thumb|Midden tegeltableau, rechtsboven gevelsteen (april 2026)
Rozengracht 204 te Amsterdam is een gebouw aan de Rozengracht in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond Die Rozengracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk mee. Rond 1890 werd de gracht gedempt onder meer vanwege de stankoverlast van stilstaand grachtenwater. Na die demping ontwikkelde de straat Rozengracht zich tot een van de belangrijkste verkeersaders naar Amsterdam Oud-West en later Amsterdam Nieuw-West.
Gebouw Het gebouw dateert uit de periode dat de Rozengracht al een straat was. Aan ontbrekende huisnummers ter plaatse (oostelijk buur in 202; westelijke buur 212) te zien, werd hier rond 1896 een aantal panden gesloopt om plaats te maken voor een nieuw pand dan wel grote verbouwing van een ouder pand, architect bij dit project was bouwkundig ingenieur C.T.J. Louis Rieber. Opdrachtgever waren Fr. T. Croes en A.J. Croes, die dat gebouw zagen als uitbreiding van de fabriek aan de Lijnbaansgracht 109-111. In 1897 gaf Siroopfabriek IJsland van Croes aan dit samengestelde gebouw te betrekken. De fabriek maakte ook rietsuikerstroop. Rond 1919 werden in verband met de opheffing van de firma de panden ter verkoop gezet. Erven Lucas Bols kocht de gebouwen in 1920/1921 en liet de naam IJsland overschilderen met Erven Lucas Bols.Stadsarchief Amsterdam Foto Rozengracht 204 circa 1921 Herman Ambrosius Jan Baanders en Jan Baanders Sr. gaven leiding aan de ombouwing.Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank: Bouwtekening van Baanders (1921; geraadpleegd 21 mei 2026) Bols vertrok hier in de jaren zeventig. In de jaren twintig van de 21 eeuw is er een meubeltoonzaal gevestigd.Studio Henk met foto’s van interieur (geraadpleegd 21 mei 2026)
Het gebouw maakt een wat gedrongen indruk. Dit wordt veroorzaakt door de (relatief) geringe hoogte en de (relatief) brede opzet. Het gebouw zelf geeft een symmetrische gevel met zichtbare middenas, die echter door de gevelopeningen asymmetrisch is ingericht. Die asymmetrie wordt benadrukt door het verschil in bouwlagen afgaande op de raampartijen. Het linkerdeel heeft boven de bedrijfstoegang één zichtbare bovenverdieping, terwijl boven de rechter toegang er twee zichtbaar zijn. Beide eindigen overigens op dezelfde hoogte. Daarboven begint de zolder onder zadeldak achter een tuitgevel. In de gevel zijn daar twee (zeer) kleine vensters geplaatst met daarboven uitkragend baksteen. Binnen de bebouwing van de noordelijke gevelwand valt het gebouw tevens op door wat het niet heeft. Het merendeel van de gebouwen heeft hier hijsbalken, soms uit de oude tijd van pakhuizen, soms uit de nieuwe tijd voor privégebruik. Dit bedrijfsgebouw heeft er geen. De top wordt afgesloten door een pinakel.
Het gebouw is een gemeentelijk monument, maar is in de loop der jaren gemoderniseerd met name op het gebied van glaspartijen. Gemeentedienst Monumenten en Archeologie vond het desondanks monumentaal vanwege de “bijzondere vorm en de eigenzinnige vormgeving” binnen de architectuur. Tevens werd meegenomen de bedrijfsgeschiedenis van Lucas Bols in de stad; schuin aan de overzijde staat bijvoorbeeld Rozengracht 95-105, ook voormalige Lucas Bols. Minder van belang vond ze de genoemde verbouwingen.
Bijzonderheden Het gebouw heeft een aantal bijzondere kenmerken: de toegepaste groen geglazuurde bakstenen die van links naar rechts over de gevel lopen centraal geplaatst een gevelsteen “In de swarte kasstoor”; een afbeelding met drie staalmeestershoeden gemaakt van bevervilt/bont (castor=bever). De steen verwijst naar een voormalige hoedenfabriek die hier gevestigd zou zijn.Amsterdamse Gevelstenen (geraadpleegd 21 mei 2026); de bouwtekening laat echter zien dat het een samengestelde steen is; die bouwtekening plaatst In de swaerte castoor centraal en de drie hoeden links boven de toegang.Stadsarchief Amsterdam: Bouw- en omgevingsdossier (semi-openbaar geraadpleegd 21 mei 2026) drie jaarstenen 1768, 1859 en 1896; de eerste twee vermoedelijk afkomstig uit de gesloopte oudbouw boven de linker deur is een tegeltableau te zien waarop in 2026 te lezen is Siroopfabriek IJsland. fraaie gevelankers.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam