thumb|Linksmidden de armoedezorg, rechts daarvan brandweerkazerne (foto omstreeks 1905) thumb|Gevelversieringen (juni 2026) Rozengracht 226 is een gebouw aan de Rozengracht in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond Die Rozengracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk mee. Rond 1890 werd de gracht gedempt onder meer vanwege de stankoverlast van stilstaand grachtenwater. Na die demping ontwikkelde de straat Rozengracht zich tot een van de belangrijkste verkeersaders naar Amsterdam Oud-West en later Amsterdam Nieuw-West.
Gebouw Rozengracht 226 is een gebouw dat noch aan die gracht noch aan die straat heeft gestaan/staat. Het heeft alleen een toegang vanuit die straat en een Rozengrachthuisnummer. Het is gebouwd op een terreintje dat ontstond na bebouwing van de Verlengde Rozengracht, de Rozengracht tussen Lijnbaansgracht en Singelgracht en een schoolgebouw aan de Marnixstraat, later in de jaren tachtig de brandweerkazerne Rozengracht. Op het terrein staat ook een voormalige brandweerkazerne Rozengracht 238. Beide gezondheidsgebouwen kwamen aan de rand te staan van de overbevolkte Jordaan met veel armoede. Het gebouw ligt ten opzichte van de Rozengracht enigszins verscholen en afgelegen en is vooral zichtbaar vanaf de Singelgracht. Een andere afwijkingen ten opzichte van andere panden aan die straat is dat het is opgetrokken uit hout en ontworpen door de Dienst der Publieke Werken.Stadsarchief Amsterdam: Centraal Tekeningen Archief (dossier 18768), 1888 (geraadpleegd 22 mei 2026)
Deze leverde het ontwerp van twee over de stad verspreide gebouwen waarin de Geneeskundige Armenverzorging plaatsnam, de andere stond aan de Nassauplein-Houtmankade bij de Haarlemmertrekvaart. Het filiaal aan de Rozengracht werd rond 1888 geopend. Het kreeg een soort vakwerkstijl (stijl- en regelwerk) mee en de aanbouwen uit 1902 en 1906 in dezelfde stijl leverden een onregelmatige plattegrond op. Het werd door die verbouwingen een samenstel van een bouwlaag onder schilddak, zadeldak en plat dak. Uit de klassieke tijd kwamen voorts vier- en zesruitvensters.
Monument Het werd op 22 april 2002 opgenomen in het monumentenregister terwijl de meeste rijksmonumenten aan de Rozengracht dat al in 1970 waren. De redengeving vond men in een combinatie van afwijkend materiaal gebruik en de bouwstijl enerzijds en het cultuursociale (sociaal-maatschappelijke ontwikkeling) anderzijds. Monumentenregister over Rozengracht 226 en 226A. Amsterdam-Monumentenstad deelde het als gebouw met chaletstijl en noteerde nog dat toen de armenzorg hier verdween er een dierenkliniek kwam van "Bond voor daadwerkelijke dierenbescherming voor huisdieren van on- en minvermogenden en weinig daadkrachtigen" hetgeen vooral terugvoerde op de arme bevolking van die Jordaan. Zij meldde ook dat Simon Carmiggelt er ooit een verhaal aan heeft besteed voor het boek De Jordaan uit 1965.Amsterdam-Monumentenstad (geraadpleegd 22 mei 2026)Stadsarchief Amsterdam: Beeldbank: Foto Dierenkliniek voor boek Ook in 2026 is er een dierenartspraktijk gevestigd.
Renovatie In 2009 vond er een uitgebreide renovatieplaats onder leiding van Archivolt. Deze renovatie werd in eerste instantie ingezet op vernieuwing van het schilderwerk, maar liep gaandeweg uit op een uitgebreide aanpak, waarbij schadelijk materieel voor het monument (er was teveel vochtcondensatie) werd vervangen. Tevens is toen besloten het gebouw weer haar okergele uiterlijk terug te geven.Archivolt werkzaamheden (geraadpleegd 22 mei 2026)
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rijksmonument in Amsterdam-Centrum