Uitgeverij Akademperiodyka (Oekraïens: , Vydavnytsjnyj dim "Akademperiodyka") is een uitgeverij van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne (NANU) en een kernorganisatie van de Wetenschappelijke en Uitgeversraad van de NANU. De uitgeverij, opgericht in 2001, publiceert wetenschappelijke tijdschriften oftewel academische periodieken (vandaar de naam "Academ-periodika"), verzamelwerken, fundamentele monografieën, studieboeken voor instellingen voor hoger onderwijs, woordenboeken en populairwetenschappelijke literatuur. De belangrijkste taak van de uitgeverij is het Oekraïense en buitenlandse publiek te informeren over de verworvenheden van de nationale wetenschap. In december 2024 nam zij de activiteiten over van de oudste Oekraïense uitgeverij, Naukova Dumka.
Geschiedenis In de eerste helft van de jaren negentig maakte het gebrek aan financiële middelen bij de Academie van Wetenschappen het moeilijk om wetenschappelijke artikelen te publiceren. Om deze situatie te verhelpen, ontwikkelde de Wetenschappelijke en Uitgeversraad een concept voor het behoud en de ondersteuning van wetenschappelijke literatuur, met name tijdschriften. Op initiatief van de Raad besloot het presidium van de NANU op 21 april 1995 tot de oprichting van een gespecialiseerde drukkerij voor wetenschappelijke tijdschriften.
Dankzij een subsidie van de International Renaissance Foundation kon de eerste drukapparatuur worden aangeschaft. Het bedrijf had het geluk dat het een deel van de versleten apparatuur voor een zacht prijsje kon terugkopen, deze kon opknappen en weer in gebruik kon nemen. De moeilijke fase van het opzetten van de productie werd met succes afgerond dankzij de inspanningen van de eerste directeur van de drukkerij, L. F. Kurtenko.
Sinds het einde van de jaren negentig heeft de prepress-sector een sterke ontwikkeling doorgemaakt. Er werd een redactie- en uitgeverijafdeling opgericht, waarin de redacties van de tijdschriften Bulletin van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne en Verslagen van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne waren ondergebracht. De redactie-, uitgeverij- en drukwerkfasen van hun publicaties werden samengevoegd. In enkele jaren tijd heeft de drukkerij 14 tijdschriften van de NAN van Oekraïne voorbereid en uitgegeven.
Door de opkomst van moderne druk- en computertechnologieën zijn de uitgeverijactiviteiten aanzienlijk uitgebreid. Tegen deze achtergrond heeft het presidium van de NANU op 13 oktober 2000 de resolutie aangenomen getiteld „Over de reorganisatie van de gespecialiseerde drukkerij voor wetenschappelijke tijdschriften bij het presidium van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne”. Sinds 2001 is de Gespecialiseerde Drukkerij actief onder de naam Uitgeverij Akademperiodyka. De structuur van de instelling werd verbeterd, het personeelsbestand werd uitgebreid en de productiecapaciteit werd vergroot. Sindsdien omvatten de taken van de uitgeverij niet alleen het uitgeven, drukken en verspreiden van wetenschappelijke tijdschriften, maar ook het verlenen van drukwerkdiensten en methodologische en adviserende ondersteuning op het gebied van alle publicatiekwesties aan de redacties van academische tijdschriften. Hiertoe is een speciale groep voor wetenschappelijke en methodologische ondersteuning van de publicatieactiviteiten van de NAN van Oekraïne opgericht.
Anno 2014 gaf Akademperiodyka in samenwerking met wetenschappelijke instellingen 43 wetenschappelijke tijdschriften uitOlena Hennadiyivna Vakarenko, Modern directions of activity of the Publishing house ‘Akademperiodyka’ of NAS of Ukraine // Science of Ukraine in the world information space: Collection of articles. - Issue 8. - 2013. - P. 18. De uitgeverij heeft zich gespecialiseerd in fullcolourdruk en geeft zowel hardcover- als paperbackboeken uit. Sinds de oprichting heeft Akademperiodyka meer dan 1000 boeken uitgegeven in het Oekraïens, Russisch en Engels.
Uitgeverij Naukova Dumka (1922–2024) was tot december 2024 gevestigd in het gebouw van het NANU-Instituut voor Wiskunde aan de Teresjtsjenkivska Straat 3 in Kyiv, waarna het als rechtspersoon werd opgeheven en de activiteiten werden verplaatst naar uitgeverij Akademperiodyka aan de overkant van de straat, op Teresjtsjenkivska Straat 4.
