Het feest van de goden

Het feest van de goden (Italiaans: ) is een schilderij uit 1514, grotendeels van de hand van Giovanni Bellini. Het maakt sinds 1942 deel uit van de collectie van de National Gallery of Art in Washington D.C.. Het schilderij was het eerste in een reeks voorstellingen van bacchanalen die hertog Alfonso I d'Este bestelde voor zijn camerino d'alabastro in het Castello Estense in Ferrara. Hoewel Bellini de figuren en de voorgrond voltooide, werd het landschap later tweemaal aangepast, eerst door Dosso Dossi en vervolgens door Titiaan, om stilistisch aan te sluiten bij de andere werken in de kamer.

Geschiedenis Het schilderij werd in het begin van de zestiende eeuw besteld door Alfonso I d'Este, de hertog van Ferrara, als onderdeel van een ambitieus decoratieprogramma voor zijn camerino d'alabastro (albasten studeerkamer). Deze ruimte was ontworpen als een private ruimte voor kunst en intellectuele contemplatie, waar de hertog zich kon omringen met werken die de idealen van de antieke wereld tot leven brachten. Bellini was de eerste die een groot doek voor deze reeks mythologische bacchanalen voltooide. De schilder, op dat moment al in de tachtig, was tot dan toe voornamelijk bekend om zijn religieuze werken en portretten.

Het schilderij werd tweemaal overschilderd om te voldoen aan de veranderende smaak van de hertog en om een stilistische eenheid te creëren met de latere werken in de kamer, zoals Titiaans Bacchus en Ariadne. Röntgenonderzoek en infraroodanalyses hebben aangetoond dat Bellini oorspronkelijk een dichte rij bomen schilderde die de figuren als een soort theaterdecor omsloot. Dosso Dossi verving een deel van dit bos door een heuvel met klassieke gebouwen, waarna Titiaan uiteindelijk de gehele linkerzijde veranderde in een berglandschap. De zeventien figuren en de voorgrond zijn nagenoeg volledig het werk van Bellini gebleven.

Na de dood van de laatste d'Este-hertog in 1598 werd Ferrara ingelijfd door de Kerkelijke Staat, waarna kardinaal Pietro Aldobrandini het schilderij meenam naar Rome. Het bleef gedurende de zeventiende en achttiende eeuw in het bezit van de invloedrijke families Aldobrandini en Borghese. In 1796 of 1797 kocht de kunsthandelaar Pietro Camuccini het schilderij voor de collectie van zijn broer, de neoclassicistische schilder Vincenzo Camuccini. Zijn zoon Giovanni Battista Camuccini verkocht de complete verzameling van zijn vader in 1853 aan de 4e hertog van Northumberland, die in Alnwick Castle woonde. In 1922 verwierf de Amerikaanse zakenman Peter A.B. Widener het werk voor zijn verzameling in het ten noorden van Philadelphia gelegen landhuis Lynnewood Hall. Zijn zoon, Joseph E. Widener, schonk het schilderij in 1942 aan de National Gallery of Art, samen met een omvangrijke collectie andere topstukken.

Voorstelling De scène is gebaseerd op de Fasti van de Romeinse dichter Ovidius en toont een bijeenkomst van goden, nimfen en satyrs in een bosrijk landschap. De centrale handeling vindt plaats aan de rechterzijde, waar de vruchtbaarheidsgod Priapus probeert het gewaad op te tillen van de slapende nimf Lotis.In de Fasti komen twee vergelijkbare verhalen voor waarin Priapus de hoofdrol speelt. In het eerste boek, gewijd aan de maand januari, probeert Priapus Lotis te overweldigen, maar in het zesde boek (juni) staat een soortgelijke episode met de godin Vesta als slachtoffer. De meeste bronnen gaan ervan uit dat de slapende vrouw rechts Lotis voorstelt. Volgens de mythe wordt hij gestoord door het gebalk van de ezel van Silenus, wat leidt tot de spot van de verzamelde goden. De fazant in de boom,Mogelijk is deze vogel geschilderd door Alfonso I d'Este zelf, die bekend stond als amateurschilder en liefhebber van vogels. een symbool van losbandigheid, zou een toespeling op Priapus bedoelingen kunnen zijn.

Ondanks het erotische thema worden de godheden op een opvallend aardse wijze afgebeeld, als gewone burgers die genieten van een maaltijd in de natuur. Ondanks Bellini's perfecte techniek en de verfijning van de details lijkt de scène door de kuise benadering zelfs een beetje stijf en koud. Er bestaat onder kunsthistorici geen volledige overeenstemming over de identificatie van alle figuren. Van links naar rechts zijn te zien:

een satyr Silenus, begeleid door zijn ezel, met een klein wijnvat aan zijn gordel Bacchus, afgebeeld als een kind, met een krans van klimopbladeren Janus, Silvanus of Faunus, met een krans van dennennaalden Mercurius, met zijn caduceus en gevleugelde sandalen een satyr Jupiter, vergezeld door een adelaar een nimf Proserpina, Amphitrite of Cybele met een krans en een kweepeerDe kweepeer stond in de oudheid symbool voor het huwelijk. Als mogelijk koppel worden Proserpina en Pluto en Amphitrite en Neptunus genoemd. Pan, blazend op een panfluit Pluto of Neptunus twee staande nimfen (de linker figuur zou ook Maia kunnen zijn, de moeder van Mercurius) Ceres, gekroond met korenaren Apollo, met een lauwerkrans en een lira da braccio, een eigentijds instrument Priapus, met een zeis in de boom boven hem Lotis

Een opmerkelijk detail is de aanwezigheid van drie blauw-witte schalen van Chinees Ming-porselein, destijds uiterst zeldzame luxegoederen die de rijkdom en handelscontacten van het hof in Ferrara onderstreepten.

Afbeeldingen

Literatuur (2000) Il colore ritrovato, Catalogo della mostra Bellini a Venezia. Electa. (2010). Giovanni Bellini and the Background to Venetian Painting. In: . Communes and Despots in Medieval and Renaissance Italy. Ashgate Publishing Ltd. (1971). The 'Camerini d'Alabastro' of Alfonso d'Este I. In: The Burlington Magazine, 820, 1971. (2003). Titian. Londen: The National Gallery Company. (1948). Bellini's Feast of the Gods. A Study in Venetian Humanism. Cambridge.

Externe links

Categorie:Werk van Giovanni Bellini Categorie:Werk van Titiaan Categorie:Schilderij in de National Gallery of Art