Rosalío Serrano Reyes (Calungusaw, 2 september 1802 – 11 augustus 1867) was een Spaans-Filipijnse landmeter en lexicograaf. Hij werd bekend vanwege zijn Tagalog-Spaanse woordenboeken die in de negentiende eeuw werden gebruikt in het onderwijs in de Spaans koloniale Filipijnen. Hij was de vader van Pedro Serrano Laktaw.
Biografie Rosalío Serrano werd geboren op 2 september 1802 in Calungusaw, een plaats die ongeveer een eeuw later opging in barangay San Jose in de gemeente Bulacan in de provincie Bulacan. Zijn vader, Joaquin Serrano, was een peninsular Spanjaard en zijn moeder, Maria Concepcion Reyes, was van Filipijnse afkomst. Serrano was derhalve een mestizo. Na het overlijden van zijn vader toen hij zeven jaar oud was, moest hij noodgedwongen stoppen met school, om met allerlei baantjes bij te dragen aan het gezinsinkomen.
Hij bekwaamde zich op jonge leeftijd in het vak van schoenmaker en was later hoedenmaker. Na zijn werk door werd hij door Don Mariano del Pilar onderwezen in Spaanse grammatica en kreeg hij rekenlessen. Na zijn huwelijk schreef hij zich in aan de Escuela Normal Superior de Maestros de Manila (een lerarenopleiding in de Filipijnse hoofdstad). Na het voltooien van deze school rondde Serrano ook nog een opleiding tot landmeter af. Nadien werd hij door de provincie Bulacan aangesteld als landmeter. Met zijn oudste zoon Domingo als landmeetassistent maakten ze samen een kaart van de hele provincie.
Naast zijn werk als landmeter was hij ook actief als schilder en musicus. In 1854 bracht hij het woordenboek Diccionario de Términos Comunes Tagalo-Castellano uit. Dit woordenboek bleek populair. Er volgde in 1869 een tweede editie en in 1872 bracht hij als aanvulling erop het woordenboek Nuevo Diccionario Manual Español-Tagalo. De woordenboeken waren bedoeld voor Tagalog-sprekers die geïnteresseerd waren in het leren van het Spaans. Beide woordenboeken vertoonden nog tekortkomingen en fouten, maar ze legden wel het alledaagse Bulakeño-Tagalog vast zoals dat midden negentiende eeuw in gebruik was, en zij vormden de basis voor een systematischer en vollediger woordenboek van het Tagalog dat later werd samengesteld door zijn zoon Pedro Serrano Laktaw. Ook bevatten de woordenboeken van Serrano, in tegenstelling tot de lexicografische werken van andere -religieuze- auteurs uit die tijd, bevatten ze de eerste vertalingen van termen die verband hielden met seksualiteit en moreel verwerpelijke zaken of termen die bij deze religieuze auteurs taboe waren, zoals het woord adulterio (overspel). De uitgebreide editie uit 1869 en het woordenboek uit 1872 werden door de koloniale overheid als verplicht leerboek ingevoerd op Filipijnse scholen.
Serrano overleed in 1867 op 64-jarige leeftijd. Hij was getrouwd met Juana Laktaw. Samen kregen ze acht kinderen: Domingo, Estanislaw, Carlos, Ursula, Eustacic, Pedro, Simeona en Francisco. Zijn zoon Pedro Serrano Laktaw was ook een lexicograaf en taalkundige.
Werk Serrano Reyes is bekend van verschillende woordenboeken en taalwerken, waaronder: Diccionario de Términos Comunes Tagalo-Castellano(1854) Diccionario de Términos Comunes Tagalo-Castellano (uitgebreide editie, 1869) Nuevo Diccionario Manual Español-Tagalo (1872)
De titelpagina’s van deze werken vermelden dat zij bedoeld waren voor gebruik in scholen in Tagalog-sprekende provincies van de Filipijnen. De werken van Serrano Reyes worden genoemd in studies over Spaans-Filipijnse lexicografie uit de koloniale periode. De hispanist Joaquín García-Medall noemt zijn woordenboeken in een overzicht van Filipijnse vocabularia en taalkundige werken uit de periode 1610–1910.
Bronnen (1955), Dictionary of Philippine Biography, Vol 1, Quezon City (2026), Serrano, Rosalío (1802-1867): directorio bibliográfico de gramáticas, diccionarios, obras de ortografía, ortología, prosodia, métrica, diálogos e historia de la lengua, Biblioteca Virtual de la Filología Española (BVFE):, geraadpleegd op 23 mei 2026 (2007), La traducción codificada: las artes y vocabularios hispano-filipinos (1610-1910 Hermeneus, Revista de Traducción e Interpretación, 9, 2007, pp. 117-144
Categorie:Filipijns schrijver Categorie:Lexicograaf Categorie:Persoon in de Spaans koloniale Filipijnen