Werkterreinen
Anno 2026 zijn de meeste publicaties van Akademperiodyka Oekraïenstalig, Engelstalig of tweetalig Oekraïens/Engels.
Werkterreinen zijn: Samenstelling en publicatie van algemene wetenschappelijke tijdschriften, zoals «Вісник НАН України» (Bulletin van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne), «Доповіді НАН України» (Verslagen van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne), «Наука та інновації» / Science and Innovation ("Wetenschap en Innovatie"), «Космічна наука та технології» / Space Science and Technology ("Ruimtewetenschap- en Technologie"), collectie «Наука України у світовому інформаційному просторі» (Oekraïnes Wetenschap in de Mondiale Informatieruimte); Uitvoering van het steunprogramma voor tijdschriften van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne (dit programma heeft betrekking op een derde van de tijdschriften waarvan de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne een van de oprichters is); Publicatie van wetenschappelijke monografieën, populairwetenschappelijke boeken en studieboeken; Uitvoering van academische publicatieprojecten, zoals «Українська наукова книга іноземною мовою» (Het Oekraïens wetenschappelijk boek in een vreemde taal) en «Наука для всіх» (Wetenschap Voor Iedereen); Publicatie van de algemene wetenschappelijke reeks Biobibliografie van Oekraïense wetenschappers («Біобібліографія вчених України»); Publicatie van catalogi van boeken en tijdschriften; Advies en methodologische ondersteuning met betrekking tot de publicatieactiviteiten van wetenschappelijke instellingen, het bijhouden van tijdschriften en boekpublicaties van de Academie, het opstellen van aanbevelingen ter verbetering van het systeem van wetenschappelijke publicaties; Bestudering van de uitgeverijgeschiedenis van de Academie van Wetenschappen; Toegepast onderzoek naar de invoering van de nieuwste technologieën in verschillende fasen van het uitgeverij- en drukproces. Sinds 2009 worden er jaarlijks wetenschappelijke en praktijkgerichte conferenties gehouden onder de titel Wetenschappelijke tijdschriften: tradities en innovaties («Наукова періодика: традиції та інновації»).
Tijdschriftpublicaties
Anno 2025 publiceerde Akademperiodyka 47 academische tijdschriften.
Veel van deze tijdschriften zijn tweetalig Oekraïens/Engels, of waren vroeger tweetalig Oekraïens/Russisch of drietalig Oekraïens/Russisch/Engels. Het gebruik van het Engels gaat vaak terug tot de jaren 1960, aanvankelijk als louter vertalingen van samenvattingen of volledige teksten die oorspronkelijk in het Russisch of (in toenemende mate) het Oekraïens waren gepubliceerd; voorbeelden hiervan zijn Strength of Materials (Oekraïens: Проблеми міцност; Russisch: Проблемы прочности) en het Ukrainian Chemistry Journal (Oekraïens: Український хімічний журнал). Het aanbod aan Engelstalige inhoud nam na 1991 gestaag toe, zoals het Ukrainian Journal of Physics vanaf 2004 deed door naast de bestaande Oekraïense en Russische edities een aparte Engelse vertaling uit te geven; of door originele versies van artikelen van internationale onderzoekers zonder vertaling te publiceren.
In sommige gevallen verschijnen er aparte Engelse en Oekraïense edities; in andere tijdschriften kan een artikel in het Engels vergezeld gaan van een samenvatting of een overzicht in het Oekraïens of omgekeerd. Enkele tijdschriften zoals Zoodiversity (2019) en Science and Innovation (2021) zijn volledig overgestapt op publicaties uitsluitend in het Engels. Andere tijdschriften, waaronder diverse vakbladen op het gebied van (Oekraïense) taalkunde, cultuur en maatschappij, verschijnen al sinds hun oprichting uitsluitend in het Oekraïens.
Sommige tijdschriften zijn al vrij vroeg overgestapt op een gecombineerde digitale en gedrukte uitgave, of op uitsluitend online publicatie, terwijl andere pas een online editie kregen toen daar begin 2020 behoefte aan ontstond, toen de coronapandemie Oekraïne bereikte. Vrijwel alle tijdschriften hebben in verschillende fasen tussen 1991 en 2023 het gebruik van de Russische taal in hun tijdschriften afgeschaft, waaronder in de titels, inhoudsopgaven en samenvattingen (abstracten). De Russisch-Oekraïense Oorlog sinds februari 2014 en de grootschalige Russische invasie van Oekraïne sinds 2022 hebben de meeste overgebleven tijdschriften ertoe aangezet te stoppen met publiceren in het Russisch, terwijl andere hun activiteiten tijdelijk moesten staken vanwege oorlogsgerelateerde verstoringen.