De Water of Leith (Schots-Gaelisch: Uisge Lìte) is een korte rivier van 31 kilometer. De bron ligt bij Pentland Hills en stroomt dan in een noordoostelijke richting door het centrum van de stad Edinburgh en mondt uit in de Firth of Forth bij de haven van Leith. De rivier in niet bevaarbaar, maar bij de monding was vroeger en ook nu nog een kleine haven.
Ligging Water of Leith is 31,7 kilomer lang. Het begint bij Colzium Springs in de Pentland Hills. De rivier stroomt door het kunstmatig aangelegde Harperrig Reservoir, langs de ruïnes van Cairns Castle, verder naar Balerno. Daar begint min of meer de rivier door bebouwd gebied te stromen. Verder naar het noordoosten nadert de rivier het centrum van Edinburgh tussen de wijken West End en Dean Village. Dean Village ligt in een kloof en was vroeger een plek met veel watermolens. Na Dean Village stroomt de rivier verder naar de haven van Leith. Hier ligt een sluis die open wordt gezet om het water naar zee af te voeren.
Geschiedenis In 1791 lager er 76 watermolens langs de rivier. Deze werden gebruikt voor diverse industrieën, waaronder het malen van graan, zagen van hout, verwerken van specerijen en snuiftabak, maken van papier en het looien van huiden. In de rivier werden stuwen en kanaaltjes aangelegd om de toevoer van voldoende water voor de molens te leveren.
Het industriële gebruik van de rivier leidde ook tot extra bevolking aan de oevers van de rivier. Rioolwater en industrieel afvalwater werd rechtstreeks geloosd in de rivier waardoor de waterkwaliteit achteruit ging. In 1864 werd het eerste riool aangelegd en 15 jaar later volgde een tweede. Het riool volgt het tracé van de rivier richting zee.
Halverwege de 19e eeuw werd de waterstroom verder aangepast. Om de stad te voorzien van schoon en voldoende drinkwater werden stuwmeren aangelegd zoals Harlaw, Threipmuir en Harperrig. Dit reguleerde de watertoevoer waar de bevolking en de watermolens van profiteerden. In de loop van de twintigste eeuw zijn de watermolens verdwenen en nu zijn hiervan enkel sporadische sporen terug te vinden langs en in de rivier.
Het debiet is volledig gereguleerd en afkomstig uit de drie genoemde stuwmeren. Er is een minimale hoeveelheid water afgesproken dat de rivier passeert, gemiddelde van 1233 liter per seconde.
Wandelpad De Water of Leith Walkway loopt langs de rivier over een afstand van bijna 21 kilometer van Balerno naar Leith. Een deel van de route volgt het tracé van voormalige spoorlijnen, en de overblijfselen van tunnels en bruggen zijn op veel plaatsen langs de route te zien. De wandelroute is een toeristische attractie.
Water of Leith Conservation Trust De Water of Leith Conservation Trust, opgericht in 1988, is een geregistreerde liefdadigheidsinstelling met als doel "de Water of Leith en de omgeving ervan te behouden" en "het natuurlijke en gebouwde erfgoed van de rivier te promoten". De Trust organiseert educatieve programma's en beheert een bezoekerscentrum vlakbij de plek waar het Union Canal de Water of Leith oversteekt via het Slateford-aquaduct in het zuidwesten van Edinburgh.
Fauna langs en in de rivier Vogelsoorten die langs de rivier voorkomen zijn onder andere de kwikstaart, reiger en ijsvogel. Voorkomende zoogdieren zijn de otter, das, ree, grijze eekhoorn, hermelijn, vos en vleermuis. Forel, paling en voorn zwemmen in het rivierwater.
Externe link The Water of Leith Conservation Trust
Leith Categorie:Edinburgh