf de volgende aanwijzing A galling remark – an effective riposte is difficult (7) Het antwoord is INSTATE, dat in de aanwijzing kan worden ingevoegd om een nieuwe zin te vormen Against a telling remark, an effective riposte is difficult. Om deze zin te verkrijgen, wordt een spatie verwijderd tussen "a" en "galling", worden twee spaties toegevoegd aan "instate" en wordt het streepje vervangen door een komma. Nederlands voorbeeld Het genre is in Nederlend uiterst zeldzaam, een voorbeeld met het oplossingswoord SPATIE is: Samen ruim 10 uur hees pa tien ton. Het publiek nam letterlijk wat afstand.(6) wordt Samen ruim 10 uur heen Ton? Het publiek nam letterlijk wat afstand. Complex voorbeeld Ximenes merkte op dat Printer’s Devilry‑aanwijzingen variëren in moeilijkheidsgraad. Een moeilijke aanwijzing kan aanzienlijke veranderingen in de zinsstructuur vereisen, zoals in dit voorbeeld van Bernard Lacy: When he was dancing at the center, I could not see Jose like Tex, pens Esther. 'E were too high. (8) De zin moet worden aangepast tot When he was dancing at the center, I could not see Jose Limon as ticket expenses there were too high met als aanwijzingswoord MONASTIC. De aanwijzing bevat meerdere kunstmatige woordbreuken die pas logisch worden wanneer het woord MONASTIC wordt ingevoegd. De letters van het antwoord verschijnen altijd in volgorde en aaneengesloten; de zin wordt slechts op één plek onderbroken.
Veelgemaakte fouten De omschrijvingen in Printer’s Devilry kunnen op het eerste gezicht ongrammaticaal of onzinnig lijken, maar de volledige zin moet altijd logisch en natuurlijk zijn. Een veelvoorkomende fout is het omgekeerd werken: een zin verzinnen die natuurlijk leest, maar die — gecombineerd met het antwoord — een onnatuurlijke of niet‑idiomatische zin oplevert.
Ximenes bekritiseerde bijvoorbeeld de volgende aanwijzing Do all the lines of travel cross in Galway? Slack supervision (6) Het antwoord is MORALE, wat leidt tot Do all the lines of tram or a level crossing always lack supervision? Volgens Ximenes was deze zin zo onnatuurlijk dat de aanwijzing bijna onoplosbaar zou zijn. De onnatuurlijkheid van de zin is juist het probleem dat Ximenes bekritiseerde.
Ook wordt het als zwak beschouwd wanneer de breuk aan het begin of einde van een woord staat.
Categorie:Taalpuzzel